Кіріспе
Бірінші еврей-рим соғысының аяқталуын белгілейтін Масада қоршауы – қазіргі Израильдегі төбе және оның төңірегінде 72-73 жылдары болған Бірінші еврей-рим соғысының соңғы оқиғаларының бірі. Тарихқа бұл қоршау туралы бір ғана дереккөзден белгілі, ол – римдіктерге түскен яһуди көтерілісшілерінің басшысы, кейін римдіктер қызметіне кіріп тарихшы болған Флавий Иосиф. Флавий Иосифтің мәлімдемесіне сәйкес, Рим империясы әскерлерінің ұзақ қоршауы салдарынан Сикарийлер және Масада бекінісінде тұратын еврей отбасылары жаппай өз-өзіне қол жұмсады.
The siege of Masada was one of the final events in the First Jewish–Roman War, occurring from 72 to 73 CE on and around a hilltop in present day Israel. The siege is known to history via a single source, Flavius Josephus, a Jewish rebel leader captured by the Romans, in whose service he became a historian. According to Josephus the long siege by the troops of the Roman Empire led to the mass suicide of the Sicarii rebels and resident Jewish families of the Masada fortress.
Өмірбаян
Масада "ұсақталған, оқшауланған және көрінетіндей бұзылмайтын" "табақ тәрізді тау" деп сипатталған. Иосиф Флавийдің сөзіне қарағанда, Масаданы алғаш рет Хасмонейлер салған. Б.з.б. 37-31 жылдары Ұлы Ирод оны бүлік болған жағдайда өзіне паналау үшін бекітті. 66 жылы, Бірінші яһуди-рим соғысының басында, Сикарийлер деп аталатын еврей экстремистері Масададағы римдік гарнизонды жеңіп, онда қоныстанды. Сикарийлерге Елазар бен Яир басшылық етті. Иосиф Флавийдің қазіргі заманғы түсіндірмелеріне сәйкес, Сикарийлер – зелоттардың радикалды тобы болды және римдіктерге де, басқа яһуди топтарына да бірдей қарсы тұрды. Рим үкімшілігіне қарсы көтерілістің негізгі күші зелоттар болды, ал Сикарийлер олардан ерекшеленді. Иосифтің айтуынша, Сикарийлер Пасха мерекесінде жақын жердегі Эйн-Геди яһуди елді мекеніне шабуыл жасап, 700 тұрғынын өлтірді. Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, Сикарийлер Масадада тапқан кейбір құрылыстарды өзгертіп, оның ішінде синагог ретінде пайдалану үшін бейімдеген ғимарат бар (бірақ ол бастапқыда синагог болған болуы мүмкін), алайда онда миква немесе басқа ерте синагогтарда кездесетін орындықтар болмаған. Бұл Израильдегі ең көне синагогтардың бірі.
Иосиф Флавийдің баяндауы
72 жылы римдік үкіметші Люций Флавий Сильва X Fretensis римдік легионын, бірқатар қосымша бөлімшелерді және 15 000 ер және әйелден (олардың ішінде шамамен 8-9 000 жауынгер) тұратын еврей тұтқындарын басқарды. Олар Масададағы 960 адамды қоршауға алды. Римдік легион Масаданы қоршап, қоршау қабырғасын салды, содан кейін платоның батыс беткейінде қоршау пандусын салуға кірісті. Бұл үшін мыңдаған тонна тас пен жерді жылжытты. Иосиф Флавий Сикарийлердің осы процесте қоршауға алғандарға қарсы шабуыл жасауға тырысқанын жазбаған, бұл оның көтерілістің басқа қоршаулары туралы баяндамаларынан ерекшеленеді. Пандус 73 жылдың көктемінде, шамамен екі-үш айлық қоршаудан кейін аяқталды. Үлкен қоршау мұнарасы мен тарау машинасы салынды және аяқталған пандуспен еңбектенумен жылжытылды, ал римдіктер қабырғаға шабуыл жасап, "жанған шамдарды ағаш қабырғаға лақтырды". Бірақ римдіктер бекініске кіргенде, ол "өлімнің қамалына" айналған еді. Коэннің пікірінше, "кейбір яһудилер өз-өзіне қол жұмсады, кейбіреулері өлімге дейін соғысты, ал кейбіреулері жасырынып қашуға тырысты. Римдіктер тұтқындарды алуға құштар емес еді және тапқандарын қырды". Кеннет Аткинсонның сөзіне қарағанда, "Масаданың қорғаушылары жаппай өз-өзіне қол жұмсады деген археологиялық дәлел жоқ". Археолог Эрик Х. Клайнның айтуынша, Иосифтің баяндамасы мүмкін емес, себебі римдіктер бірден өздерінің артықшылықтарын пайдаланып, Елазардың сөйлеуіне немесе жаппай өз-өзіне қол жұмсауға уақыт қалдырмас еді. Оның орнына Клайн қорғаушылардың римдіктер тарапынан қырғынға ұшырағанын айтады.
Мұра
Массада қоршауы қазіргі Израильде "жұдайлардың батырлығының символы" ретінде көбінесе қастерленеді.