Сербия ботаникасының әкесі – Йосиф Панчич

Кіріспе

Сербия ботаникасының атасы Иосиф Панчич (17 сәуір 1814 - 25 ақпан 1888) – серб ботанигі, медицина ғылымының докторы, Ұлы мектептің (кейін Белград университеті) лекторы және Сербия Корольдік академиясының тұңғыш президенті. Ол Сербия флорасын жан-жақты зерттеп, құжаттады және сол кезде ботаникалық қоғамдастыққа белгісіз болған көптеген өсімдік түрлерін жіктеді. Панчич серб шыршасын ашқан адам ретінде танылады. Ол серб ботаникасының негізін қалаушы деп есептеледі.

Ерте өмір және оқу

Иосип Панчич Габсбург монархиясының аумағындағы Әскери шекарадағы Криквеницаға жақын Угриниде дүниеге келді. Ол туған кезде бұл аймақ Франция империясының құрамына кірген. Панчич Павел Панчич пен оның әйелі Маргаританың төртінші ұлы болды. Ниш маңынан келген оның әкесінің әкесі Австрия-Түрік соғысы кезінде Австрия императорлық армиясының ерікті батальонында қызмет еткен. Дәстүр бойынша, Панчичтер отбасы Герцеговинадан шыққан және ежелгі заманда Угриниде қоныстанған. Госпичтегі бастауыш мектепті бітіргеннен кейін Риекадағы лицейге, содан кейін Загребтегі Regia Academica Scientiarum-да (1830) оқуын жалғастырды. 1842 жылы Будапештте медицина мамандығы бойынша бітірді. Басқа курстармен қатар, Панчич сол кездегі белгілі ботаника профессоры Джозеф Садлердің (Садлер Йозеф) ботаника курстарына қатысты. Кейіннен ол сол алғашқы лекцияларды еске түсіріп, былай деп жазды: 1846 жылдың мамырында Сербияға келді, онда алғашқы жеті жыл ауылдық жерлерде дәрігер болып жұмыс істеді. 1847 жылы ол австриялық азаматтығынан босатылуын сұрады және серб азаматтығына өтініш берді, сонымен бірге болашақ әйелі Людмила Милевамен танысты. 1853 жылы Крагуевацтан Белградқа көшіп келді, онда Сербия княздығының лицейінің Табиғат тарихы және агрономия кафедрасының адъюнкт-профессоры болып тағайындалды. Табиғаттану профессоры ретінде ол Сербия княздығы лицейінің алты негізгі профессорының бірі болды (Константин Бранкович, Йован Стерия Попович, Джура Даничич, Матия Бан және Димитрие Нешичпен бірге). Кейіннен ол Үлкен мектептің (келешектегі Белград университеті) ректоры және минералогия мен геология институтының, зоология және ботаника кафедраларының, сондай-ақ Белградтағы тәжірибелік ботаника бағының негізін қалаушы болды. Панчичтің флористикалық зерттеулерінің ең маңызды жетістігі – 1874 жылы жарық көрген «Сербия княздығының флорасы» (Flora Kneževine Srbije), он жылдан кейін оған қосымша жарияланды. Оның зерттеулері Сербия ботаникасының алтын ғасырына айналды. Ол 1875 жылы Тара тауындағы Заовин маңында оны тапты. Ол серб ботаникасын еуропалық ғылым қатарына қойды. Ол Сербияның флорасы бай екенін және одан әрі зерттеуге лайық екенін анықтады. Панчич 1887 жылдың 5 сәуірінде құрылған Сербия Корольдік академиясының бірінші президенті болып сайланды. Ол Белградта «Евремовац» ботаникалық бағын ашу туралы өтініш жасады. Панчич 1888 жылдың 25 ақпанында қайтыс болды, оның соңғы тілегі – Копаоник тауына жерлену.

Josip Pančić was born in Ugrini, near Crikvenica, on the Military Frontier, a territory in the Habsburg monarchy. At the time of his birth, the region was part of the French Empire. Pančić was the fourth son of Pavel Pančić and his wife Margarita. His paternal grandfather, who came from the area around Niš, had served in a volunteer battalion of the Austrian Imperial Army during the Austro Turkish War. According to tradition, the Pančić family hailed from Herzegovina and settled in Ugrini in olden times. After finishing elementary school in Gospić, he went on to the lyceum in Rijeka, and then continued classes in the Regia Academica Scientiarum in Zagreb (1830). He graduated in 1842 in Budapest in medicine. In addition to other courses, Pančić attended botany courses, taught by the then renowned botany professor, Joseph Sadler (Sadler József). Later, recalling those early lectures, he wrote: In May 1846, he arrived in Serbia where for the first seven years he worked as a physician in rural area. In 1847, he asked to be released from his Austrian citizenship and applied for Serbian citizenship, the same year he met his future wife Lyudmila Mileva. In 1853, he moved from Kragujevac to Belgrade when he was first appointed adjunct professor at Belgrade Lyceum's Department of Natural History and Agronomy by decree of Prince Alexander Karadjordjević, before becoming a full time professor of Natural History and Agriculture in 1854, as decreed by the Ministry of Education of the Principality of Serbia. As Professor of Natural Sciences, he as one of the six original professors (along with Konstantin Branković, Jovan Sterija Popović, Đura Daničić, Matija Ban, and Dimitrije Nešić), of the Lyceum of the Principality of Serbia. He later became rector of the Great School (the future University of Belgrade) and the founder of the Institutes of Mineralogy and Geology, Zoologial and Botanical Departments and of the experimental botanical gardens in Belgrade. The crowning achievement of Pančić floristic studies was the "Flora of the Principality of Serbia" (Flora Kneževine Srbije) published in 1874, while a supplement was added ten years later. His explorations marked the golden age of Serbia's botany. which he discovered near Zaovine on the Tara Mountain in 1875. He firmly established Serbian botany among European sciences. He ascertained that Serbia's flora was rich and worthy of further studies. Pančić was named the first president of the Serbian Royal Academy formed on April 5, 1887. He requested the opening of the Botanical garden "Jevremovac" in Belgrade. Pančić died on 25 February 1888, his last wish was to be buried in the Kopaonik Mountain.