Кіріспе

Муром (Муром) – Ресейдің Владимир облысындағы тарихи қала, Ока өзенінің батыс жағасында жатыр. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 107 497 адамды құрайды.

Тарих

9-шы ғасырда қала, финндік муромдар жерінде шығыс славяндардың ең шығысқа орналасқан қонысы болды. "Бастапқы жылнама" 862 жылы оны алғашқы рет тілге келтіреді. Осылайша, ол Ресейдегі ең көне қалалардың бірі саналады. Шамамен 900 жылы, қала Волга Болгариясынан Балтық теңізіне дейінгі маңызды сауда орталығы болды. 1010 жылдан 1393 жылға дейін ол жеке княздық астанасы болды, оның билеушілері қатарында 1015 жылы қаза тапқан және 1071 жылы қасиетті деп жарияланған Глеб, Блаженный Константин, сондай-ақ Муромдық Петр мен Феврония кірді, олардың өмірінен шабыттанған операны Римский-Корсаков жазған. Бұл қала Шығыс славян эпосының ең танымал батыры Илья Муромецтің туған жері деп есептеледі. Қаланың тұрғызған мүсінінде Илья сол қолымен қылышының сапын ұстап, ал оң қолымен крест ұстаған күйде бейнеленген. 1961 жылдың 30 маусымында Муромда полиция мен Кеңес билігіне қарсы спонтанды наразылық пен көтеріліс болды, себебі полицияда қаза тапқан аға фабрика шебері Костиковтың өліміне байланысты.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Муром қаласы Муром ауданының әкімшілік орталығы болып табылады, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік бөлім ретінде ол жеке Мюром қаласы ретінде енгізілген – аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік. Муниципалдық бөлініс ретінде Мюром қаласының аумағы және Муром ауданындағы тоғыз ауылдық елді мекені Муром қалалық округі ретінде біріктірілген.

Экономика

Муром қаласы 1941 жылдан бері және нацистерге қарсы Ұлы Отан соғысы кезінде "Муром аспаптар жасау зауыты" (МИМП) орналасқан, ол оқ-дәрілерді іске қосу және жану құралдарын, сондай-ақ түрлі пиротехникалық құрылғыларды шығарады. Ол "Ростех" мемлекеттік корпорациясының еншілес кәсіпорны. МИМП 2023 жылғы 23 маусымда Украинаға жасалған Ресейдің агрессиясына жауап ретінде Еуроодақтың 11-ші санкциялық пакетімен санкцияланды.

Көрікті жерлер

Муром әлі де ежелгі заманның көптеген белгілерін сақтап тұр. Ресейдегі ең көне монастырьлардың бірі – Құтқарушы монастыры туралы алғашқы жазба 1096 жылға дейін барады, сол кезде Чернигов князі Олег оны қоршап алып, Владимир Мономахтың ұлы Изяславты өлтірді, ол сонда жерленген. 1552 жылы Иван Грозный монастырьға келіп, тас собор салуға бұйрық берді, одан кейін басқа шіркеулер салынды. Әйгілі Петр мен Февронияның қасиетті реліквилері сақталатын Үшбірлік монастырында 1642–1643 жылдарда салынған әдемі собор, 1652 жылғы Қазан шіркеуі, 1652 жылғы қоңырау мұнарасы, ағаштан жасалған Сергий шіркеуі және тас қабырғалары бар. Оған Иван Грозный тұсында жергілікті князьдердің реліквилерін сақтау үшін салынған және 1664 жылғы соборы бар Жариялау монастыры да бақталастырады. Соңғы екі собор, бір шеберлердің жұмысы болса керек, қала орталығындағы Қайта тірілу шіркеуімен (1658) көп ортақ белгілерге ие. Ал, Косма мен Дамиан шіркеуі (1565) Ока өзенінің жағасында Ресейдің Қазанды бағындыруының құрметіне ерекше, шатыр тәрізді архитектураға ие.