Кіріспе

Неміс генералы (1897–1978)

Фрейхерр Хассо Эккард фон Мантеуффель (14 қаңтар 1897 – 24 қыркүйек 1978) – пруссиялық дворян фон Мантеуффель әулетінде туған неміс бароны. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 5-ші танк армиясының қолбасшысы болды. Нацистік Германияның Емен жапырақтары, қылыштары және алмастарымен марапатталған Темір крестінің рыцарлық крестімен марапатталған. Соғыстан кейін ол Бундестагқа (Батыс Германия парламенті) сайланды және еркін демократиялық партияның қорғаныс саясаты жөніндегі өкілі болды. Батыс Германияның қайта қарулануын қолдаған ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Батыс Германия қарулы күштерінің жаңа атауын – Бундесверді ұсынды.

Ерте мансап

Хассо фон Мантеуффель өзінің әскери мансабын Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бастады. 1919 жылы ол Фрейкорпқа қосылып, кейін жаңадан құрылған Рейхсверге өтті. 1937 жылдың ақпанында ОКХ-ның танк әскерлері басқаруына қосылды, ал 1939 жылдың ақпанында Берлиндегі II танк әскерлері мектебінде аға профессор болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Барбаросса операциясы кезінде Мантеуффель 7-ші танк дивизиясының, Армия тобының орталық бөлігіндегі батальонға қолбасшылық етті. 1943 жылдың басында Мантеуффель Африкаға жіберілді, онда 5 ақпанда 5-ші танк армиясында қызмет ететін фон Бройх/фон Мантеуффель дивизиясының командирі болды. Онда Мантеуффель Тунис шайқасына қатысты. Мантеуффель 1943 жылдың 22 тамызында 7-ші танк дивизиясының командалығын қабылдады және сол кезде Курск шайқасы мен одан кейінгі кеңес контршабуылынан кейін құлаған Шығыс майданына жіберілді. Дивизия Днепр шайқасында шегінді. Мантеуффель 1944 жылдың 1 ақпанында «Гроссдойчланд» дивизиясының командирі болып тағайындалды. Дивизия Кировоградтың батысында Қызыл Армиямен шайқасып, Украинаға қарай шегінді. Шілде айының соңында «Гроссдойчланд» дивизиясы Кеңес Одағының Багратион операциясы кезінде Армия тобының орталық бөлігінің құлдырауынан кейін Шығыс Пруссияға жіберу бұйрығын алды. Дивизия Курланд қапшығындағы Солтүстік армия тобына бұзып өте алмады. 1944 жылдың 1 қыркүйегінде Мантеуффель танк әскерлерінің генералы болып тағайындалды және Арденн шабуылына қатысқан Батыс майдандағы 5-ші танк армиясының командалығын алды. Мантеуффельдің 5-ші танк армиясы шабуыл кезінде одақтас әскерлерінің шебіне ең терең енуге жетті, Майз өзеніне жуық жетіп, Бастонь шайқасында АҚШ күштерімен шайқасты. 1945 жылдың 10 наурызында Мантеуффель Шығыс майданындағы 3-ші танк армиясының командирі болып тағайындалды, ол Висла армия тобына қарасты болды. Оның армиясы Сейлов биіктіктерінен солтүстікке қарай Одер өзенінің жағалауын қорғауға міндеттелді. 25 сәуірде Кеңес Одағының 2-Белоруссия майданы 3-ші танк армиясының шебін бұзып, неміс әскерін шегінуге мәжбүр етті. 1945 жылдың 3 мамырында Мантеуффель Германияның Хагенов қаласында британдық әскерге әскерін тапсырды.

Соғыстан кейінгі

Алғашында Мантеуффель британдықтар басқаратын 11-ші аралдық ерекше лагерде, жоғары шенді Вермахт офицерлері үшін ұсталды. 1946 жылы ол американдықтарға тапсырылды және АҚШ Армиясының Тарихи бөлімі жобасына қатысты, оның аясында Арденн шабуылының ұтқыр соғыс аспектісі туралы монография жазды. 1946 жылдың желтоқсанында босатылғаннан кейін саясатқа қатысып, 1953 жылдан 1957 жылға дейін Германия Бундестагында Германияның еркін демократиялық партиясының (FDP) өкілі болды. 1957 жылы ол Германия партиясына қосылды. 1950 жылдардың басында Мантеуффель Бундесверді қайта құру мәселесі бойынша кеңес берді. 1959 жылы Мантеуффельге 1944 жылы дезертирді атып өлтіргені үшін айып тағылды (ол әскери соттың алғашқы бас бостандығынан айыру туралы үкімін күштен шығарды және Фюрердің №7 жарлығын негізге ала отырып, өлім жазасын таңдады). Ол кінәлі деп танылып, 18 айға түрмеге кесілді. Аларик Сёрл Мантеуффельдің дивизия командирі ретінде өкілеттіктерін асырып кеткенін айтады, бірақ сонымен бірге: "Мантеуффельдің таза әскери аргументтері – майданның басқа секторларында ыдырау белгілері пайда болды, оқиғадан бір күн бұрын дезертирлік оқиғасы болды және оның дивизиясының міндеті, қиын жағдайда, маңызды эвакуациялық пунктті қорғауға көмектесу болды – мұндай жағдайларда оның әрекетін көптеген батыс елдерінде ақтаушылық деп қарастырар еді" деді. Сёрл Герман Балктың пікірін қолдайды, оған göre мұндай сот француз немесе британдық офицер үшін "ойға келмейтін" нәрсе болар еді. Ол көркем ағылшын тілінде сөйлейтін; 1968 жылы ол Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясында лекция оқыды, қардағы шайқас туралы айтты және соғыс фильмдерінің техникалық кеңесшісі ретінде жұмыс істеді. Ол 1973 жылы "The World at War" телесериалының 19-шы бөлімі "Pincers" (1944 жылдың тамызы – 1945 жылдың наурызы) эпизодында сұхбат берді. Мантеуффель 1978 жылы қайтыс болды.