Кіріспе

Британдық карикатурист Ральф Идрис Стьэдман (15 мамыр 1936 жылы туған) – британдық суретші, ең белгілісі американдық жазушы Хантер С. Томпсонмен бірлескен жұмыстарымен танылған. Стьэдман саяси және әлеуметтік карикатураларымен, мультфильмдерімен және сурет кітаптарымен әйгілі.

Ерте өмір

Стьэдман Уоллсиде, Чеширде ағылшын әкесі Лайонел Рафаэль Стьэдман мен уэльстік анасы Гвендолиннің отбасында дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқ жағына таяғанда отбасы Уэльске көшіп келді. Стьэдман Солтүстік Уэльстегі Абергельдегі гимназияда оқыды, бірақ жаңа директордың қатал, садистік мінезін ұнатпады және 16 жасында мектепті тастап кетті. "Мен осы жерден шығуды асыға күттім", - деді ол. Ол төменгі орта тапқа жататын отбасыда өсті; әкесі сауда саяхатшысы, ал анасы Ливерпульдегі Т. Дж. Хьюз дүкенінде сатушы болып жұмыс істеді. Стьэдман 16 жасында Честер маңындағы Брутон шекаралық қаласындағы Де-Хавиленд ұшақ зауытында РАДАР операторы болып жұмысқа орналасты, бірақ тоғыз айдан кейін жұмысты тастады, себебі зауыттағы өмір қайталанатын және жалықтыратын болды, сондай-ақ әріптестерінің әзілдерінен көңілі толып, шаршады ("Олар үнемі шайыңа бірдеңе салып қоятын"), алайда ол сол жерде техникалық сурет салуда шеберлікке жетіп, болашақ мансабының негізін қалады. 1954 жылы әскери қызметтен кейін Стьэдман Англияға оралды және Лондонда карикатурашы болып жұмыс істеді. Өз дағдыларын жетілдіру үшін 1959 жылы Ист-Хэм техникалық колледжіне, ал 1960 жылдары Лондон баспа колледжіне оқуға түсті. Осы жылдары ол Punch, Private Eye, Daily Telegraph, The New York Times және Rolling Stone журналдарымен еркін жұмыс істеді.

Хантер С. Томпсонмен бірлесіп жұмыс істеді

Стьэдман американдық журналист Хантер С. Томпсонмен ұзақ серіктестік құрды, оның бірнеше мақалалары мен кітаптарына иллюстрациялар салды. Ол Томпсонды "Сканлан" журналы үшін Кентукки Дербиіне, "Жүгіру" журналы үшін Гонолулу марафонына ертіп барды және "Лас-Вегастағы қорқыныш пен жек көру" және "72 сайлау кампаниясы жолындағы қорқыныш пен жек көру" еңбектерін суреттеді. Стьэдман өзінің агентінің кеңесімен "Лас-Вегастағы қорқыныш пен жек көру" еңбегінің түпнұсқалық иллюстрацияларын "Роллинг Стоун" журналының негізін қалаушы Янн Веннерге 75 долларға сатқанына өкініш білдірді, бұл олардың кейінгі құнының өте аз бөлігі болды. Осы мәміленің нәтижесінде Стьэдман өзінің түпнұсқалық туындыларын сатудан бас тартты және "Егер біреуде Стьэдманның түпнұсқасы болса, ол ұрланған" деген сөздерін айтты. Оның мұрағатынан тыс жерде сақталған түпнұсқалық туындылар бар, бірақ олар өте сирек кездеседі. Суретші өзінің түпнұсқалық туындыларының басым бөлігін сақтап қалды. Стьэдман "The Criterion Collection Fear and Loathing in Las Vegas" DVD жинағының екінші дискісінде, 1978 жылы BBC түсірген "Fear and Loathing in Gonzovision" атты деректі фильмінде, Томпсонның оның күлін кейіннен атқылаған мұнара мен зеңбіректі жоспарлағанын көрсетіп тұрады. Зеңбірек Томпсонның естікшесімен ұстаған пейот түймесінің үстіндегі 153 фут биіктіктегі мұнарада орналасқан; Томпсон Стьэдманнан естікшеге екі бас бармағын көрсетуін талап етеді, "Дәл қазір!".

Басқа да суреттеу жұмыстары

Өзінің және Томпсонның кітаптарын жазу мен сурет салумен қатар, Стьэдман Тед Хьюз, Адриан Митчелл және Брайан Паттен сияқты жазушылармен жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол «Әлістің ғажайып елінде», «Асыл қазына аралы», «Жануарлар фермасы», Фланн О’Брайеннің «Кедей ауыз» классикалық туындысының ағылшын тіліне аудармасы және соңғы кезде «Фаренхайт 451» кітаптарына суреттер салған. Стьэдман Who, Exodus, Frank Zappa және Ambrosia сияқты көптеген музыкалық орындаушылардың альбом мұқабаларын, сондай-ақ гонзо журналистикасы веб-сайты GonzoToday.com-ның басты баннерін жасады. Британдық көпшілікке Стьэдман Oddbins лицензиясыз желісінің каталогтарына салған суреттері арқылы жақсы таныс. 1985 жылы Стьэдман сол жылы Галлей кометасының пайда болуын еске алу үшін төрт британдық пошта маркасының жиынтығын жасады. Стьэдман The Independent газетінде Уилл Селфтің бағанасын суреттеп көрсетті. Стьэдман BirdLife International ұйымының жойылудың алдын алу бағдарламасына өте сирек кездесетін солтүстік аққабақ ибистің суретімен үлес қосты. 2014 жылы Стьэдман «Breaking Bad» DVD-нің шектеулі басылымдарына арналған суреттер жасады. Бұл туындылар 2015 жылдың ақпан айында Лондонның Хакни ауданындағы 71a галереясында көрмеге қойылды. 2016 жылы Стьэдман Энтони Бурденнің «Аппетит: Тағамдар кітабы» атты кітабының мұқабасын жасады. 2017 жылы Стьэдман Трэвис Скотт пен Квавоның бірлескен жобасы «Хунчо Джек, Джек Хунчо» үшін көркемдік безендірулер жасады. 2019 жылы Стьэдман Тейлор Мактың Бродвейдегі «Гари: Титус Андроникке жалғасы» атты қойылымына арналған суреттер жасады. 2020 жылы Стьэдман журналист Хантер С. Томпсонның 1970 жылы Колорадо штатының Питкин округіне шеріфтікке түскен науқаны туралы «Freak Power: The Ballot or the Bomb» деректі фильміне арналған суреттер жасады.

Арақ таңбалары мен сөз бостандығы

Стедман Flying Dog сырасының этикеткасын жасады және 1995 жылдан бері Flying Dog қаптамасында қолданылатын V логотипін ойлап тапты. Логотипке Стьэдманның түпнұсқалық ұраны енгізілген: "Жақсы сыра, ешқандай қоспасыз". Осы себепті, сондай-ақ Steadman-нің крафтық сыра зауытының Road Dog және Doggie Style сыраларына жасаған даулы этикеткаларының нәтижесінде Flying Dog-қа қарсы әдепсіздік туралы шағым түсті. Колорадо штатының алкогольдік бақылау басқармасы Flying Dog сыраларын дүкендердің сөрелерінен алып тастады. Flying Dog және American Civil Liberties Union Колорадо штатын сотқа берді, ал көрсетілген ұран "Жақсы сыра, цензура жоқ" деп өзгертілді. 2001 жылы Колорадоның Жоғарғы соты АҚШ Конституциясының бірінші поправкасына (сөз бостандығы) сүйене отырып, Flying Dog пайдасына соңғы үкім шығарды. 2009 жылы Мичиган штатының алкогольдік бақылау комиссиясы Flying Dog-тың "Raging Bitch Belgian Style IPA" сырасын атауы мен Steadman-нің этикеткасы үшін ішінара тыйым салды. 2015 жылы 6-шы апелляциялық федералды соты бірінші поправка негізінде тыйымды жойды және Мичиган штатына азаматтық залапты өтеуді ұсынды. Flying Dog компаниясының веб-сайтынан жойылған мақалада, олардың Cardinal "Spiced" Zin' шарабына Огайо штатында тыйым салынғаны айтылды, себебі Steadman этикеткадағы католик кардиналын "көңілді қозғайтын" бейнелеген. 2018 жылы Flying Dog компаниясына Ұлыбританияда "Easy IPA" сырасының қаптамасы туралы шағым түсті. Шағымның бір бөлігі Steadman-нің этикеткасына қатысты, онда мас күйдегі мультфильм кейіпкері бейнеленген. Portman Group, Ұлыбританияда алкогольге байланысты маркетингті бағалайтын үшінші тарап ұйымы, шағымдағы суреттің "әсіресе кәмелетке толмағандар арасында маскүнемдікке ынталандырады" деген мәлімдемені қабылдады және ескерту жариялады. 2021 жылы Flying Dog Солтүстік Каролина штатының алкогольдік бақылау комиссиясын сөз бостандығын бұзғаны үшін сотқа берді, себебі NC ABC сыра зауытының "Freezin' Season" сырасының этикеткасын "жеткіліксіз" деп таныды.

Музыка және жазу

1980 жылы Стьэдман «Sweetest Love (John Donne тақырыбымен үзілген терезе бауын жөндеуге арналған ағым») атты 57 секундтық ән жазды. Ол «Miniatures: A Sequence of Fifty One Tiny Masterpieces» (Морган Фишердің редакторы) атты альбомына сурет салды. Стьэдман Фишердің гармониялық қосылуымен әнді орындады. 1999 жылы Стьэдман Ричард Харвидің «Plague and the Moonflower» хорлық альбомының сөздерін жазды, ол Altus Records-та жарық көрді. Сондай-ақ 1999 жылы Стьэдман EMI Records компаниясында өзінің «сүйікті музыкасының» антологиялық альбомын шығарды, оған «I Like It» деп ат қойды. Онда оның екі жеке шығармасы бар: «Weird & Twisted Nights» (Хантер С. Томпсон және Мак Дин есімді біреумен бірлесіп жазылған) және «Sweetest Love I Do Not Go» (1980 жылы шыққан сол 57 секундтық шығарма). Альбом Стьэдманның мәтіндері бар «әндер жинағымен» бірге шығарылды. 2006 жылы Хал Уилнер мен Джонни Депптің әндер антологиясы «Rogue's Gallery: Pirate Ballads, Sea Songs, and Chanteys» Стьэдманнан екі ән қамтиды. Ол «Little Boy Billee» әнін жетекші әнші ретінде орындайды және «Rolling Sea» әнінде Элиза Картиге қосымша әнші ретінде қатысады. 2011 жылы Стьэдман «Котори» журналында проза мен поэзиясын жариялай бастады. 2015 жылы Стьэдман Philthy Phonograph Records компаниясында 7 дюймдік винилдік сингл шығарды: «The Man Who Woke Up in the Dark» / «Striped Paint». 2020 жылы Chronicle Chroma Ральф Стьэдманның өмірі мен шығармалары туралы «A Life In Ink» атты толыққанды кітапты жариялады.

Марапаттар

Өзінің еңбегі үшін алған сыйлықтарының ішінде "Әлістің ғажайып елінде" үшін Фрэнсис Уильямс кітап иллюстрациясы сыйлығы, Американдық иллюстраторлар қоғамының Құрмет грамотасы, "И Леонардо" үшін В. Х. Смит иллюстрация сыйлығы, "Инспектор Тышқан" үшін Голландияның күміс бояу қылқалам сыйлығы, "Бұл менің әкем" үшін итальяндық Critica in Erba сыйлығы, пошта маркалары үшін BBC дизайн сыйлығы, Франциядағы Black Humour сыйлығы және бірнеше Дизайнерлер мен Көркемөнер директорлары қауымдастығының сыйлықтары бар. 1979 жылы Американың графикалық өнер институты оны "Жылдың иллюстраторы" деп таныды.

Құжаттық фильмдер

Стьэдманның мансабы туралы маңызды деректі фильм, Чарли Пол режиссерлік еткен "Жақсы себепсіз" фильмі 2013 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде "Мавериктер" бағдарламасында көрсетілді. Фильмнің түсіріліміне 15 жыл кеткені хабарланды. Фильм 2013 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк және Лос-Анджелесте көрсетілді, ал 2014 жылдың көктемінде АҚШ-та кеңінен көрсетілді. Бұл фильм 2012 жылғы BFI Лондон кинофестивалінде "Үздік деректі фильм" үшін Grierson сыйлығына үміткер болды.

Жеке өмір

Стьэдман – Челси өнер клубының мүшесі. Ол – иллюстраторлар қауымдастығының демеушісі. Стьэдман Кентте тұрады. Оның екінші әйелі Анна 2022 жылдың ақпан айында дүниеден озды. Оның бес баласы бар.