Кіріспе

Америка ақыны (1811–1850)

Фрэнсис Сарджент Осгуд (туған Локк; 18 маусым 1811 – 12 мамыр 1850) – американдық ақын және өзінің заманындағы ең танымал әйел жазушылардың бірі. "Фэнни" деген есіммен белгілі болған ол Эдгар Аллан Попен алмасылған романтикалық өлеңдерімен де әйгілі.

Ерте өмір

Франсис Сарджент Локк Бостон қаласында, Массачусетс штатында, бай саудагер Джозеф Локк пен оның екінші әйелі Мэри Ингерсолл Фостер отбасында дүниеге келді. Оның әкесінің бірінші әйелі Марта Ингерсолл, Мэридің әпкесі болды. Мэри сонымен қатар Бенджамин Фостердің жесірі еді, одан Уильям Винсент Фостер және Анна Мария Уэллс есімді екі баласы болды. Анна Мария да жарияланған ақын және Франсистің жақын досы болды. Джозеф пен Мэридің жеті баласы болды, олардың ішінде тағы бір жазушы – Эндрю Эйчсон Локк та бар еді. Ол Массачусетс штатының Хингхэм қаласында өсті және жас кезінде беделді Бостон жас қыздар лицейіне қатысты. Оның өлеңдері алғаш рет он төрт жасында редактор Лидия Мария Чайлдтың "Juvenile Miscellany" атты екі айлық балалар поэзиясы журналында жарияланды. Олар үйленгеннен кейін Англияға көшіп кетті. 1836 жылдың 15 шілдесінде олардың тұңғыш қызы Эллен Фрэнсис дүниеге келді. 1838 жылы Англияда жүргенде ол "Жаңа Англия гүлдерінің шоғы" атты өлеңдер жинағын жариялады, оның ішінде бес актілі драмалық өлең "Эльфрида" да бар еді. Содан кейін ол "Тағдыр сандығы" атты тағы бір өлеңдер жинағын шығарды. Әкесінің қайтысынан кейін Осгудтар 1839 жылы Бостонға оралды. 1839 жылдың 21 шілдесінде екінші қызы Мей Винсент дүниеге келгеннен кейін олар Нью-Йорк қаласына көшіп барды. Осгуд Нью-Йорк әдеби қоғамының танымал мүшесі және жемісті жазушы болды. Оның көптеген шығармалары сол кездегі кең таралған әдеби журналдарда жарияланды. Ол кейде "Кейт Кэрол" немесе "Вайолет Вэйн" деген псевдонимдермен жазды. Оның "Гүлдер поэзиясы және поэзия гүлдері" атты кітабы 1841 жылы жарық көрді. Оның басқа да жарияланған шығармалары: "Баршақ, балаларға арналған жаңа жылдық сыйлық" (1842), "Роза, өлеңмен суреттемелер" (1842), "Мысық етік киген" (1842), "Карабас маркізі" (1844) және "Нью-Йорктегі зарлы даусы" (1846). Оның кәсіби өмірі табысты болғанымен, жеке өмірі қиындыққа толы болды. Осгудтардың 1843 жылға қарай ажырасқаны болжанады. Франсис Осгудтың үшінші қызы Фанни Фэй Осгуд 1846 жылдың маусым айында дүниеге келді.

Помен қарым-қатынасы

1845 жылдың ақпан айында По Нью-Йоркте лекция оқыды, онда ол американдық поэзияны, әсіресе Генри Уодсворт Лонгфеллоуды сынады. Бірақ ол Осгудты ерекше атап, оның әдебиетте жарқын болашағы бар екенін айтты. Ол лекцияға қатыспаса да, досына хат жазып, Поның "сол кездегі ең қатал сыншы" деп танылғанын, сондықтан оның мақтауы одан да құндырақ екенін жеткізді. По мен Осгудтың 1845 жылдың наурыз айында Натаниел Паркер Уиллис арқылы танысқаны айтылады. Поның әйелі Вирджиния тірі болғанмен, денсаулығы нашар еді. По Осгудқа қызығушылық танытқан болуы мүмкін, себебі екеуі де Бостонда туған және Вирджинияға ұқсас, нәзік мінезді болған. Ол, Вирджиния сияқты, туберкулездің бастапқы сатысында болуы да мүмкін. 1845 жылы По "Бродвей журналының" үштен бірін иелену арқасында Осгудтың бірнеше өлеңдерін, оның ішінде шумақтыларын жариялады: "Ручейдің арманы" (1845), "Солай болсын. " (1845), "Махаббатқа жауап" (1845), "Көктем" (1845), "Құпия сөз" (1845), "Эхо әні" (1845), "Қолай" (1845), "Кеме апатқа ұшырады" (1845) және "Леди Джеральдинге" (1845). По өзі де жауап ретінде өлеңдер жазды, кейде Эдгар Т. С. Грей деген псевдониммен. Оның ең танымал өлеңдерінің бірі – "Валентин". Бұл өлең, шындығында, Осгудтың атын жасырған жұмбақ. Оның шешімін іздеу үшін, бірінші жолдан бірінші әріп, екінші жолдан екінші әріп, және т.с.с. алу керек. Осы құмарлық алмасуға қарамастан, По мен Осгудтың қарым-қатынасы көбінесе таза достық деп есептеледі. Қызығы, Поның әйелі Вирджиния осы қарым-қатынасты қолдады және Осгудты жиі үйлеріне шақырып тұрды. Вирджиния олардың достығы күйеуіне жақсы әсер етеді деп сенді. Мысалы, По Осгудты әсер ету үшін ішімдіктен бас тартқан. Вирджиния өзінің жақын арада қайтысын сезінген болуы мүмкін және Поға күтім жасайтын адамды іздеген. Осгудтың күйеуі Самуил де наразылық білдірмеді, өйткені әйелінің импульсивті мінезіне үйренген еді, және өзі де адал емес адам ретінде танымал болған. Осгуд өзінің қоғамдық беделін сақтау үшін Маргарет Фуллер мен Энн Линчті Поға оның жеке хаттарын жоюды сұрауға жіберді. 1846 жылдың шілдесінде Осгудтың күйеуі Самуил Эллеттен әйеліне өкінуін талап етті, әйтпесе оны қорлағаны үшін сотқа беретінін мәлімдеді. Эллетт жауап хатында өзінің мәлімдемесінен бас тартып, кінәны По мен оның әйелі Вирджинияға таңды. Осгуд пен По 1847 жылдан кейін бір-бірімен қарым-қатынас жасаған жоқ. По Осгудпен әдеби флиртке түскен жалғыз адам емес еді. Бірнеше ер адам оған деген құмарлықтарын білдірді, соның ішінде Руфус Вилмот Грисуолд, оған Осгуд поэзия кітабын арнады. Ол сондай-ақ өзінің есімін Грисуолдпен біріктірген Валентин өлеңін де жазды. Күйеуі суретші ретінде ақша табуда қиналғандықтан, 1849 жылы оны тастап, Калифорниядағы алтын іздеуге кетті. Ол әйелі қайтыс болғанға дейін оралды. Сол кезде ол сөйлеу қабілетін жоғалтқан еді, оның соңғы сөзі "періште" деп күйеуіне тақтаға жазылды. Ол Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Маунт-Оберн зиратында, ата-анасының қабіріне жерленді. Оның ұялшақ мінезіне қарамастан. Ол балаларына жазған өлеңдері сезімтал емес, бірақ әдебиет тарихшысы Эмили Стайпс Уоттс олардың "әйелдер поэзиясында бұрын толыққанды білдірілмеген ойлар мен эмоцияларды шынайы түрде жеткізуге жасалған адал тырысқандықтарын" көрсетеді, олардың өсіп-жетілуі мен әл-ауқаты туралы шынайы алаңдаушылықты көрсетеді. Грисуолд бірде оның өлеңдерін "әңгімелесудің еркіндігімен" жасайтынын айтқан. По оның шығармаларын қарап, "біздің ойымызша, ол біздің елімізде де, Англияда да теңдесі жоқ" деп жазды. Ол оның поэзия жинағын "Жаңа Англия гүлдерінің шоғы" атты шығармасын 1846 жылғы қыркүйекте "Годидің әйел кітабында" қарап, оның авторы "терең сезім мен тамаша талғамды" көрсетеді және оның жұмысы кеңінен таралғанға лайық екенін айтты.