Аттар көрмесі және жарыс түрлері

Кіріспе

Ат көрмесі – жылқылар мен понилердің бағалануы. Әлем бойынша түрлі жылқы тұқымдары мен ат спортының түрлерінен жергілікті деңгейден халықаралық деңгейге дейін жарыстар өткізіледі. Көптеген ат көрмелері бірден үш күнге дейін, кейде ірі, барлық тұқымдық шаралар немесе белгілі бір сала бойынша ұлттық және халықаралық чемпионаттар үшін одан да ұзаққа созылады. Көптеген көрмелерде жылқылардың ұқсас дайындық деңгейіне немесе ерекшеліктеріне сәйкес топтар бәсекелес болатын, сыныптар деп аталатын түрлі өнер көрсетулер болады, олар жүлделер үшін және көбінесе ақшалай сыйлықтар үшін күреседі.

Австралия

Австралиядағы жылқы көрмелері Экуэстриан Австралия (EA), Австралия Шоу жылқы кеңесі және түрлі тұқымдық қоғамдармен басқарылады. Шоу жылқысы (кейде ат құшағы деп те аталады) дисциплинасының көп бөлігі соңғы 40 жылда Фран Клеландтың Экуэстриан Австралияның Виктория бөлімшесіндегі (қазір EV деп белгілі) жұмысы арқылы дамытылды. Фран Клеланд – Рег Клеландтың әйелі, ол ЭФА-ның Виктория бөлімшесінің ең ұзақ қызмет еткен төрағасы болды, ол өз кезегінде 40 жылдан астам уақыт бойы Австралиядағы басты жылқы көрмесі – «Жылдың жылқысы» (The Barastoc Horse of The Year Show) көрмесін ұйымдастырды. Фран Клеландтың жетекшілігімен Австралия Шоу жылқы сахнасына жаңадан бастағандар, шоу аңшысы, жетекші елік, алғашқы мінгендер, иесі-жүргізуші және жұмысшы аңшы сыныптары енгізілді.

Канада

Канададағы ат спортының басқарушы органы – Equine Canada (EC).

Ұлыбритания

Ұлыбританияда "ат жарыстары", мысалы, дрессаж немесе толыққанды жарыс пен ат көрмелері арасында нақты айырмашылық бар. Ат көрмелері аттегендер мен иелеріне Олимпиадалық дисциплиналарға қатыспай-ақ, өз жануарларын көрсету мүмкіндігін береді. Сыныптар мінгізіліп атқа отырғызылатын және қолмен жетелеу бөлімдеріне бөлінеді, сондай-ақ әртүрлі жылқылар мен понилерге арналған көптеген сыныптар бар. Мысалы, тау және жазық дала пони тұқымдары, көрмелік аңшылар, көрмелік хактар, аттегендердің шеберлігі және түрлі көрмелік пони сыныптары бар. Көптеген клубтар аттегендер клубының сыныптарын өткізеді, онда жылқы немесе пони қысқа "көрсетілім" (жеке орындау) орындауы керек және биіктігі 2 футтан 3 фут 3 дюймға дейін өзгеретін бір тосқауылдан секіруі керек. Көптеген көрмелерде де секіру және жұмыс істейтін аңшылар бөлімдері болады. Британдық жылқы қоғамы көптеген ұлттық, аймақтық және жергілікті деңгейдегі көрмелерді қадағалайды, сондай-ақ Пони клубы, Британдық көрмелік пони қоғамы және Британдық көрмелік жылқы қауымдастығы да қадағалайды. Тұқымдық қоғамдар, әсіресе Уэльс понисі мен араб жылқысын күтіп-бағатын ұйымдар өздерінің көрмелерін ұйымдастырады. Жергілікті деңгейде, Ұлыбританиядағы ат спорты клубтары тұрақты түрде көрмелер ұйымдастырады, оларды көбінесе еріктілер ұйымдастырады. Жаңа құрылған Көрмелер кеңесі барлық ат көрмелерін (FEI-ға жатпайтын дисциплиналар) ресми түрде қадағалауға жұмыс істеп жатыр. Олимпиадалық ат спорты дисциплиналарын Британдық ат спорты федерациясы қадағалайды. Дегенмен, федерация ішінде бірнеше бөлімшелер бар. Дрессаж жарыстары тұрақты ат көрмелерінен бөлек өткізіледі және оларды Британдық дрессаж қадағалайды. Секундық секіру жарыстарын Британдық секіру қауымдастығы (BSJA) қадағалайды, ал бір күндік және үш күндік жарыстарды Британдық жарыстар қадағалайды.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарының Ат спорты федерациясы – ат спорты бойынша Американың ұлттық органы және Олимпиадалық деңгейдегі Америка Құрама Штаттарының Ат спорты командасын бақылайтын ресми ұйым. Ол сонымен қатар, көптеген жылқы тұқымдары үшін жылқы көрмелерін ұйымдастырып, демеушілік етеді, олар USEF-тің допингке қарсы тексеруін, судьяларды аттестаттауын және ережелерін біркелкі бекіту процесін пайдаланғысы келеді. Бұған қоса, ол халықаралық деңгейде мойындалмаған, мысалы, шоу-хантинг және ат спорты сияқты жарыс түрлері мен төменгі деңгейдегі бәсекелестіктерге санкция береді. Ұлттық кесуші жылқы қауымдастығы, Америка Құрама Штаттарының жол талғамайтын ат спорты қауымдастығы (USEA) және Америка Құрама Штаттарының дрессаж федерациясы (USDF) сияқты АҚШ-тың басқа ұйымдары кесу сияқты нақты жарыс түрлері үшін жарыстар ұйымдастырады, ал Америкалық тоқпан жылқы қауымдастығы сияқты тұқымдық ұйымдар өздерінің тұқымдық көрмелеріне санкция береді. АҚШ-тағы жылқы көрмелері әртүрлі форматта өтеді: кейбіреулері белгілі бір тұқымға ғана шектелген, ал енді біреулері – «ашық» немесе «барлық тұқым» көрмелері, олар барлық тұқымдарға ашық сыныптармен қатар, көптеген түрлі тұқымдарға арналған сыныптарды ұсынады. Соңғы онжылдықтарда американдық «ашық» жылқы көрмелері көбінесе жарыспен секіру, дрессаж және ағылшын немесе батыс стиліндегі жарыстарға маманданды. Дегенмен, әлі де бірнеше күндік, барлық тұқымдарды қамтитын іс-шаралар бар, онда түрлі тұқымдар мен жарыс түрлері ұсынылады.

Құрылымы

Ат спортының түрлері кең ауқымды, ал ұсынылатын мүмкіндіктер елдерде, тіпті бір елдің ішіндегі аймақтарда да әртүрлі. Дегенмен, Солтүстік Америкада көптеген ат шоулары келесі сабақтарды ұсынады:

Ағылшын стиліндегі атқа міну сабақтары екі негізгі стильге бөлінеді: аң аулау және селкелік стиль. "Аң аулау типі" немесе спорттық жылқы сабақтарына дрессаж, шоуда секіру, шоуда аңшылар, эвентинг (ат сынақтары деп те аталады), ағылшын ләззаты немесе "жазық" сабақ (мұнда іс-шара жылқының сыртқы түріне, мінез-құлқына және мінуге қолайлылығына қарай бағаланады) кіреді. "Селкелік орын" немесе "Селкелік тип" сабақтарының барлығы жазық алаңда өтеді және көбінесе ағылшын ләззатының түрлері болып табылады, бірақ жарқын тротымен ерекшеленетін "Парк" стиліндегі сабақтардан өзгеше. Эквитация сабақтарында атқа мінушінің формасы мен қабілеті бағаланады. Шоу-салу, эвентинг және дрессаж кейде "Олимпиадалық" деп аталады, себебі олар Олимпиада ойындарының ат спорты түрлеріне кіреді. Батыс немесе жұмыс аттарының жарысына Америка Құрама Штаттарында мал айдау, командалық мал айдау және жұмыс істейтін сиыр жылқысы, ал Австралияда лагерьтік атпен жүгіру сияқты іс-шаралар кіреді. Сондай-ақ, батыс ләззаты, еліктеу және эквитация сияқты малсыз ("құрғақ") сабақтар да бар. Сонымен қатар, ат жарыстарын өткізуге арналған арнайы сабақтар, Saddle Seat стиліндегі жылқыларға арналған Fine Harness сабақтары, аттар жарысына ұқсас жабдықтарды пайдаланатын Roadster сабақтары және FEI санкциялаған спорттық жарыстар бар. Шағын аттардың да өз көрмелері бар, онда бірнеше арнайы сабақтар ұсынылады. Көптеген ат шоуларында "асыл тұқымды", "конформация" немесе "қолда" деп аталатын Халтер сабақтары ұсынылады. Бұл сабақтарда жылқыны мінбестен, жетектеп, оның сыртқы түрі мен қозғалысы бағаланады. Жас атшыларды Халтер сабақтарының техникасына үйрету үшін атпен жүгіру сабақтары (қолмен жүгіру немесе жасөспірімдермен жүгіру деп те аталады) ұсынылады. Олар Халтер сабақтарының эквитацияға теңдес сабағы болып табылады, себебі бағаланатыны жылқы емес, оны жетектеп жүрген адамның қабілеті. Сабақтар жылқының немесе атқа мінушінің жасына, жылқының немесе атқа мінушінің алған бірінші орын санына және жылқының (немесе понидің) мөлшері мен тұқымына қарай бөлінуі мүмкін. Бұдан өзге, ұсынылуы мүмкін аймақтық немесе арнайы сабақтардың шексіз саны бар. Әртүрлі костюмдік сабақтар жиі ұсынылады, жақтап жүгіру сабақтары кең таралған, кішкентай балалар немесе өте тәжірибесіз атқа мінушілер үшін "жетекші" немесе "жол жүгіру" бөлімі ұсынылуы мүмкін, сондай-ақ жылқы мен атқа мінушінің музыкаға сәйкес ретті орындайтын әртүрлі "еркін стиль" сабақтары да танымал. Родео және ат тарту жарыстары техникалық тұрғыдан ат шоулары емес, бірақ олар ат спортының жарыс түрлері болып табылады, көбінесе үлкен ақшалай сыйлықтармен. Атпен секіру әдетте қарапайым ат шоуларында көрінбейді, тіпті ол FEI таныған ат спорты болса да. Гимхана немесе О Мок Се сияқты ойындар әдетте қарапайым ат шоуларынан бөлек өткізіледі, бірақ осы "жылдамдық" оқиғаларының кейбіреулері "күлкілі сабақтар" ретінде, әсіресе 4 H, Пони клубы және басқа да шағын шоуларда ұсынылуы мүмкін.

The English riding classes fall into two primary styles, hunt seat and saddle seat. "Hunt type" or sport horse classes include dressage, show jumping and show hunters, Eventing (also called horse trials), and English pleasure or Hunter Under Saddle, also known as a "flat" class, where the event is judged on presentation, manners and rideability of the horse). "Saddle seat" or "Saddle type" classes are all on the flat and are mostly variations on English Pleasure, though the high action "Park" style classes differ because they emphasize brilliant trotting action. Equitation classes judge the form and ability of the rider. Show jumping, eventing and dressage are sometimes called "Olympic" events, because they are the equestrian sports included in the Olympic Games. Western or stock horse competition includes working cattle events, such as cutting, team penning and working cow horse in the United States, and campdrafting in Australia. They also include "dry" classes (without cattle) that include western pleasure, reining and equitation. There are also specialized classes for draft horse showing, and a number of events for horses and ponies driven in harness, including Fine Harness classes for Saddle Seat type horses, Roadster classes that use equipment similar to that of harness racing, and the FEI sanctioned sport of combined driving. Miniature horses also have their own shows, with a number of specialized classes. Most horse shows offer Halter classes, also called "breeding", "conformation", or "In hand" classes. In these classes the horse is led without a saddle, not ridden, and its conformation and gaits are judged. To train young equestrians in halter showing techniques, horse showmanship classes (also called Showmanship in hand or youth showmanship), are offered. They are the halter equivalent of equitation, in that the handler, not the horse, is judged on his or her abilities. Classes may be broken down by the age of horse or rider, by the number of first place ribbons earned by horse or rider, and by size or breed of horse (or pony). In addition, there is a near infinite range of regional or specialty classes that may be offered. Various types of costume classes are frequently offered; sidesaddle classes are common; a "leadline" or "walk trot" division may be offered for small children or very inexperienced riders; and assorted "freestyle" classes, where a horse and rider perform a routine set to music, are also popular. Rodeos and horse pulling competitions are not technically horse shows, but they are competitive equestrian events, often with a great deal of prize money. Equestrian vaulting is not usually seen at ordinary horse shows, even though it is an FEI recognized equestrian sport. Games, such as Gymkhana or O Mok See competition are usually held separately from ordinary horse shows, though a few of these "speed" events may be thrown in as "fun classes", particularly at 4 H, Pony Club, and other small shows.

Марапаттар

Кейде, әсіресе ірі жарыстарда, ақшалай сыйлықтар тағайындалады. Бұл сома аттестеткеннің орнына, жарыстың мәртебесіне және сыныптың қиындығына байланысты өзгереді. Жылқы жарыстары тазақанды жарыс индустриясы сияқты үлкен ақшалай жүлделер ұсынбайды, бірақ ең ірі секіру, кесу және иілдіру жарыстарының кейбірі бес таңбалы сомаға дейін ақшалай жүлде ұсынуы мүмкін. Дегенмен, АҚШ-тағы көптеген жарыс аттары, әсіресе әуесқой деңгейіндегілер, жарыс мансабында сирек маңызды ақшалай сыйлықтар жеңіп алады. Ең жақсы жағдайда, жақсы аттестеткен қатысу ақысын өтеуге және сәтті болса, жол шығындарын жабуға мүмкіндік алады. Жылқыларды көрсетуден түскен ақшаның көп бөлігі тікелей емес, ең жақсы жылқылар үшін төленген тұқымдық ақыдан, олардың ұрпақтарын сатудан немесе жаттықтырушыларға төленген жаттығу ақысынан түседі. Көбінесе, жарыстың масштабына байланысты, сыныпта бірінші орын алған атқа трофей табыс етіледі. Чемпионат кезінде кубоктар чемпионға да, резервтік чемпионға да берілуі мүмкін, ал ұлттық немесе халықаралық жарыста кейде кубоктар ең үздік бес-он аттестеткенге табыс етіледі. Медальдер Әлемдік ат спорты ойындары мен Олимпиада сияқты халықаралық іс-шараларда беріледі. Әдетте, ең үздік үш жеке тұлғаға немесе командаға үш медаль – алтын, күміс және қола медаль табыс етіледі. Көбінесе сыныптағы жоғары орындарға ленталар беріледі. Көбінесе алдыңғы алты орынға кіргендерге ленталар беріледі, бірақ кейбір ірі жарыстар алдыңғы он орынға ленталар бере алады. Лентаның түсі елге қарай әртүрлі болады, төмендегі кестеде көрсетілгендей: + Сыйлық лентасының түстері Австралия Канада Чехия Германия Нидерланды Жаңа Зеландия Норвегия Швеция Ұлыбритания АҚШ Олимпиада (медальдар) 1-орын көк қызыл сары сары қызыл қызыл көк ақ көк, сары қызыл көк алтын 2-орын қызыл көк ақ сұр қызыл көк көк көк күміс 3-орын ақ ақ қызыл ақ ақ сары көк сары сары қола 4-орын жасыл сары көк көк көк жасыл жасыл қызыл жасыл ақ көк 5-орын сары жасыл жасыл қызыл жасыл қызғылт сары жасыл қызғылт қызыл 6-орын қоңыр қызғылт күлгін жасыл қызғылт мове ақ мове жасыл жасыл 7-орын күлгін кез келген басқа жасыл ақшыл жасыл күлгін қызыл 8-орын қоңыр жасыл күңгірт қоңыр сұр күлгін 9-орын қызыл жасыл қоңыр сұр 10-орын лаванда жасыл сұр ақшыл көк 10-шы Ш. көк, қызыл, ақ қызыл, көк, ақ ? қызыл, ақ, көк қою қызыл, ашық қызыл көк, қызыл және сары немесе қатты қызыл Рес. Ч. лаванда ақ, сары ? қызыл, сары және ақ немесе қатты лаванда Рес. Ч. Чемпион және резервтік чемпион ленталары әдетте үш түсті ленталар деп аталады. Олар әдетте чемпион үшін 1-ші, 2-ші және 3-ші орын түстерінің және резервтік чемпион үшін 2-ші, 3-ші және 4-ші түстерінің үйлесімінен тұрады.

Prize money is sometimes awarded, particularly at larger competitions. The sum varies by the placing of the rider, the prestige of the show, and the difficulty of the class. Horse Shows do not offer cash purses as large as those the Thoroughbred racing industry, though a few of the biggest show jumping, cutting and reining competitions may offer purse money into the low five figures. However, most show horses in the United States, especially those at the amateur levels, rarely win significant cash prizes during their show career. At best, a solid competitor might break even on entry fees and, if they are quite lucky, cover some travel expenses. Most money made from showing horses is indirectly earned by breeding fees paid for top horses, the sale of their offspring, or from the training fees paid to top trainers. Trophies are usually awarded to the first place horse in a class, depending on the size of the show. In a championship event, trophies may be awarded to both the champion and the reserve champion, and at a national or international show, trophies are sometimes given to the top five to ten competitors. Medals are given at international events such as the World Equestrian Games and the Olympics. Usually only three medals, Gold, Silver, and Bronze, are awarded to the top three individuals or teams. Ribbons are often given for the top placings in a class. Often ribbons are given through the top six place entries, although some of the larger shows may award ribbons to the top ten. Ribbon color varies from country to country, as shown in the following chart:
+ Prize Ribbon Colors Australia Canada CzechRepublic Germany Netherlands New Zealand NorwaySweden U. K. UnitedStatesOlympics(medals)1stblueredyellowyelloworangeredred blue whiteblue, yellowredbluegold1st2nd redbluewhitegrayredblueredblueblueredsilver2nd3rd whitewhiteredwhitewhiteyellowblueyellowyellowyellowbronze3rd4th greenyellowbluebluebluegreengreenredgreenwhiteblue4th5th yellowgreengreenredgreenpinkyellowgreenpinkpinkred5th6th brownpinkvioletgreenpinkpurple whitepurplegreengreen6th7th purpleany othergreen pale greenpurpleorange7th8th browngreen tanbrownviolet8th9th orangegreen browngray 9th10th mauvegreen graylt. blue 10thCh. blue, red, white red, blue, white ?red, white, blue dark purple, light purple blue, red, and yellow or solid purple Ch. Res. Ch. purple blue, white, yellow ? red, yellow,and white or solid lavender Res. Ch. Champion & Reserve Champion ribbons are commonly called Tri colors. They are usually a combination of the 1st, 2nd, & 3rd place colors for Champion and 2nd, 3rd, & 4th for Reserve Champion.