Эрл Рассел Браудер: Американдық коммунист саяхатшысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық коммунистік саясаткер (1891–1973)

Эрл Рассел Браудер (20 мамыр 1891 – 27 маусым 1973) – американдық саясаткер, Кеңес Одағының шпионы, коммунистік белсенді және АҚШ Коммунистік партиясының (CPUSA) жетекшісі. Браудер 1930-жылдары және 1940-жылдардың бірінші жартысында КПУСА-ның Бас хатшысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Браудер соғысқа қарсы наразылықтан бас тартқандықтан федералды түрмеде жазасын өтеді. Бостандыққа шыққаннан кейін Браудер американдық коммунистік қозғалыстың белсенді мүшесі болды және жақын арада Қытай мен Тынық мұхиты аймағында Коммунистік Интернационал мен оның Еңбек одақтарының Қызыл Интернационалы үшін ұйымдастырушы ретінде жұмыс істеді. 1930 жылы бәсекелес саяси топ жетекшіліктен алынғаннан кейін Браудер КПУА-ның Бас хатшысы болады. Келесі 15 жыл бойы Браудер американдық коммунизммен байланысты ең танымал тұлға болды, ондаған памфлеттер мен кітаптардың авторы, көптеген қоғамдық сөздер жасады, кейде үлкен аудитория алдында, және екі рет АҚШ Президенті лауазымына кандидат болды. Браудер партия басшылығы кезінде Америкадағы кеңестік барлау қызметіне де қатысты, партияға құпия ақпарат жеткізуге тырысқандарды кеңестік барлаумен байланыстырды. Молотов-Риббентроп пактісіне байланысты халықтың наразылығынан кейін Браудер паспортты жалған жасағандығы үшін айыпталды. 1940 жылдың басында ол екі баптан сотталды және төрт жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ апелляцияға байланысты уақытша бостандыққа шықты. 1942 жылдың көктемінде АҚШ Жоғарғы Соты үкімді бекітті және Браудер федералды түрмеде 14 ай өтеді. 1943 жылы соғыс кезіндегі бірлікке қолдау көрсету мақсатында Браудер босатылды. Браудер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ пен КСРО арасындағы тығыз ынтымақтастықтың жақтаушысы болды және соғыстан кейін осы екі елдің әскери ынтымақтастығын жалғастыруды көздеді. Америка коммунистерінің рөлін кең ауқымды үкіметтік коалициядағы ұйымдасқан қысым тобы ретінде қарастырып, ол 1944 жылы CPUSA-ны «Коммунистік саяси қауымдастығына» айналдырды. Алайда, президент Франклин Д. Рузвельт қайтыс болғаннан кейін, Суық соғыс және ішкі қызыл қорқыныш тез өршіді. Браудер 1946 жылдың басында жаңадан құрылған Коммунистік партиядан шығарылды, себебі ол өз көзқарастарын саяси жағдайлар мен идеологиялық талаптарға сәйкес өзгертуден бас тартты. Браудер өмірінің соңына дейін Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласындағы үйінде, кейін Нью-Джерси штатының Принстон қаласында тұрды, ол 1973 жылы қайтыс болды. Ол саяси мәселелер бойынша көптеген кітаптар мен памфлеттер жазды.

Earl Russell Browder (May 20, 1891 – June 27, 1973) was an American politician, spy for the Soviet Union, communist activist and leader of the Communist Party USA (CPUSA). Browder was the General Secretary of the CPUSA during the 1930s and first half of the 1940s. During World War I, Browder served time in federal prison as a conscientious objector to conscription and the war. Upon his release, Browder became an active member of the American Communist movement, soon working as an organizer on behalf of the Communist International and its Red International of Labor Unions in China and the Pacific region. In 1930, following the removal of a rival political faction from leadership, Browder was made General Secretary of the CPUSA. For the next 15 years thereafter Browder was the most recognizable public figure associated with American Communism, authoring dozens of pamphlets and books, making numerous public speeches before sometimes vast audiences, and twice running for President of the United States. Browder also took part in activities on behalf of Soviet intelligence in America during his period of party leadership, placing those who sought to convey sensitive information to the party into contact with Soviet intelligence. In the wake of public outrage over the Molotov–Ribbentrop Pact, Browder was indicted for passport fraud. He was convicted of two counts early in 1940 and sentenced to four years in prison, remaining free for a time on appeal. In the spring of 1942, the U. S. Supreme Court affirmed the sentence and Browder began what proved to be a 14 month stint in federal prison. Browder was subsequently released in 1943 as a gesture towards wartime unity. Browder was a staunch adherent of close cooperation between the United States and the Soviet Union during World War II and envisioned continued cooperation between these two military powers in the postwar years. Coming to see the role of American Communists to be that of an organized pressure group within a broad governing coalition, he directed the transformation of the CPUSA into a "Communist Political Association" in 1944; however, following the death of President Franklin D. Roosevelt, a Cold War and internal red scare quickly sprouted up. Browder was expelled from the re established Communist Party early in 1946, largely due to a refusal to modify these views to accord with changing political realities and their associated ideological demands. Browder lived out the rest of his life in relative obscurity at his home in Yonkers, New York, and later in Princeton, New Jersey, where he died in 1973. He wrote numerous books and pamphlets on political issues.

Өмірбаян

Эрл Браудер 1891 жылдың 20 мамырында Канзас штатының Уичита қаласында дүниеге келді. Ол Марта Джейн (Ханкинс) және Уильям Браудердің, мұғалім және фермердің сегізінші баласы болды. Әкесі популизмге көңіл білдіретін.

Социалистік

1907 жылы 16 жастағы Браудер Уичитадағы Америка социалистік партиясына қосылды және 1912 жылғы партияның бөлінуіне дейін сол ұйымда қалды. Синдикалистік идеяны қолдаған топтың көптеген мүшелері партия конституциясына саботажға қарсы бап қосылғаннан кейін және Ұлттық атқару комитетінің мүшесі Уильям "Биг Билл" Хейвуд қызметтен алынғаннан кейін партиядан шықты. Браудер конспирация жасағаны үшін екі жылға, ал тіркелмегені үшін бір жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл Кеңес Ресейіне жасаған сапар, сәйкес келіп, синдикалист Фостерді коммунистік қозғалысқа өткізуде шешуші рөл атқарды. 1920-ші жылдардың басында Браудер мен Фостер ТҮЭЛ-де тығыз жұмыс істеді, Чикаго Еңбек федерациясының қолдауын жеңіп алып, республикалық және демократиялық партиялардың сайлаудағы басымдығына қарсы тұра алатын жаңа, жаппай Шаруалар мен жұмысшы партиясын құруға тырысты. 1928 жылы Браудер мен оның сүйіктісі Китти Харрис Қытайға барып, Шанхайда тұрды, онда Браудер RILU-дың Тынық мұхиты аймағындағы кәсіподақ хатшылығының хатшысы қызметін атқарды. Бұл ұйым Азия мен Тынық мұхиты бассейні елдерінің еңбек қозғалысын біріктіруге жұмыс істейтін құпия еңбек ұйымы болды. Екеуі 1929 жылдың қаңтар айында АҚШ-қа оралды.

Лавстоун

1929 жыл Америка Құрама Штаттары Коммунистік партиясы үшін маңызды бетбұрыс болды. Партия жетекшісі Джей Лавстоун, Уильям З. Фостер басқарған, Чикагодағы қарсылас топқа қарсы 6-шы ұлттық съезде үлкен фракциялық жеңіске жетті, бірақ Коммунистік Интернационалдың (Коминтерн) Атқару комитетінің (ECCI) және Коминтерн мүше ұйымдарына жүктелінген ультрарадикалды бағдарламаға қарсы шықты. Лавстоун өз мәселесін ECCI-нің американдық комиссиясына шағымдану үшін Мәскеуге 10 адамдық делегацияны жетектеді, бірақ бұл оған жақсы нәтиже бермеді. Автономия мәселесін шешу кезінде Лавстоун партия мүлігін басып алуға дейін баратын фракциялық төңкеріс жасауға тырысты. 1929 жылдың 17 мамырында ECCI Лавстоунды қызметтен алуға бұйрық берді, ал жақында қуылған Джей Лавстоунның жақын серігі Бертрам Д. Вулфтың орнына Браудер осы жаңа үш мүшелі хатшылыққа қосылып, партияның агитация және пропаганда бөлімінің басшысы болып тағайындалды.

Басшылыққа көтерілу

1929 жылдың 4-ші тоқсанында 24 қазандағы Уолл-стрит құлауы және тарихта Ұлы депрессия ретінде сақталған ауқымды экономикалық құлдыраудың басталуымен, «арбаның дөңгелектері түсіп қалды». CPUSA-ның Agitprop бөлімінің басшысы ретінде Браудер жұмыссыздық дағдарысын революциялық өзгерістерге бағытталған жаппай қозғалысқа айналдыру мақсатында партиялық әдебиет жасауға жауапты болды. Браудер 1930 жылғы 6 наурыздағы Халықаралық жұмыссыздық күніне байланысты американдық шараларды жоспарлауда маңызды рөл атқарды – бұл күнді Коминтерн жұмыссыздыққа қарсы жаппай наразылық күні ретінде ұйымдастырды. 1930 жылғы 21-25 маусымда өткен партияның 7-ші Ұлттық съезінде CPUSA-ның жоғары деңгейдегі басшылығында тағы бір өзгеріс болды. Бұрын Лавстоун фракциясының маңызды тұлғасы болған Макс Бедахт, американдық ЭККИ комиссиясының алдында Мәскеуде өзінің көзқарастарынан тек соңғы сәтте ғана бас тартқан болатын. Ол хатшылық қызметінен алынып, Халықаралық жұмысшылар ұйымының басшысы ретінде жауапкершілігі азайтылған лауазымға ауыстырылды. Жаңа үш адамнан тұратын хатшылық тағайындалды: Браудер саяси бөлімнің хатшысы болды, ал Уилл Уайнстоун мен Билл Фостер тиісінше ұйымдық және кәсіподақ бөлімдерін басқарды. Уайнстоунның Коминтерн өкілі ретінде Мәскеуде болуы және 6 наурыздағы Халықаралық жұмыссыздық күні митингісіне қатысқан Фостердің Нью-Йорктегі көшедегі қақтығыс салдарынан түрмеге қамалуы Браудердің партияның бас шешім қабылдаушысы ретіндегі беделін уақытша нығайтты. Үштік арасында шиеленіс туды, өйткені Фостер өзінің көптен күткен CPUSA басшысы лауазымын бұрын Кәсіподақтардың білім беру лигасының лейтенанты болған адамға жоғалтты; сонымен қатар орталық аймақтың өкілдері амбициялы, университет бітірген Нью-Йорк тұрғыны Уайнстоунға сенімсіздік танытты. Браудердің әкімшілік шеберлігі, идеяларын жеткізе білуі және қажет болған жағдайда басқалардың пікіріне келісуге дайындығы Мәскеуде оның беделін арттырды. 1932 жылдың соңына қарай Браудердің басшылық рөлі толыққанды нығая түсті. Тамыз айында Коминтерн өкілі осындай қауіпті сезініп, Мәскеуге «жанжалды» тоқтату үшін «бір күшті тұлғаны» жіберу туралы кеңес берді. Хатшылықтың үшінші мүшесі Уильям З. Фостер, партияның президенттікке үміткері, кеуде қысылысынан зардап шегіп, дәрігерлер оған сайлауалды науқанды тоқтатып, төсек режимін сақтауды бұйырды, сондай-ақ оған келушілерді қабылдауға және диктант жазуға тыйым салды. Фостердің қатыспауы және партия басшылығының көп бөлігінің оны Уайнстоуннан жоғары бағалауы Браудердің партияның бас шешім қабылдаушысы ретіндегі беделін нығайтты. Браудер Коминтернге Уайнстоунмен «шешілмейтін қарым-қатынастарды» реттеу үшін олардың біреуін Коминтерн жұмысы үшін шетелге жіберуді сұрады. 1932 жылғы 13 қарашада кеңінен талқыланғаннан кейін Коминтерн Браудердің пайдасына шешім қабылдады, Уайнстоунды Америкадан алып, оны Мәскеуде CPUSA-ның ресми өкілі ретінде қызмет етуге қайтаруға бұйырды. Күтпеген фактор Фостердің жүрек ауруының созылмалы және қабілетсіздігі болды, ол Браудерді тиімді бірлік басшылығының позициясына жеткізді. Уайнстоун партиялық соғысты тоқтату үшін Америкадан шығарылса да, партия басшысы лауазымына үміткер болу үшін күшін жинады. 1933 жылдың көктемінде ол күткен күш сынағын Мәскеудегі Коминтерннің Англо-Америкалық хатшылығының 29 күнге созылған оншақты кездесуі түрінде тапты. Сәуір айында Браудер мен Уайнстоун бір-бірін айыптады, АҚШ-тағы Коммунистік партияның қызметін егжей-тегжейлі зерттеді. Өзінің кейбір әрекеттеріне сынға ұшырағанына қарамастан, Браудер Мәскеу сессиясынан биліктегі беделін сақтап шықты. Уайнстоун жеңіліске ұшырағанын мойындап, 1934 жылға дейін Мәскеуде CPUSA-ның КИ өкілі болып қалды.

The 4th quarter of 1929 saw the wheels fall off the wagon, marked by the October 24 Wall Street Crash and the beginning of a massive economic contraction remembered to history as the Great Depression. As head of the CPUSA's Agitprop, Browder was responsible for generating party literature intended to transform the unemployment crisis into a mass movement for revolutionary change. Browder was instrumental in planning American activities relating to International Unemployment Day, March 6, 1930 — an international day of mass protest, set in motion by the Comintern, against unemployment. Another change of the top level leadership of the CPUSA took place at the party's 7th National Convention of June 21–25, 1930. Max Bedacht, formerly a top figure in the hierarchy of the Lovestone faction who had only recanted his views at the 11th hour in front of the American Commission of ECCI in Moscow was removed as Secretary and moved to a less sensitive leadership role as head of the International Workers Order. A new three person Secretariat was appointed, with Browder as Secretary of the political department while Will Weinstone and Bill Foster heading the organizational and trade union departments, respectively. With Weinstone in Moscow as the CPUSA's Comintern Rep and Foster in jail for his connection with the March 6 International Unemployment Day demonstration, which had ended in street fighting in New York City, Browder's position as chief decision maker of the party was at least temporarily bolstered. Tension developed between the trio, with Foster seeing his long desired place as CPUSA chief foiled by a man who had formerly been his lieutenant at the Trade Union Educational League; both the midwesterners distrusted the ambitious, college educated New Yorker Weinstone. Browder's considerable administrative skills, his ability to intelligently defend his ideas, and his willingness to yield to others when necessary scored points for his personal cause in Moscow. By the end of 1932 Browder's primary leadership role was consolidated. In August the Comintern Representative, sensing such a danger, advised Moscow of "some strong person" to stop the "squabbling". The third member of the Secretariat, William Z. Foster, the party's candidate for president, suffered an attack of angina pectoris and was ordered by doctors to cease campaigning and to undergo bed rest — with visitation and dictation similarly proscribed. With Foster out of the picture and a big majority of the party leadership backing him over Weinstone, Browder appealed to the Comintern to resolve what he called "impossible relations" with Weinstone by assigning one of them for Comintern work abroad. On November 13, 1932, after extensive debate, the Comintern ruled in Browder's favor, determining that Weinstone would be removed from America to once again serve in Moscow as the CPUSA's official representative there. The unexpected factor proved to be the chronic and incapacitating nature of Foster's heart ailment, which left Browder in a position of effective unitary leadership. Although Weinstone had been removed from America to break up an incipient factional war, he continued to campaign for the position of party leader. In the spring of 1933 he obtained the final test of strength he had been looking for, in the form of a dozen meetings of the Comintern's Anglo American Secretariat in Moscow spread out over 29 days. Throughout April, Browder and Weinstone leveled charges and counter charges against one another, examining the Communist Party's activities in the United States in fine detail. Despite significant criticism of certain of his actions, Browder emerged from the Moscow sessions in a firm position of authority. Weinstone, accepting defeat at last, remained in Moscow as the CPUSA's CI Rep until 1934.

Халықтық майданның жетекшісі

Эрл Браудер 1930 жылдардың басындағы «Үшінші кезең» деп аталатын американдық коммунизмнің жетекші тұлғаларының бірі болғанмен, фашизмге қарсы Халық фронтының дәуірінде өзінің шыңына жетті. 1933 жылдың қаңтар айының соңында Адольф Гитлер Германия канцлері болғаннан кейін, Еуропадағы күштер тепе-теңдігі өзгерді. Бұрынғыда ең қуатты коммунистік ұйымдардың бірі болған Германия Коммунистік партиясы (ГКП) тез арада таңсыққа түсті. Коминтерн қызметкерлерінің көптегені ГКП-ның Германияның қарсы Социал-демократиялық партиясымен (СДПГ) жұмыс істейтін жұмысшылармен ынтымақтастық жасамауының апатқа себеп болған маңызды фактор деп санайтын. Фашизмге қарсы кең одақ құрудың жаңа тактикасы қажет болды. Браудер осы жаңа партиялық бағытты ынтамен қолдады. 1934 жылдың ортасына қарай Браудер басқарған АҚКП Орталық Комитеті жастар ұйымы, Жас коммунистер лигасының басшыларын қарсы Социалистік партияның жастар ұйымы, Жас социалистер лигасымен жұмыс істеуге итермеледі. Сонымен қатар, Браудер өзі Социалистік партияның жетекшісі Норман Томасқа социалистер мен коммунистердің белгілі бір мәселелер бойынша бірлесіп жұмыс істеуі мүмкін екендігі туралы ұсыныстар алды, жауабында Браудер екі ұйымның кең ауқымды біріккен фронтын ресми түрде ұсынған хат жолдады. 1934 жылдың желтоқсанында Браудер өзінің жоспарына Коминтерннің мақұлдауын алды, бұл мәселені Мәскеуде жеке кездесуде талқылады. Браудер айдың соңында АҚШ-қа оралды және 1935 жылдың 6 қаңтарында партия мүшелеріне жоспарын таң қалдыра жариялады. Таптық күрестің қажеттігіне негізделген марксизмнің қатаң тілі «экономикалық роялизм» сияқты Рузвельттік терминдерді қолдана отырып, капитализмді бұрмаланған сынмен алмастырылды. «Коммунизм – 20 ғасырлық американдық идеал» кампаниясы, онда коммунизм американдық демократиялық дәстүрдің ажырамас бөлігі ретінде бейнеленді, партия ұйымының көлемін және ауқымын кеңейтуде сәтті болды. Бірақ бұл өсім Браудердің жеке эгосының өсуіне әкелді. Партияның адал мүшелері арасында жеке тұлғаға табынушылық пайда бола бастады, бұл КСРО-да Иосиф Сталинге жасалған жүйелі құлшылықтың кішігірім көрінісі болды. Морис Изерманның сөзімен айтқанда: «Коллегаларының және партия баспасөзінің үнемі мақтауы, және мүшеліктің оған деген құрметі (Браудер өзінің қағаздарында Сиэтл коммунисінің «Өмірдегі ең ұлы американдыққа, Эрл Браудерге» жолданған хатын сақтап қалды) 1920 жылдардың қарапайым аппаратшығын менмен және келісімсіз партия диктаторына айналдырды». Осы аралықта Коммунистік партия басшылығында Браудердің басты қарсыласы Уильям З. Фостер болды. 1937 жылы жаңа төмендеу салық түсімдерін азайтып, президент Рузвельт пен Конгресс бюджетті теңгеруге көмектесу үшін өзінің «Жұмыс прогресі» әкімшілігінің қаржыландыруын 50 пайызға қысқарту арқылы жауап берді. Фостер АҚКП-ның капитализмге және үкіметке қарсы күресті жаңартқанын қалады. Браудердің басшылығымен Фермерлік-жұмысшы партиясының идеясы тоқтатылды, ал «Жаңа келісім» коалициясы Халық фронтын құрудың практикалық негізі ретінде бекітілді. Браудер 1938 жылдың қазан айында КСРО-ға соңғы сапарын жасады, онда ол Коминтерн басшысы Георгий Димитровпен халықаралық қақтығыс тікелей байланысты мүмкін емес қылған жағдайда қысқа толқынды радио байланысын орнату туралы келісім жасады. Мұндай байланыс 1939 жылдың қыркүйек айының соңына дейін жасалмады, онда АҚКП-ның Еуропадағы жағдайдың күрт өзгеруіне қатысты саяси бағыты нақтыланды.

While Earl Browder was one of the top leaders of American Communism during the so called Third Period of the early 1930s, he came into his own during the interval which followed, the era of the Popular Front against fascism. With the rise of Adolf Hitler to Chancellor of Germany at the end of January 1933, the balance of power in Europe was shifted. Formerly home to one of the most powerful Communist organizations, the Communist Party of Germany (KPD) was quickly suppressed. The failure of the KPD to cooperate with workers adhering to the rival Social Democratic Party of Germany (SPD) was seen by many Comintern officials as a major contributing factor to the disaster. New tactics building a broad alliance in opposition to fascism seemed to be indicated. Browder was an enthusiastic supporter of this new party line. By the middle of 1934 the Browder led Central Committee of the CPUSA was pushing the leaders of its youth section, the Young Communist League, to establish a working alliance with the youth section of the rival Socialist Party, the Young People's Socialist League. In the same vein, Browder himself picked up hints from Socialist Party leader Norman Thomas that joint work between Socialists and Communists might be possible on specific issues, in reply to which Browder issued a letter formally proposing a large scale united front of the two organizations. In December 1934 Browder won Comintern approval for his scheme, arguing his case in person in Moscow. Browder returned to the United States at the end of the month, revealing his plan to a surprised party membership in a public speech delivered on January 6, 1935. The stark phraseology of Marxism, based upon the inevitability of class struggle, was replaced by a fuzzy critique of capitalism using Rooseveltian terms like "economic royalism". The "Communism is 20th Century Americanism" campaign, during which Communism was portrayed as an integral part of the American democratic tradition, was successful in building the size and scope of the party organization. But with this growth came a correlated expansion of Browder's personal ego. A cult of personality began to be nurtured among the party faithful in miniature reflection of the systemic adulation of Joseph Stalin in the USSR. In the words of Maurice Isserman: "The constant praise of his colleagues and the party press, and the adulation in which the membership held him (among his papers Browder saved a letter from a Seattle Communist addressed to the 'Greatest of Living Americans, Earl Browder'), transformed the once unassuming apparatchik of the 1920s into an arrogant and uncompromising party dictator." Browder's chief rival in the Communist Party leadership in this interval was William Z. Foster. When a new recession struck in 1937, stifling tax revenue, President Roosevelt and Congress responded by cutting funding for its signature Works Progress Administration by 50 percent in an attempt to help bring the budget into balance. Foster sought for the CPUSA to renew a militant stance against capitalism and the government in response to the economic downturn. A short lived revival of the Farmer Labor Party idea was scrapped under Browder's direction, and the New Deal coalition endorsed as the practical base upon which a People's Front could be constructed. Browder made his final trip to the USSR in October 1938, where he made arrangements with Comintern chief Georgi Dimitrov to establish shortwave radio communications in the event that international conflict made direct communication impossible. No communications of this sort were made until late in September 1939, when the CPUSA's political line on the dramatically changed European situation would be specified.

Молотов-Риббентроп келісімдері

Еуропалық геосаясат 1939 жылғы 23 тамызда түбірінен өзгерді, КСРО мен нацистік Германияның сыртқы істер министрлері ресми түрде Молотов-Риббентроп келісімі деп танылған өзара шабуылдаспау шартына қол қойды. Келісімге Польшаны нацистердің басып алуы мен бөлуді көздейтін құпия хаттамалар енгізілді. Германияның 1 қыркүйекте Польшаға басып кіруіне Франция мен Ұлыбритания, оның келісім серіктестері дереу жауап берді және 3 қыркүйекте Германияға соғыс жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Кеңес Одағы 17 қыркүйекте Польшаның шығысын басып алып, Германияның иелігіне өтер еді деген жерлерді өзіне қаратып алды. Алайда, Кеңес үкіметі одан да әрі барып, Польшаның бөлінуін факт ретінде мойындаған, жаушылықты тоқтатуға шақырған және Еуропадағы қақтығыстың шиеленісуіне Ұлыбритания мен Франция үкіметтерінің жауапкершілігін жүктеген бірлескен мәлімдемеге Германиямен қол қойды. Браудер Филадельфиядағы митингте партиядан тек "он шақты" адамның ғана шығып кеткенін мәлімдеді, бірақ бұл рас емес еді. Керісінше, 1939 және 1940 жылдар аралығында партия қатары 15%-ға азайды, ал 1940 жылы жаңа мүшелерді қабылдау 1938 жылғы көрсеткіштен 75%-ға төмендеді. Сонымен қатар, КПСС-тің АҚШ-тың "империалистік соғысқа" қатысуына қарсы жаңа үгіт-насихаттық науқаны оны Рузвельт әкімшілігімен саяси қақтығысқа алып келді, ол оқшаулану саясатының дұрыстығына күмән келтіре бастады. 1939 жылдың жазында Техас штатының конгрессмені Мартин Дис, Ю., (демократ), АҚШ Әділет министрлігінің Эрл Браудердің 1920 жылдары шетелге жалған аттармен, жалған құжаттарды пайдалана отырып сапар шеккені туралы бұрынғы айыптауларды тергеп бастағанын білді. Дис Браудерді бұл мәселе бойынша куәлік беру үшін комитет алдына шақырды. Куәліктің бірінші күнінде Браудерден жалған паспортпен шетелге шыққан ба деп сұрады. Партиялық адвокат Джозеф Бродски оны тоқтатуға үлкерместен, Браудер: "Шықтым" деп жауап берді. Еуропадағы оқиғалардың және Вашингтондағы саяси жағдайдың күшеюі салдарынан коммунизмге қарсы халықтың наразылығы өршіп, Әділет министрлігі іс-қимылға көшті. 23 қазан күні Манхэттендегі федералды сот Браудерді паспортты жалған жасау қылмысы үшін айыптады. Оған тағылған ресми айыптамада Браудер өзінің атына жазылған, бірақ жалған ант беру арқылы алынған паспортты пайдаланып бірнеше рет АҚШ-қа оралғаны көрсетілді. 1940 жылдың 17 қаңтарында Нью-Йорктегі федералды сотта Браудердің паспортты жалған жасау бойынша ісі басталды. Браудер екі бап бойынша айыпталды, егер сот оны кінәлі деп тапса, ол 10 жылға бас бостандығынан айырылып, 4000 доллар айып төлеуге міндетті болатын. Бұрынғы паспорттық құқық бұзушылықтардың мерзімі өтіп кеткендіктен, үкімет Браудерді тек 1937 және 1938 жылдары паспортты пайдаланғаны үшін соттауға мүмкіндік алды. Сот Браудердің адвокаты Г. Гордон Батлдің бірнеше өтініштерін қабылдамағаннан кейін, Браудер сот залында өзінің қорғауын өзіне алды. Ол қазылар алқасына сот процесінің алыс өткендегі жалған құжаттарға қатысты емес екенін және оған қарсы айыптаулардың "техникалық бөлшектерге" негізделгенін мәлімдеді. Браудер ісі бойынша алқабилер бір сағаттан да аз уақыт талқылап, кінәлі деп шешім шығарды. Браудер 4 жылға бас бостандығынан айырылды және 2000 доллар айып төлеуге міндетті болды – бұл ең жоғары жазадан кем, бірақ осындай жағдайларда басқаларға берілген жазалардан жоғары. 1941 жылдың 25 наурызында Браудер АҚШ маршалдарына бағынды, олар оны теміржолмен Атлантадағы федералды түрмеге жеткізді. Екі күннен кейін, фотографтарға кедергі келтіру үшін бетін жастыққа жауып, Браудер түрмеге кіргізіліп, төрт жылдық жазасын өтеуге кірісті. Ол 14 айдан кейін ғана бостандыққа шықты.

European geopolitics were fundamentally altered on August 23, 1939, when the Foreign Ministers of the USSR and Nazi Germany formally signed a mutual non aggression treaty known to history as the Molotov–Ribbentrop Pact. The agreement included secret protocols providing for the Nazi invasion and division of Poland. Germany's September 1 invasion of Poland brought an immediate response from its treaty partners France and United Kingdom, who declared war on Germany on September 3. World War II had begun. The Soviet Union invaded Eastern Poland on September 17, occupying land that otherwise would have been taken over by Germany. The Soviet government went further, however, by signing a joint statement with the Germans characterizing the partition of Poland as a fait accompli, calling for an end to hostilities, and placing the onus for any escalation of the European conflict on the governments of Great Britain and France. Browder declared at one Philadelphia rally that only "a dozen or so" had left the CPUSA over the change of line; but this was simply untrue. On the contrary, the party's ranks fell by 15% between 1939 and 1940, and recruitment of new members in 1940 fell by 75% from 1938 levels. Moreover, the CPUSA's new propaganda offensive against United States participation in the so called "Imperialist War" brought it into political conflict with the Roosevelt administration, which had begun to question the wisdom of isolationism. In the summer of 1939, Texas Congressman Martin Dies, Jr. (D), chairman of the House Special Committee on Un American Activities (HUAC), learned that the U. S. Department of Justice had begun to investigate old charges that Earl Browder had traveled abroad under assumed names, making use of false documents, during the 1920s. Dies proceeded to subpoena Browder to appear before the committee to give testimony on the matter. Midway through the first day of testimony, Browder was asked in passing whether he had ever traveled abroad under a false passport. Before party attorney Joseph Brodsky could stop him, Browder answered, "I have." With popular feeling against Communism raging in the wake of European events and political heat rising in Washington, the Justice Department moved to action. On October 23 a federal grand jury in Manhattan indicted Browder for passport fraud, a felony. The formal charge against him specified that Browder had made multiple returns to the United States using a passport bearing his own name, but which had been obtained on the basis of a falsely sworn statement. On January 17, 1940, Browder's trial for passport fraud began at federal court in New York City. Browder faced a two count indictment, upon which conviction would have carried a maximum sentence of 10 years in prison and a $4,000 fine. Owing to expiration of the statute of limitations on earlier passport offenses, the government was able to prosecute Browder solely for his passport use during the years 1937 and 1938. After the court refused a long series of motions by Browder's attorney, G. Gordon Battle, Browder took control of his own defense in the courtroom. He reminded jurors that the trial did not concern false documents from the distant past and proclaimed that the actual charges against him were based upon a "web of technicalities". Jury deliberations in the Browder case lasted less than an hour, with a guilty verdict returned. Browder was sentenced to 4 years in prison and a $2,000 fine — a result less than the maximum but in excess of sentences given to others in similar circumstances. On March 25, 1941, Browder surrendered to U. S. marshals, who transported him by rail to the Atlanta Federal Penitentiary. Two days later, with his face masked behind a pillowcase to hinder photographers, Browder was led into the penitentiary to begin serving his four year term. He would not emerge again for 14 months.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Браудер түрмеде отырған кезде соғыс Еуропа мен Тынық мұхитында жалғасты, маңызды оқиғалар болып өтті. 1941 жылдың 22 маусымында нацистік Германия басшылығымен шамамен 3,9 миллион әскер Совет Одағына қарсы кең ауқымды және қанды «Барбаросса» операциясын бастады. Сонымен бірге, әлемдік коммунистік қозғалыстың саяси бағыты «империалистік соғысқа» араласпаудан антифашистік араласуды ынталандыруға ауысты, ал ұран «Кеңес Одағын қорғау» болды. 12 шілдеде Ұлыбритания мен КСРО үкіметтері өзара көмек көрсету туралы міндеттемелер алды, бұл батыс капиталистік елдер мен олардың тарихи большевик қарсыластары арасындағы әскери ынтымақтастыққа жағдай жасады. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Жапонияның әскери-әуе күштері Гавайидегі Перл-Харбор американдық теңіз базасына күтпеген және қиратушы шабуыл жасады. АҚШ-қа Германияның соғыс жариялауы және Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа тікелей қатысуы басталды. Американдық үкіметтің, Совет үкіметінің және Американдық Коммунистік партияның мүдделері бірікті. Атланта түрмесінде Браудерге қатысты шаралар жеңілдетілді, ол КПУСА-ның уақытша басшысы Роберт Минормен тұрақты кездесулерге ие болды. Коммунистік партия бұрын түрмедегі басшысының атынан «Эрл Браудерді босатыңыз» науқанын жүргізген, бірақ КСРО-ның нацистік Германиямен келісімге келгені және КПСС-тің Мәскеу саясатына бағынуына байланысты көп табысқа жете алмады. Алайда, 1942 жылдың басында партияның Браудерді қолдау туралы өтініштері үкімет шенеуніктерінің арасында қолдау табуға бастады. 1942 жылдың 16 мамырында КСРО Сыртқы істер министрі Вячеслав Молотовтың АҚШ-қа сапары алдында президент Рузвельт Браудердің жазасын өтеу мерзіміне ауыстыру арқылы екі ел арасындағы соғыс уақытындағы ең жақын қарым-қатынастарға кедергі келтіретін шағын мәселені шешуге бел буды. Браудер жасырын түрде Нью-Йоркке оралып, АҚШ Коммунистік партиясының Бас хатшысы лауазымына қайта келді. Соғыстың алғашқы жылдары КПСС шығыстағы Кеңес билігіне басымдық тану үшін Еуропада екінші әскери майдан құруды талап етті. Коммунистер соғыс күшін белсенді түрде қолдады, ал партия баспасөз құралдары Германияда және басқа елдерде нацистердің жасаған зұлмы туралы хабарларды жариялап, халықтың сезімін оятуға тырысты. Браудер коммунистік партия мүшелеріне «соғыс экономикасы және соғысқа өндіріс мәселелеріне» назар аударуды тапсырды, еңбек қозғалысындағы өздерінің орнын пайдаланып, еңбек дауларын азайтуға көмектесуді ұсынды. Браудер КПУСА-ның соғыс уақытындағы саясатын жеке өзі жасаған жоқ; партия саясатының негізгі элементтері, мысалы, дереу екінші майданды қолдау, ереуілдерге қарсылық, жұмысқа қабылдаудағы нәсілдік кемсітушілікке тоқтату және Рузвельттің ішкі саясатын толық қолдау 1942 жылдың мамырында босатылған кезде қалыптасқан болатын. Дегенмен, Браудер осы саясаттың публицисті болды және 1942 жылдың күзінде «Жеңіс және одан кейін» атты кітап жариялады, онда жеңіске жету үшін таптық ынтымақтастық маңызды екенін ашық түрде жариялады. Одақтас державалар арасындағы ұзақ мерзімді ынтымақтастыққа және отандық бейбітшілікке сенім кейіннен «Браудеризм» деп аталды. 1943 жылдың соңына қарай Еуропадағы соғыстың бағыты өзгерді және КСРО-ның аман қалуына немесе Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы нәтижесіне күмән болмады. Қызыл Армия батысқа қарай жылжыған сайын партия адалдары үшін коммунистік Еуропа мүмкіндігі қол жетімді сияқты көрінді. Олар әдетте жабық отырыстарда жұмыс істесе де, Ұлттық комитет мүшелері өздерінің отырысы шамамен 200 шақырылған қонақтардың алдында үлкен бөлмеде өтетінін білгенде таң қалды. Браудер атап көрсеткендей, Коммунистік партия саяси ынтымақтастық арқылы «Жаңа мәміле» қолдаушыларымен саяси бастамаларын ілгерілетуде. Ол «АҚШ-тағы коммунистік ұйым өзінің атын американдық саяси дәстүрге және өзінің практикалық саяси рөліне толығырақ сәйкес келтіруі керек» деп мәлімдеді. Нәтижесінде, АҚШ Коммунистік партиясының атауы «Коммунистік саяси қауымдастығы» деп өзгертілді, Браудер партияның саяси бюросы қабылдаған шешім туралы жиналғандарға хабарлады. Браудерден кейін сөз сөйлеген спикерлер партияның атауын өзгертуді және ұйымның американдық саяси кеңістіктегі рөлінің өзгеруін жеке қолдады. Браудердің өзгерісіне фракциялық қарсылық Браудердің қарсыласы Уильям З. Фостер және Фостердің досы, Филадельфия аудандық ұйымдастырушысы Сэм Дарси жасады, олар тек біріншісі қол қойған хат жазды. Бұл екеуі Браудердің буржуазия соғыс аяқталғаннан кейін де Рузвельт әкімшілігімен соғыс уақытындағы ынтымақтастығын жалғастырады деген пікірімен келіспеді және американдық коммунистердің белсенді жауабын қажет ететін күйреуді болжады. Браудер Фостер-Дарси хатын партияның жоғары деңгейдегі басшыларына ғана таратуға рұқсат берді, олар 1944 жылдың ақпанындағы саяси бюро отырысында хатты қабылдамауға дауыс берді. Браудер партия тәртібін сақтауды талап еткенде Фостердің наразылығы басылды. Алайда, Дарси осы мәселеде партия тәртібіне бағынудан бас тартты, оны қағидалық мәселе деп қарады. Ол кейіннен Фостер басқарған комиссиямен ҚПА-дан қуылды. Дюкло Браудердің «жұмысшы табының тәуелсіз саяси партиясын таратуы» Марксизмді «белгілі бір ревизиялау» екенін айтты. Сонымен қатар, Дюкло Фостер-Дарси хатынан тікелей цитата келтірді, бұл құжат тек американдық партияның жоғары деңгейдегі басшыларына ғана белгілі болды және көшірмесі Мәскеуге жіберілді.

While Browder was imprisoned, the war continued, with major events in Europe and the Pacific. On June 22, 1941, some 3.9 million Axis troops, led by Nazi Germany, launched Operation Barbarossa, a massive and bloody invasion of the Soviet Union. Immediately the political line of the entire world communist movement shifted from one of anti intervention in the so called "imperialist war" to one of intense advocacy for anti fascist intervention; the slogan was "Defend the Soviet Union". On July 12 the governments of Great Britain and the USSR exchanged pledges of mutual aid, setting the stage for military cooperation between the capitalist nations of the West and their historic Bolshevik foe. On December 7, 1941, the air force of imperial Japan launched a sudden and devastating attack upon the American naval base at Pearl Harbor, Hawaii. A German declaration of war on the United States followed, and direct American participation in the Second World War was begun. The interests of the American government, the Soviet government, and the American Communist Party became aligned. In the Atlanta prison, treatment of Browder was relaxed, and he began to be allowed regular visits from acting CPUSA leader Robert Minor. The Communist Party had previously conducted a "Free Earl Browder" campaign on behalf of its jailed leader but with little success, owing to bitter public sentiment over the USSR's pact with Nazi Germany and the CPUSA's kowtowing to Moscow's policy shift. By early 1942, however the party's pleas on behalf of Browder began to gain traction among government officials. On May 16, 1942, just prior to a visit to the United States by Vyacheslav Molotov, Foreign Minister of the USSR, President Roosevelt decided to remove a minor impediment to the closest possible wartime relations between the two powers by commuting Browder's sentence to time served. Browder discreetly returned to New York City, where he resumed his place as General Secretary of the Communist Party, USA. Throughout the early years of the war, the CPUSA agitated for the establishment of a second military front in Europe to alleviate pressure exerted by Axis forces upon the Soviets in the east. The Communists proved to be enthusiastic supporters of the war effort, and the party press worked to mobilize public sentiment by printing accounts of Nazi atrocities in Germany and abroad. Browder directed Communist Party members to concentrate upon "problems of a centralized war economy and production for the war", using their place in the labor movement to help ameliorate labor discord. Browder did not personally devise the wartime policies of the CPUSA; the main elements of party policy, such as advocacy of an immediate second front, opposition to strikes, an end to racial discrimination in job hiring, and total support of Roosevelt's internal policy initiatives, were already well established by the time of his release in May 1942. Nevertheless, Browder became the public spokesman for these policies, and published a book in the fall of 1942, called Victory and After, which was frank in promoting class collaboration as essential to the cause of victory. This belief in longterm cooperation between the Allied powers abroad and civil peace at home were the hallmarks of what was later known as "Browderism". By the end of 1943 the tide of the war in Europe had shifted, and there was no doubt either about the survival of the USSR or the ultimate outcome of the Second World War. With the Red Army moving inexorably westward, the possibility of a Communist Europe seemed within reach to the party faithful. Although they usually conducted their business in closed executive session, the members of the National Committee were surprised to learn that their session was to be held in a large room in front of about 200 invited guests. The Communist Party was advancing its policy initiatives through political cooperation with New Deal supporters, Browder indicated, and he declared that "Communist organization in the United States should adjust its name to correspond more exactly to the American political tradition and its own practical political role." Consequently, the name of the Communist Party USA would be changed to the "Communist Political Association", Browder noted — advising those gathered of a decision which had already been made by the Political Bureau of the party. The speakers following Browder lent individual support to the predetermined change of party name and shift in conception of the organization's role in the American political firmament. Factional opposition to Browder's change took the form of a letter to the party leadership by Browder's nemesis William Z. Foster and Foster's friend, Philadelphia District Organizer Sam Darcy, signed only by the former. The pair disagreed with Browder's view that the bourgeoisie would continue its wartime coordination with the Roosevelt administration after the war, and predicted a breakdown that would require an aggressive response by American Communists. Browder allowed the Foster Darcy letter to be circulated only to a handful of top party leaders, who at a February 1944 meeting of the Politburo voted to reject the letter. Foster's objection was muted when Browder emphasized that open criticism would have been regarded as a punishable breach of party discipline. Darcy refused to submit to party discipline on this matter, however, viewing it as a matter of fundamental principle. He was subsequently expelled from the CPA by a committee headed by Foster himself. Duclos held that Browder's "liquidation of the independent political party of the working class" constituted a "notorious revision of Marxism". Moreover, Duclos quoted directly from the Foster Darcy letter — a document known to only a handful of top American party leaders, with a copy dispatched to Moscow. </small> </poem> </blockquote> After the collapse of the Soviet Union, historians Harvey Klehr, John Earl Haynes and Kyrill Anderson discovered a letter in the Soviet Archives showing that the "Duclos Letter" had actually been written in Russian and published in Moscow in early 1945, while the war with Germany was still in progress. The timing of the original showed that the USSR had already decided post war relations with the U. S. would not be friendly. The Russian language original was translated into French and given to Duclos after the Japanese surrender, with instructions for him to publish it under his own name. The American Communists quickly reversed Browder's political line, stripping him of executive power in June 1945 and reconstituting itself as the Communist Party of the United States of America at a snap convention held in July. In January 1946 Browder began publishing a mimeographed weekly newsletter of economic analysis called Distributors Guide: Economic Analysis: A Service for Policy Makers. The subscription price was hefty—$100 per year; he wanted to gain a readership among business executives and political decision makers.

Совет Одағы құлағаннан кейін тарихшылар Харви Клеер, Джон Эрл Хейнс және Кирилл Андерсон Совет мұрағатында «Дюкло хаты» шындығында 1945 жылдың басында, Германиямен соғыс әлі жалғасып жатқанда, орыс тілінде жазылып, Мәскеуде жарияланғанын көрсететін хат тапты. Түпнұсқаның уақыты КСРО-ның АҚШ-пен соғыстан кейінгі қарым-қатынастардың достық болмайтынына бұрыннан шешім қабылдағанын көрсетті. Орыс тіліндегі түпнұсқа француз тіліне аударылып, Дюклоға жапондықтар капитуляциядан кейін оны өзінің атынан жариялау үшін берілді. Американдық коммунистер Браудердің саяси бағытын жылдам кері қайтарды, 1945 жылдың маусымында оны атқарушы биліктен шеттету және 1945 жылдың шілдесінде өткен кезеңдік съезде АҚШ-тың Коммунистік партиясы ретінде қайта құрды. 1946 жылдың қаңтарында Браудер «Таратқыштар нұсқаулық: Экономикалық талдау: Саясаткерлерге арналған қызмет» атты экономикалық талдау туралы апталық бюллетеньді шығара бастады. Абоненттік баға жоғары болды - жылына 100 доллар; ол бизнес басшылары мен саяси шешім қабылдаушылардың арасында оқырмандарды табуды қалады.

Әдеби агент

Браудер Мәскеуге виза алуға өтініш жасады, бірақ оның мақұлдануын күтуге екі ай уақыт кетті. Осы аралықта ол «Дистрибьюторлар нұсқаулығын» шығаруын жалғастырды, ол кейінгі басылымдарында Сталин мен кеңес үкіметін жақтаушы болып көрінді. Молотов Браудердің атынан Америка Коммунистік партиясына қайта қабылдануына көмектеспеді. Оның басшылары оны тәртіпсіз, мүмкіндік іздеуші және сенімсіз көшбасшы деп санады. Дегенмен, оның бұрынғы қызметі АҚШ-та кеңес кітаптарын басып шығару үшін «Мемлекеттік баспа үйінің американдық өкілі» лауазымымен сыйталды. Отанына оралғаннан кейін Браудер заң талабына сәйкес, АҚШ Әділет министрлігінде шетелдік агент ретінде тіркелді. Ол кеңес үкіметінің әдеби агенті ретінде әртүрлі кітаптар мен мақалалардың ағылшын тіліне аудармаларын алып, оларды американдық баспагерлерге орналастыруға тырысты. Мұндай басылымдарды алуда көбінесе сәтсіз болғанымен, Браудер Вашингтондағы кеңес елшілігінің екінші хатшысымен ай сайын кездесетін. Ол оған АҚШ-тағы және әсіресе Америка Құрама Штаттары Коммунистік партиясының жағдайы туралы жазбаша есептер ұсынды, тиімді түрде кеңес барлауы үшін талдау жасады. Браудер Конгрестің беделін түсіргені үшін айыпталды, бірақ судья Ф. Дикинсон Леттс комитет заңды түрде әрекет етпегендіктен оны ақтауға бұйырды. Браудер комитет алдында жалған куәлік бергені үшін де, Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасағаны үшін де қудаланбады. 1950 жылдың наурыз айында Браудер диссидент-троцкишіл Макс Шахтманмен бірлесіп дебат өткізді, онда екеуі социализмді талқылады. Браудер Кеңес Одағын қорғады, ал Шахтман прокурор рөлін атқарды. Дебат барысында Шахтман әртүрлі коммунистік партиялардың басшыларын тізімдеп, олардың барлығы Сталиннің қолынан қаза тапқанын айтты. Сөзінің соңында ол Браудердің де коммунистік партияның жетекшісі болғанын еске салып, оған қарап: «Міне, географиялық жағдайдың кездейсоқтығы болмағанда, оның орнында мәйіт тұрған болар еді!» деді. 1956 жылы Кеңес Одағы Коммунистік партиясының ХХ съезінен кейін, Америка Коммунистік партиясының бір бөлігі Мәскеуден тәуелсіздікке ұмтылған кезде, Браудерді қайтадан КПСС-ге қосуға тағы бір әрекет жасалды. Алайда, либералдануға жасалған бұл әрекет көп ұзамай сәтсіз аяқталды. Социализм ісіне берілгенімен, Браудер енді ешқашан Коммунистік партияға мүше болған жоқ.

Browder applied for a visa to travel to Moscow to appeal his expulsion, but he was forced to wait two months for its approval. In the meantime he continued to issue his Distributors Guide, which became explicitly more pro Stalin and pro Soviet in later issues. Molotov was unable to intercede on Browder's behalf to reintegrate him into an American Communist Party. By then its leaders regarded him as an undisciplined opportunist and unreliable leader. However, his past service was rewarded with an appointment as "American Representative of the State Publishing House" for publication of Soviet books in the United States. Upon his return, Browder registered with the United States Department of Justice as a foreign agent, as required by law. He acted as a sort of literary agent for the Soviet government, receiving English translations of various books and articles and attempting to gain placement for them with American publishers. While generally unsuccessful at gaining such publication, Browder met monthly with the second secretary of the Soviet Embassy in Washington, DC. He provided him with written memoranda on the situation in the United States in general and the Communist Party of the United States of America, in particular — effectively providing analysis on behalf of Soviet intelligence. Browder was charged with contempt of Congress, but Judge F. Dickinson Letts ordered his acquittal because he felt the committee had not acted legally. Browder was never prosecuted for his perjury before the committee nor for his spying on behalf of the Soviet Union. In March 1950, Browder shared a platform with Max Shachtman, the dissident Trotskyist, in which the pair debated socialism. Browder defended the Soviet Union while Shachtman acted as a prosecutor. Reportedly at one point in the debate, Shachtman listed a series of leaders of various Communist parties and noted that each had died at the hands of Stalin. At the end of this speech, he noted that Browder, too, had been a leader of a Communist Party and, pointing at him, said: "There there but for an accident of geography, stands a corpse!" Following the Twentieth Party Congress of the Communist Party of the Soviet Union in 1956, a period in which some within the American Communist Party briefly sought to exert its independence from Moscow, another effort was made to reintegrate Browder into the CPUSA. This effort at liberalization was soon defeated, however. Although remaining committed to the cause of socialism, Browder never belonged to the Communist Party again.

Шымкенттік шұғыл

1957 жылғы 2 маусымда Браудер «Майк Уоллес сұхбаты» телебағдарламасында 30 минут бойы Коммунистік партиядағы өткені туралы сұрақтарға жауап берді. Майк Уоллес Браудердің жақында айтқан «Коммунистік партиядан қуылғаным – мен үшін ең жақсы нәрсе болды» деген сөзін келтірді. Одан толықтыруын сұрағанда, Браудер: «Рас. Мен Коммунистік партияның және жалпы коммунистік қозғалыстың сипаты өзгере бастағанын түсіндім. 1945 жылы мен қуылғанда, жолдар айқасқан еді. Егер мен қуылмасам, енді келіспейтін және көмектесе алмайтын қозғалыстан өзімді босатудың қиын міндетіне тап болар едім» деді. Бастапқыда ақпарат берушілердің көп бөлігі жеке кәсіпкерлікте жұмыс істеген қызметкерлер болса, кейіннен федералдық үкіметте жұмыс істейтін партия мүшелері де «Голос» байланыс желісіне тартылды. Браудерге «Голос» жоғары лауазымдағы тұлғаларға хабарлау алдында маңызды ақпараттарға қол жеткізу мүмкіндігі берілді. Браудердің тыңшылық айыптауларына қарсы наразылығы 1995 жылы «Венона» құжаттары жарияланғаннан кейін күмәнді болып қалды. Бұл құпия түрде шифрланған материал Браудердің 1940 жылдары кеңестік барлау қызметі үшін тыңшылыққа қатысқанын растады. 1938 жылы Руди Бейкер («Венона» кодолық аты: SON) Уиттакер Чемберстің қызметтен бас тартқаннан кейін, Браудердің («Венона» кодолық аты: ӘКЕ) өтініші бойынша J. Питерстің орнына CPUSA-ның жер асты ұйымына жетекші болып тағайындалды. Өзін мойысқан НКВД рекрутері Луи Буденцтің айтуынша, ол және Браудер Лев Троцкийді өлтіруді жоспарлау үшін кеңестік барлау қызметкерлерімен пікір алмастырған. АҚШ-та федералдық күзетте болған кезде Браудер өзінің агент рекрутері екенін жасырды. Ол тыңшылық қылғандығы үшін сотталған жоқ. 1944 жылғы 29 сәуірде Нью-Йорктегі КГБ кеңсесінен алынған «Венона» шифры #588 былай деді: «Бір жылдан астам уақыттан бері Зубилин (станция бастығы) мен Виктор Перло және Чарльз Флатомен байланысуға тырысып жатырмыз. Бір себеппен Браудер кездесуге келмеді және Бентлиді бүкіл топпен байланыстыруды жөн көрді. Барлығы да Вашингтон, округ Колумбияда жауапты лауазымдарда жұмыс істейді». Кеңес барлауы Браудердің рекруттерлік жұмысын жоғары бағалады: 1946 жылғы ОГПУ меморандумында Браудердің кеңестік барлау үшін он сегіз агент жалдағаны айтылған. Браудердің отбасы мүшелері де кеңестік барлау қызметіне қатысқан. 1938 жылы Браудердің Коминтерннің бас хатшысы Георгий Димитровке жазған хатында, Браудердің кіші қарындасы Маргарита Еуропаның әртүрлі елдерінде НКВД үшін жұмыс істейтін агент болғаны көрсетілген. (Хабарлама Кеңес Одағы құлағаннан кейін Коминтерн мұрағатынан табылған). Браудер әпкесінің кеңестік барлау үшін құпия жұмысы ашыққа шыққан жағдайда американдық қоғамға тиесілі салдарлар туралы алаңдаушылық білдірді: «Менің ұлттық саяси істерге белсенді қатысуым және Вашингтондағы саяси байланыстарымның артуын ескере отырып, егер Америкадағы қарсы күштер әпкемнің жұмысы туралы білсе, бұл саяси жұмысым үшін қауіпті болуы мүмкін». Ол оның еуропалық міндеттерінен босатылып, Америкаға «басқа салаларда» жұмыс істеу үшін оралуын сұрады. Димитров Браудердің өтінішін НКВД басшысы Николай Ежовқа жіберіп, Маргарита Браудердің ауысуын сұрады. Браудердің жартылай немересі Хелен Лоури (сондай-ақ Эльза Ахмерова) 1936-1939 жылдары ADA (АҚА) кодолық атымен кеңестік НКВД тыңшысы Ысқақ Ахмеровпен бірге жұмыс істеді. ADA – Китти Харрис (кейіннен ELZA деп өзгертілді). 1939 жылы Хелен Лоури Ахмеровқа үйленді. Лоури кеңестік барлау агенті Элизабет Бентлидің өзінің байланыс адамдарының бірі ретінде атады. Лоури, Ахмеров және олардың кеңестік барлау атынан жасаған әрекеттері бірнеше «Венона» жобасының шифрларын шешуде, сондай-ақ кеңестік КГБ мұрағаттарында көрсетілген.

On June 2, 1957, Browder appeared on the television program The Mike Wallace Interview, where he was grilled for 30 minutes about his past in the Communist Party. Host Mike Wallace quoted Browder as having recently said, "Getting thrown out of the Communist Party was the best thing that ever happened to me." When asked to elaborate, Browder replied: "That's right. I meant that the Communist Party and the whole communist movement was changing its character, and in 1945, when I was kicked out, the parting of the ways had come, and if I hadn't been kicked out I would have had the difficult task of disengaging myself from a movement that I could no longer agree with and no longer help." While initially most of these would be informants were employees of private industry, party members who were employees of the federal government were later also brought into Golos' circle of contacts. Browder was also periodically given access to important information by Golos before its transmission to his superiors in Moscow. Browder's public protestations against accusations of spying were contradicted by the 1995 release of the Venona documents. This secretly decoded material confirmed that Browder was engaged in recruiting potential espionage agents for Soviet intelligence during the 1940s. In 1938, Rudy Baker (Venona code name: SON) had been appointed to head the CPUSA underground apparatus to replace J. Peters, after the defection of Whittaker Chambers, allegedly at the request of Browder (Venona code name: FATHER). According to self confessed NKVD recruiter Louis Budenz, he and Browder participated in discussions with Soviet intelligence officials to plan the assassination of Leon Trotsky. While in federal custody in the US, Browder never revealed his status as an agent recruiter. He was never prosecuted for espionage. Venona decrypt #588 April 29, 1944, from the KGB New York office states, "for more than a year Zubilin (station chief) and I tried to get in touch with Victor Perlo and Charles Flato. For some reason Browder did not come to the meeting and just decided to put Bentley in touch with the whole group. All occupy responsible positions in Washington, D. C." Soviet intelligence thought highly of Browder's recruitment work: in a 1946 OGPU memorandum, Browder was personally credited with hiring eighteen intelligence agents for the Soviet Union. Members of Browder's family were also involved in work for Soviet intelligence. According to a 1938 letter from Browder to Georgi Dimitrov, then General Secretary of the Comintern, Browder's younger sister Marguerite was an agent working in various European countries for the NKVD. (The letter was found in the Comintern archives after the fall of the Soviet Union.) Browder expressed concern over the effect on the American public if his sister's secret work for Soviet intelligence were to be exposed: "In view of my increasing involvement in national political affairs and growing connections in Washington political circles it might become dangerous to this political work if hostile circles in America should obtain knowledge of my sister's work." He requested she be released from her European duties and returned to America to serve "in other fields of activity". Dimitrov forwarded Browder's request to Nikolai Yezhov, then head of the NKVD, requesting Marguerite Browder's transfer. Browder's half niece, Helen Lowry (aka Elza Akhmerova, also Elsa Akhmerova), worked with Iskhak Akhmerov, a Soviet NKVD espionage controller, from 1936 to 1939 under the code name ADA(?) ADA was Kitty Harris (later changed to ELZA)). In 1939, Helen Lowry married Akhmerov. Lowry was named by Soviet intelligence agent Elizabeth Bentley as one of her contacts. Lowry, Akhmerov and their actions on behalf of Soviet intelligence are referred to in several Venona project decryptions as well as Soviet KGB archives.

Жеке өмір және өлім

Браудер Раиса Беркманға үйленді. 1973 жылғы 27 маусымда Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды. Оның үш ұлы – Феликс, Уильям және Эндрю – барлығы да көрнекті зерттеуші математиктер, американдық математикалық қауымдастықтың жетекшілері болды. Немересі Билл Браудер (Феликстің ұлы) – Кеңес Одағы құлағаннан кейінгі жекешелендіру толқыны кезінде Мәскеуде 10 жылдан астам жұмыс істеген Hermitage Capital Management инвестициялық тобының құрылтайшысы және басшысы. Браудер 1998 жылы Ұлыбритания азаматы атанды. Шөбересі Джошуа Браудер – британдық-американдық кәсіпкер, тұтынушылар құқығын қорғаушы және қоғамдық қайраткер.