Сиднейдегі Қытай қаласы – Австралиядағы ең ірі қытай қаласы. Тарихы 1828 жылға дейін барып жетеді, ал 1848 жылы қоныс аударушылар келген. Сидней, тарих, туризм.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чайнатаун (қытай ауданы) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында, Сиднейдің орталық бизнес ауданының оңтүстік бөлігінде орналасқан қалалық анклав. Ол Орталық станция мен Дарлинг Харбор арасындағы Хеймаркет маңының көп бөлігін құрайды. Сидней қаласының жергілікті басқару аймағының бөлігі және Австралиядағы ең ірі қытай ауданы. Сидней және Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясы 1828 жылдан бастап қытайлық көшіп келушілерді қабылдады. Қытай жұмысшыларының алғашқы тобы Амойдан (қазіргі Сямен) 1848 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльске аттанды. 1851 жылы алтынның табылуымен қытайлық көшіп келушілер саны артып, 1855 жылы олардың саны шамамен 17 000-ға жетті. Қытай халқының көп бөлігі дәстүрлі түрде Оңтүстік Қытайдан, атап айтқанда Гуандун және Фуцзянь провинцияларынан келген, себебі отарлық порттардың көпшілігі Қытайдың оңтүстік жағалауында орналасқан.
Chinatown (; ) is an urban enclave situated in the southern part of the Sydney central business district, in New South Wales, Australia. It comprises the majority of the Haymarket suburb, between Central station and Darling Harbour. It is part of the local government area of the City of Sydney, and is Australia's largest Chinatown. Sydney, and the colony of New South Wales, experienced Chinese migration as early as 1828. The first group of Chinese labourers from Amoy (modern day Xiamen) embarked for New South Wales in 1848. With the discovery of gold in 1851 Chinese immigration increased, and by 1855 the number of Chinese immigrants reached around 17,000. The Chinese population had traditionally been represented by those who came from Southern China (i. e. provinces such as Guangdong and Fujian), due to the majority of colonial ports being located in the southern coast of China.
Дәстүрлі шекаралар
Ресми түрде, Қытай ауданының нақты шекарасы жоқ, себебі ол үздірімсіз өсіп келеді. Haymarket Chinatown-ның дәстүрлі орталық бөлігі Диксон көшесінің айналасында орналасқан, ол көптеген қытай мейрамханалары бар жаяу жүргіншілерге арналған сауда орталығы және әр екі шетінде паифан (дәстүрлі қытай қақпасы) бар. Шығыс жағында, Диксон көшесімен қатар, Сюссекс көшесі мен Джордж көшесі орналасқан, бұл Сидней қаласының басты тас жолы. Сиднейдің Қытай ауданындағы басқа көшелер мен кіші көшелер: Фабрика көшесі, Гулберн көшесі, Кішкентай Хей көшесі, Кимбер-Лейн және Томас көшесі. Қытай ауданының шығыс жағында, Джордж және Хей көшелерінің қиылысында, қайтыс болған ағаш діңінен жасалған мүсін орналасқан; бұл мүсінді 1999 жылы суретші Лин Ли жасаған және оны «Алтын су аузы» деп атаған. Оның авторы бұл мүсіннің қытай қауымына бақ сыйлайтынына сенген.
Officially, Chinatown does not have clearly defined borders, due to its continuous growth. The traditional core of the Haymarket Chinatown has been centred around Dixon Street, a pedestrian street mall with many Chinese restaurants, and with a paifang (a traditional Chinese gateway) at each end. At the eastern side, running parallel with Dixon Street, are Sussex Street and George Street, Sydney city's main thoroughfare. Other streets and lanes within Sydney's Chinatown include Factory Street, Goulburn Street, Little Hay Street, Kimber Lane and Thomas Street. At the eastern end of Chinatown, at the corner of George Street and Hay Street, there is a sculpture made from a dead tree trunk; created by artist Lin Li in 1999 and named Golden Water Mouth. Its designer believed that it would bring good fortune to the Chinese community.
Соңғы кеңеюі
Қазіргі заманғы Қытай алаңының орналасқан жері – бұл үшінші рет Қытай алаңы деп танылған аудан. Сиднейдегі шаруашылық тауарттары Виктория патшайымы ғимаратының орнынан Белмор базарларына көшкен кезде, Хеймаркет және Сурри Хиллз аймақтары Сиднейдің қытай азаматтары үшін маңызды орталыққа айналды. 1920 жылдарға қарай Қытай алаңы қазіргі орнында бекіне бастады. Сондай-ақ, 2017 жылдың соңында Маркет-Ситиге жақын орналасқан Дарлинг-сквердің құрылысы аяқталуымен бірнеше жаңа тұрғын үй кешендері, көптеген жаңа нысандар мен мейрамханалар пайда болды, бұл Қытай алаңын Сиднейдің қалалық орталығымен толыққандай біріктірді. Басқа елдердегі Қытай алаңдарынан өзгеше, Сиднейдегі Қытай алаңында қылмыс пен санитария мәселелері салыстырмалы түрде аз. Дегенмен, Сиднейде көптеген қалың қабатты ғимараттар болғандықтан, жергілікті билік органдарының бекіткен биіктік шектеулеріне байланысты қытай қауымдастығы алаңдаушылық білдіріп отыр.
The current location of modern day Chinatown is actually the third known area to have been considered a Chinatown. When Sydney's produce market moved from what became the site of the Queen Victoria Building to the Belmore Markets, the Haymarket and Surry Hills areas became the focus for Sydney's Chinese citizens. By the 1920s Chinatown began to consolidate at its current location. Likewise, the completion of Darling Square in late 2017 adjacent to Market City added multiple new apartment complexes and a plethora of new facilities and restaurants that fully integrated Chinatown into the urban core of Sydney. Unlike the Chinatowns in some other countries, Sydney's Chinatown has been relatively free of crime and hygiene issues. However, since there are many skyscrapers in Sydney, there are some concerns within the Chinese community about the building height restrictions imposed by the image conscious local government authorities.
Қала маңындағы аудандар
Сонымен қатар, соңғы екі онжылдықта Сиднейдің Ашфилд, Хёрствилл, Иствуд, Кампси, Параматта, Чатсвуд, Бервуд, Флемингтон және Кингсфорд сияқты бірнеше қалалық аудандарында спутниктік қытай аудандары пайда болды. Бұл аудандардың әрқайсысының құрамында Қытайдың нақты аймақтарынан келген адамдар бірге қоныстануы арқасында этникалық топтастықтар қалыптасып, әртараптандығы артып келеді. Мысалы, Ашфилд "кішкентай Шанхай" деп белгілі, ал Хёрствиллде Гонконгтан келген адамдардың саны көп. Дегенмен, Сиднейдің қытай ауданы Сиднейдегі қытай-австралиялық қауымдастығы үшін маңызды әлеуметтік және мәдени орталық болып қала береді және одан әрі дамуда.
There are also satellite Chinatowns that have emerged in the past two decades in several Sydney suburbs such as Ashfield, Hurstville, Eastwood, Campsie, Parramatta, Chatswood, Burwood, Flemington and Kingsford. Each of these suburbs are increasingly diverse in that people from specific regions in China settle together in one suburb, traditionally known as an ethnic enclave. For example, Ashfield is known as 'little Shanghai' whilst Hurstville has a high concentration of people from Hong Kong. However, Sydney's Chinatown still remains both a social and cultural centre for the Chinese Australian community in Sydney as it continues to expand.
Демография
Австралия статистика бюросының мәліметтері бойынша, 2016 жылы Чайнатаун және Хеймаркет аймағында қытай ұлтының (31,9%), тай ұлтының (18,3%), индонезиялықтардың (5,6%), ағылшындардың (5,1%) және корей ұлтының (4,8%) халық саны көп болды. Үйде ағылшын тілінен басқа ең көп қолданылатын тілдер тай тілі (20,4%), мандарин тілі (20,3%), индонезия тілі (10,2%), кантон тілі (5,1%) және корей тілі (4,8%) болды. Бұған қоса, Сидней Технологиялық университеті, Техникалық және кәсіби білім беру орталығы (TAFE NSW) және Сидней университеті сияқты білім беру мекемелеріне жақын орналасқандықтан, Азиядан келген студенттердің саны көп. 2016 жылы Чайнатаун тұрғындарының 25,9%-ы университетте немесе TAFE-де оқыды, ал Хеймаркет аймағындағы адамдардың 33,4%-ы бакалавр дәрежесін немесе одан жоғары бітірген. Орталықта орналасқан Чайнатаун (өсіп келе жатқан орталық бизнес ауданымен іргелес және біртіндеп сіңіріліп жатыр), көптеген кеңсе қызметкерлеріне ие. 2017 жылы аймақтағы 65 950 жұмысшының 18%-ы қаржы және қаржылық қызметтер саласында, 17%-ы мемлекеттік қызметте, ал 13,6%-ы кәсіби және бизнес қызметтерде жұмыс істеді. 2016 жылы орташа апталық үй табысы 1,696 долларды құрады, бұл 2019 жылығы 1,659 долларлық ұлттық орташа көрсеткіштен сәл жоғары.
According to the Australian Bureau of Statistics, in 2016 the Chinatown and Haymarket area included a significant population of Chinese (31.9%), Thai (18.3%), Indonesian (5.6%), English (5.1%) and Korean (4.8%) population. The most spoken languages at home apart from English were Thai (20.4%), Mandarin (20.3%), Indonesian (10.2%), Cantonese (5.1%), and Korean (4.8%). Furthermore, there is a significant student population from Asia, due to the close proximity of educational institutions such as the University of Technology Sydney, Technical and Further Education (TAFE NSW), and the University of Sydney. As of 2016, 25.9% of the residents in Chinatown were studying at university or TAFE and 33.4% of individuals in the Haymarket area had a attained a bachelor's degree or above. As a centrally located Chinatown (that is adjacent to, and being gradually absorbed by the growing central business district), there are many white collar workers. Out of the 65,950 workers in the surrounding area in 2017, 18% worked in finance & financial services, 17% in the government, and 13.6% in professional & business services. The median weekly household income in 2016 was $1,696, slightly above the national average of $1,659 in 2019.
Қытайлық достық бақшасы
Сидней – Қытайдағы Гуанчжоу қаласының бауырлас қаласы. 1988 жылы Австралияның екі жүз жылдығына арналған сый ретінде Дарлинг гаванінің аймағында, Қытай ауданынан батысқа қарай Қытай достық бағы салынды. Сидней мен Гуанчжоу (бұрын Кантон деп те аталатын) арасындағы қарым-қатынас, Гуандун провинциясының астанасы ретінде, колонизацияның алғашқы күндерінен бері сауда мен көші-қон арқасында ерекше күшті. Келісімге сәйкес, Гуандун провинциясы бақтың жобасын, сондай-ақ классикалық бақ үлгісіне тән негізгі құрылыс материалдарын, жиһаздар мен өнер туындыларын ұсынды, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс Дарлинг гавані басқармасы арқылы оның құрылысын басқарып, қаржыландырды. Бұл Қытайдан тыс сирек кездесетін дәстүрлі қытай бақтарының бірі. Ол жеке бақтың бау-бақшалық бейнесі болып табылады және оны ғалымдар бағы немесе классикалық бақ деп те атай беруге болады. Бақ 2018 жылдың 5 қазанында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіміне енгізілді. Бақта оның тарихы мен дизайн философиясы бойынша сабақтар, ландшафттық экскурсиялар, мектеп сапарлары, тойлар, кой балықтарын тамақтандыру және тағы да басқа шаралар ұйымдастырылады.
Sydney is the sister city of Guangzhou in China, and as a gift to Sydney during the Australian Bicentenary in 1988, the Chinese Garden of Friendship was constructed west of Chinatown in the Darling Harbour precinct. The relationship between Sydney and Guangzhou (previously romanized as Canton), the capital of Guangdong province, is particularly strong because of trade and migration since the earliest days of colonisation. The agreement stipulated Guangdong would provide the design of the garden and key building materials, furniture and artworks that are intrinsic to the classic garden typology, while New South Wales would manage and fund its construction through the Darling Harbour Authority. It is one of the few public traditional Chinese gardens outside of China and is a horticultural expression of a private garden and can also be classified as a scholar's or classical garden. The gardens were added to the New South Wales State Heritage Register on 5 October 2018. The garden hosts activities such as lessons on its history and design philosophy, landscape tours, school visits, wedding functions, koi fish feeding, among others.
Екі тілдегі көше белгілері
Қытай ауданында көшелердің, көшешелердің және жолдардың атын ағылшын және қытай тілдерінде көрсететін көптеген екі тілді көше тақтайшалары бар. Кейбір атаулар олардың кантон диалектіндегі айтылуына негізделген (мысалы, Hay көшесі; 禧街, кантон тілінде "Hēi Gāai" деп, ал мандарин тілінде "Xǐ Jiē" деп айтылады), ал басқалары мандарин диалектіндегі айтылуына негізделген (мысалы, Liverpool көшесі; 利物浦街, мандарин тілінде "Lìwùpǔ Jiē" деп, ал кантон тілінде "Léihmáhtpóu Gāai" деп айтылады). Осы тақтайшалардың кейбіреулері ресми Сидней қаласының көше тақтайшаларымен бірге орналасқан. Әрбір тақтайшаның төменгі бөлігінде "Қытай ауданына қош келдіңіз" және "歡迎光臨華埠" деп жазылған.
There are many bilingual street signs across Chinatown, denoting the name of streets, lanes, and roads in both English and Chinese. Some of the names are based on their Cantonese pronunciation (e. g. Hay Street; 禧街 which is pronounced "Hēi Gāai" in Cantonese, but "Xǐ Jiē" in Mandarin") whilst others are based on their Mandarin pronunciation (e. g. Liverpool Street; 利物浦街 which is pronounced "Lìwùpǔ Jiē" in Mandarin, but "Léihmáhtpóu Gāai" in Cantonese). Some of these signs are accompanied by their official City of Sydney street signs. On the bottom of each of these signs, it reads, "Welcome to Chinatown" and "歡迎光臨華埠".