Кіріспе

Жапон адмиралы Гуничи Микава (三川 軍一) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің (IJN) вице-адмиралы. Микава 1942 жылдың 8-9 тамызындағы түні Саво аралы шайқасында АҚШ Әскери-теңіз күштерін және Австралия Корольдік Әскери-теңіз күштерін жеңген ауыр крейсерлер тобының қолбасшысы болды. Бұл шайқаста оның крейсерлер эскадрильясы, бір эсминецпен бірге, үш АҚШ крейсерін және RAN ауыр крейсерін батырды. Микаваның күштері шайқаста шығынға ұшырамады, бірақ ауыр крейсер «Како» (Жапон крейсері) Рабаулға оралған жолда, байқалмаған американдық S 44 теңіз асты қайығының шабуылынан зардап шекті. Бірақ, оның кейінгі карьерасы әр түрлі нәтижелер берді, және Жаңа Гвинеяға бағытталған әскерлік конвойды жоғалтқаннан кейін ол екінші деңгейдегі лауазымдарға ауыстырылды. Соғыстан кейін Микава Жапонияға қайтып келді, онда 1981 жылы 92 жасында қайтыс болды.

Ерте мансап

Микава Хиросима префектурасының тумасы еді. 1910 жылы Жапон Императорлық Әскери-теңіз академиясының 38-шы сыныбын бітірді, 149 курсанттың арасында үшінші орын алды. «Асама» және «Соя» жапон крейсерлерінде, сондай-ақ «Сацума» және «Конго» жапондық линкорларында мичман болып қызметтен кейін, 1913–1914 жылдары Әскери-теңіз торпеда және артиллерия мектептеріне қатысты. 1914 жылдың соңында ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін «Асо» жапон крейсеріне қосылды, оның ішінде Қытайға сапар жасады. Одан кейін «Суги» эсминецінде және «Сейто» көлік кемесінде саяхат жасады, сондай-ақ Жапон Әскери-теңіз колледжінде оқыды. 1919 жылдан 1920 жылға дейін лейтенант Микава Францияда өткен Версаль бейбіт келісімі конференциясына Жапон делегациясының құрамында болды. 1920 жылдары Микава бірнеше кемеде бас навигатор болып қызмет етті, оның ішінде «Харуна» жапон линкоры және «Тацута», «Икома» және «Асо» жапон крейсерлері. Кейіннен ол Әскери-теңіз торпеда мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді және бірнеше маңызды лауазымдарды атқарды. Онжылдықтың соңында командир Микава Лондондық теңіз келісіміне делегация құрамына кірді, ал көп ұзамай Парижде теңіз атташесі болды. 1930 жылдың соңында капитандық шеніне көтеріліп, әкімшілік және оқу жұмыстарын атқару үшін Жапонияға оралды. 1930 жылдардың ортасында «Аоба» және «Чокай» ауыр крейсерлерінің, сондай-ақ «Кирисима» жапон линкорының командирі болды. Микава 1936 жылдың 1 желтоқсанында контр-адмирал шеніне көтерілді. 1936 жылдың 1 желтоқсанынан 1937 жылдың 15 қарашасына дейін IJN 2-ші флотының штаб бастығы болды. Микава 1937–1939 жылдары Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің Бас штабында және Императорлық Бас штабында қызмет етті, содан кейін теңізге қайта оралып, крейсерлерде бастап, линкорларда бірнеше эскадрильяларды басқарды. 1940 жылдың 15 қарашасында вице-адмирал болып тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Перл-Харборға шабуыл кезінде Микава 3-ші шайқас кемелері дивизиясының (BatDiv 3) қолбасшысы болды. Ол өзінің дивизиясының бірінші бөлімін Перл-Харборға шабуыл жасаушы күштің бөлігі ретінде басқарды, ал қалған линкорлар Малайяға жапон әскерлерінің қонуын қамтамасыз ету үшін оңтүстікке жіберілді. Микава Үнді мұхиты шабуылы мен Мидуэй шайқасында да алдыңғы қатарда болды. 1942 жылдың 14 шілдесінен 1943 жылдың 1 сәуіріне дейін Микава Оңтүстік Тынық мұхитында жаңадан құрылған IJN 8-ші флотына басшылық етті, негізінен Жаңа Британия аралындағы Рабаул және Жаңа Ирландиядағы Кавиенг қалаларындағы маңызды базаларда орналасқан. Осы кезеңде ол Гуадалканал және Соломон аралдары жорықтарына қатысқан жапондық теңіз күштеріне жетекшілік етті. 1942 жылдың 8-9 тамызындағы түні Микава Гуадалканал маңындағы Саво аралы шайқасында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелерін, сондай-ақ Австралия Корольдік теңіз күштерінің бір крейсерін күшпен жеңген ауыр крейсерлер күшін, бір эсминецпен бірге басқарды. Бірақ Микава жоғарғы басшылары тарапынан жеңісін тиімді пайдаланбағаны үшін сынға ілікті. Ол оңтүстікке қарай қууға және таң атқанша күтіп, 1942 жылдың 8 тамызында Гуадалканалға келген американдық 1-ші теңіз дивизиясына оқ-дәрілер мен жабдықтарды жеткізуге дайын тұрған қарусыз американдық жүк тасымалдаушылар флотына шабуыл жасауға мүмкіндігі болды. Алайда Микава солтүстікке бұрылып, Рабаулдағы базасына қайтуды жөн көрді. Микаваның суға батқан немесе қираған жалғыз кемесі – япондық крейсер Како, ол Рабаулға қайтып келе жатқанда АҚШ-тың S 44 суасты қайығымен торпедаланып батып кетті. Соғыстан кейін Микава сол кездегі ақпаратқа сүйене отырып, Саво аралынан кету туралы дұрыс шешім қабылдағанын айтты. 1942 жылдың 13-14 қарашасында Микава Гуадалканалдың теңіз шайқасы кезінде Гуадалканалдағы Хендерсон аэродромын бомбалаған крейсерлік күшке жетекшілік етті, бірақ келесі күні сол жерден ұшырылған әуе шабуылында бір ауыр крейсерін жоғалтты. Гуадалканал үшін болған науқан кезінде контр-адмирал Раидзо Танака жиі "Токио экспресі" деп аталған түнгі жүрістерге басшылық етті, бұл жылдам әскери кемелер Гуадалканалдағы жапон армиясына солдаттар мен жабдықтарды жеткізді. Бірақ Микаваның Жаңа Гвинеядағы Лэй базасына жапондық күшейткіштерді тасымалдауға жасаған тырысы жапондықтар үшін апатты аяқталған Бисмарк теңізі шайқасына ұласты, онда жапондық су үстіндегі кемелермен қатар американдық және Австралия Корольдік әуе күштерінің құрлықтағы ұшақтары да қатысты. Микава көп ұзамай Соломон аралдарының көп бөлігін жоғалтуға жауапкершілікті мойнына алуға мәжбүр болды және Филиппин сияқты артқы аймақтарға ауыстырылды. Адмирал Микава IJN Жоғарғы командасына Соломон аралдары үшін американдықтармен күресу жапондық сарбаздарды, теңізшілерді, ұшқыштарды және кемелерді "қара тесікке" салумен тең екенін мәлімдеді. Микаваның бұл сөзі дұрыс болды, бірақ IJN басшылары мен жапон армиясының генералдары оны тыңдаудан бас тартты. Микава 1943 жылдың сәуірінен қыркүйегіне дейін Жапонияда Теңіз штабында және басқа да жағалаудағы қызметтерде болды. 1943 жылдың 3 қыркүйегінен 1944 жылдың 18 маусымына дейін Микава Филиппинде 2-ші Оңтүстік экспедициялық флотына басшылық етті. Кейіннен ол 18 маусымнан 1 қарашаға дейін Филиппинде өте шағын "Оңтүстік-батыс аймақ флоты" мен толыққанды емес "13-ші әуе флоты" басқарды. Осы кезде Жапонияның жеңіліске ұшырауы және соңында берілуге мәжбүр болатыны айқын болды. 1944 жылдың қазан айындағы Лейте шығанағы шайқасынан кейін Жапонияда жағалауға қайта тағайындалған Микава 1945 жылдың мамырында IJN-дегі активтік қызметтен зейнеткерлікке шықты.

Акиказе кемесідегі қырғын

1943 жылдың наурыз айында жапондық "Акиказе" эсминеці Каиру аралындағы Рим-католик миссиясының штабынан, сондай-ақ Вейвактен миссионерлер тобынан азаматтарды эвакуациялады. Шамамен 60 азамат, көбінесе неміс миссионерлері, олардың қызметшілері мен тәуелділері (соның ішінде 3 нәресте) 8-ші флот штабынан келген бұйрық бойынша эсминецтің бортында қырғынға ұшырады. Сол кездегі 8-ші флоттың қолбасшысы Микава және оның штаб бастығы вице-адмирал Синдзо Ониши осы соғыс қылмысына қатысты деп саналады. 8-ші флот штабында лейтенант Шигетоку Ками "Акиказе" эсминецінің капитанынан қырғыннан кейін жауап алды, ол жапон куәгерлерінің куәліктерінде есімдері тіркелген жалғыз штаб офицері болды. Австралияның соғыс қылмыстары бөлімі 60-тан астам азаматты өлтіру туралы бұйрықты бір ғана төменгі шенді офицер берген болуы мүмкін емес деп түсінген соң, Микава мен Ониши соғыстан кейін тексерілді. Екі адмирал да Камидің, мүмкін, азаматтық істерге жауапты басқа штаб офицерінің көмегімен тәуелсіз түрде қырғынға бұйрық бергенін айтты. Олар сондай-ақ, оқиғадан кейін ғана бұл туралы білгендерін мәлімдеді. Алайда, тарихшы Юки Танаканың пікірінше, олардың мәлімдемелері соғыс кезіндегі теңіз күштерінің әрекеттерімен салыстырғанда күмәнді көрінеді. 8-ші флоттың байланыс офицерлері Микава мен Онишидің қосымша қолтаңбалары болмаса, Камидің бұйрығын шифрлап, "Акиказе" эсминецінің командиріне жіберуге келіспеуі мүмкін. Сонымен қатар, қырғынға қатысқан кіші офицерлер соғыста қаза тапты және олардың мәлімдемелерін растай алмады. Тергеуге қатысқан капитан Альберт Клестадтың пікірінше, адмиралдар бұйрықтарды тікелей бермесе де, бағыныштылары жасаған соғыс қылмыстарын болдырмауға шамалары келмегені үшін жауапкершілікті қабылдауға тиіс.

Соғыстан кейінгі және соңғы күндер

Соғыстан кейін адмирал Микава Жапонияда ұзақ және көбінесе тыныш өмір сүріп, 1981 жылы 92 жасында қайтыс болды. Микава және "Ұзын найза" торпедасы 1992 жылы Маршалл аралдары Республикасы шығарған естелік пошта маркасымен құрметтелді. Микава кейіпкері 1970 жылғы америкалық-жапондық "Тора! Тора! Тора!" соғыс фильмінде де пайда болды, онда оны жапон актері Фудзио Суга сомдады.