Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербиялық саясаткер және Югославияның премьер-министрі Милан Стоядинович (; 4 тамыз 1888 – 26 қазан 1961) – серб және югослав саясаткері және экономисі, 1935 жылдан 1939 жылға дейін Югославияның премьер-министрі қызметін атқарған. Ол сонымен қатар 1935 жылдан 1939 жылға дейін Сыртқы істер министрі және үш рет Қаржы министрі болды (1922–1924, 1924–1926, 1934–1935 жылдары).
Serbian politician and Prime Minister of Yugoslavia
Milan Stojadinović (; 4 August 1888 – 26 October 1961) was a Serbian and Yugoslav politician and economist who served as the Prime Minister of Yugoslavia from 1935 to 1939. He also served as Foreign Minister from 1935 to 1939 and as Minister of Finance three times (1922–1924, 1924–1926, 1934–1935).
Ерте өмір
Милан Стоядинович 1888 жылғы 4 тамызда Сербияның Чачак қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Михайло, 1904 жылы Белградқа көшіп келген қалалық судья болған. Осы жерде жас Стоядинович орта білімін аяқтап, Сербияның Социал-демократиялық партиясының (ССДП) жақтасы болды. Кейіннен ол Австрия-Мажарстан және Осман империяларында тұратын этникалық сербтерді азат ету, жоғарғы және төменгі таптар арасындағы айырмашылықты жоюдан гөрі маңыздырақ деп санады және Никола Пашичтің Халық Радикалды Партиясына (НРС) қосылып, әкесінің жолын жалғады. 1906 жылдың жазында Стоядинович орта мектепті сәтті бітіргені үшін сыйлық ретінде неміс тілін үйрену үшін Австрияға жіберілді. Сол жерде ол Оңтүстік славян жастар қозғалысының ықпалына ілігіп, Югославияның біртүтастығын қолдаушы болды. Кейін Сербияға оралып, Белград университетінің құқық факультетінде экономика және қаржы мамандығы бойынша оқуын бастады. Ол үш жыл бойы шетелде білім алды, 1910-11 оқу жылында Мюнхен мен Потсдамда, 1911-1912 жылдары Парижде және 1912-1913 жылдары Лондонда болып оқыды. Германиядағы Стоядиновичтің болуы оның экономикалық көзқарастарына терең әсер етті және оны елдің бюджеті тақырыбында докторлық диссертация жазуға жетеледі. Ол экономикалық саясатты әмбебап үлгіге емес, қоғамдағы нақты экономикалық және мәдени жағдайларға сәйкес әзірлеу керек деуші неміс тарихи экономика мектебінің ықпалына күшті түсті.
Milan Stojadinović was born on 4 August 1888 in the Serbian town of Čačak. His father, Mihailo, was a municipal judge who relocated to Belgrade in 1904. It was here that the young Stojadinović finished his secondary education and became a sympathizer of the Serbian Social Democratic Party (SSDP). Later, he came to believe that the liberation of ethnic Serbs who lived in the Austro Hungarian and Ottoman empires was more important than bridging the gap between the upper and lower classes, and followed in his father's footsteps by joining the People's Radical Party (NRS) of Nikola Pašić. In the summer of 1906, Stojadinović was sent to Austria to learn German as a reward for successfully completing secondary school. While there, he fell under the influence of South Slavic youth movements and became a supporter of Yugoslav unity. He later returned to Serbia and began his studies at the University of Belgrade Faculty of Law, specializing in economics and finance. He spent three years studying abroad, staying in Munich and Potsdam during the 1910–11 school year, Paris between 1911 and 1912, and London between 1912 and 1913. Stojadinović's stay in Germany had a profound effect on his economic views and led him to write a doctoral dissertation on the country's budget. He was greatly influenced by the German historical school of economics, which argued that economic policies should be developed according to the specific economic and cultural conditions prevalent in a society rather than being based on a universal model.
Экономист
Стойадиновичтің экономист ретіндегі біліктілігі 1912 және 1913 жылдардағы Балқан соғыстары кезінде және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сербияның Қаржы министрлігінде жұмыс істей бастағанда анық байқалды. 1915 жылдың қысында Сербия армиясы Албания арқылы шегінуі кезінде ол Сербия үкіметімен бірге Грекияның Корфу аралына көшті. Ол 1916-1918 жылдар аралығында онда тұрып, серб динарын тұрақтандыруға көмектесу арқылы қаржы сарапашысы ретінде көзге түсті. Стойадинович Корфуда болғанда болашақ әйелі Аугустамен – грек-неміс тегінің әйелімен – танысты. Соғыстан кейін екеуі Белградқа қоныстанды. 1919 жылы Стойадинович ағылшын коммерциялық банкінің жергілікті бөлімшесінің басқарушысының орынбасары болып тағайындалды, бірақ Сербтер, хорваттар және словендердің жаңа құрылған Корольдығының Мемлекеттік есептер кеңесінің бас директоры лауазымынан премьер-министр Любомир Давидович пен оның Демократиялық партиясымен туындаған келіспеушіліктерге байланысты бас тартты. 1920-1921 жылдары Белград университетінде экономика пәнінен дәріс берді, бірақ академиялық қызметтен тез бас тартты.
Stojadinović's competence as an economist became evident during the Balkan Wars of 1912 and 1913 and during World War I, when he began working in the Serbian Ministry of Finance. Following the Serbian Army's retreat through Albania during the winter of 1915, he withdrew with the Serbian government in exile to the Greek island of Corfu. He stayed there between 1916 and 1918 and distinguished himself as a financial expert by helping to stabilize the Serbian dinar. Stojadinović met his future wife Augusta – a woman of mixed Greek German heritage – during his stay in Corfu. The two settled in Belgrade following the war. Stojadinović was appointed assistant manager of a local branch of the English Commercial Bank in 1919, but resigned as director general of the State Accounts Board of the newly formed Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes because of disagreements with the government of Prime Minister Ljubomir Davidović and his Democratic Party. He lectured economics at the University of Belgrade from 1920 to 1921, but quickly gave up on academia.
Қаржы министрі
1922 жылы 34 жасында Стоядинович қаржы министрі болды. Ол Белградтың "Политика" газетіне және ағылшын тіліндегі "Экономист" апталығына жазуға кірісті. 1929 жылы Александр I патшаның корольдік диктатура жариялағаннан кейін, ол монархқа диктаторлық билік беруге қарсы болған NRS фракциясымен бірге тұрды. Радикалдық партия 1929 жылы екіге жарылды, ең ірі фракция Александр патшаның диктатурасын қолдады, ал Стоядинович партияның Бас комитеті басқаратын оппозициялық фракцияға қосылды. Югославия билігі оны монархияға қарсы деп күдіктенгеніне қарамастан, ол 1934 жылғы қазанда Марсельде Александр өлтірілгеннен кейін премьер-министр болған Боголюб Евтич үкіметінде қайтадан қаржы министрі болып тағайындалды. Осы кезде Стоядинович Белград қор биржасының вице-президенті, өзендік кеме қатынасы компаниясының төрағасы, британдық радиостансаның және британдық кеме құрылысы компаниясының директоры болды. Италия мен Венгрияның Александр патшаны өлтіруге қатысқандығы анық болғанына қарамастан, Югославия олардың қатысуын дәлелдегеніне қарамастан, Ұлттар Лигасының ешқайсысына қарсы шара қолданбауы Стоядиновичті Лиганың ешқандай пайдасы жоқ екеніне көндірді.
Stojadinović became the Minister of Finance in 1922, aged only 34. He began writing for the Belgrade daily Politika and the English language weekly The Economist. Following the proclamation of a royal dictatorship by King Alexander I in 1929, he sided with a faction of the NRS which stood opposed to the monarch being given dictatorial powers. The Radical Party broke into two in 1929, with the largest faction supporting King Alexander's royal dictatorship and Stojadinović joining the opposition faction headed by the party's Main Committee. Despite being a suspected anti monarchist by Yugoslav authorities, he was once again appointed to the position of Finance Minister in the government of Bogoljub Jevtić, who became Prime Minister following Alexander's assassination in Marseille in October 1934. By this point, Stojadinović was the vice president of the Belgrade Stock Exchange, chairman of a river navigation company, the director of a British owned broadcasting station and a British owned shipbuilding company. Despite the fact that it was clear that Italy and Hungary were behind the assassination of King Alexander, the fact that the League of Nations failed to take action against either of those countries, despite Yugoslavia presenting evidence of their involvement, served to convince Stojadinović that the League was useless.
Премьер-министр
1935 жылы ол Сербия радикалдық партиясының басшысы болды, ол бірнеше партиямен коалиция құрып, Югославская радикальная Zajednica (Югослав радикалдық одағы, JRZ) деп аталды және сайлауда жеңіске жетті. JRZ серб радикалдарынан, Антон Корошец басқарған словен халық партиясынан және Мехмед Спахо басқарған Югославия мұсылман ұйымынан тұрды, Стойадинович оны «үш аяқты орындық» деп атады, оған «төртінші аяқ» – хорваттардың қолдауы жетіспеді. Стойадинович естеліктерінде былай деп жазды: «Біздің партиямызды үш аяқты орындық деп атадым, қажет болғанда оған отыруға болады, бірақ төрт аяқты орындық әлдеқайда тұрақты». 1935 жылдың 24 маусымында ол премьер-министр және сыртқы істер министрі болып сайланды. 1935 жылы мектеп мұғалімі Дамян Арнаутович жасаған қастандық әрекеті сәтсіз аяқталды. Бала король Петр II-нің регенті, принц-регент Павел, Стойадиновичті премьер-министр етіп тағайындады, себебі ол Ұлы депрессияның салдарымен күресе алатын қаржы сарапшысы ретінде танылды, сондай-ақ Стойадиновичтің хорват саясаткерлерімен Югославия федерациялық мемлекет болады ма әлде унитарлық мемлекет пе деген мәселені шешу үшін келісімге келе алады деп сенді. Стойадиновичтің алғашқы қадамдарының бірі – баспасөз цензурасын жеңілдету және 10 000 саяси тұтқынды босату болды. JRZ арқылы Стойадинович бағынышты скүпштинаға (парламентке) ие болды, бірақ JRZ Стойадиновичтің күткендей халықтық қозғалысқа айналмады.
In 1935, he became the leader of the Serbian Radical Party, which with some other parties formed a coalition Jugoslovenska Radikalna Zajednica (Yugoslav Radical Union, JRZ) and won the elections. The JRZ was made of the Serb Radicals, the Slovene People's Party led by Father Anton Korošec and the Yugoslav Muslim Organization led by Mehmed Spaho, which Stojadinović called a "three legged chair" that was missing a "fourth leg", namely the support of the Croats. Stojadinović wrote in his memoirs: "I called our party the three legged chair, on which it was possible to sit when necessary, although a chair with four legs is far more stable". On 24 June 1935 he was elected Prime Minister and Minister of Foreign Affairs. He survived a failed assassination attempt by Damjan Arnautović, a school teacher, in 1935. The Regent for the boy king Peter II, the Prince Regent Paul, appointed Stojadinović Prime Minister partly because he was regarded as a financial expert who would deal with the effects of the Great Depression, and partly because Stojadinović was believed to be capable of making a deal with the Croat politicians to resolve the thorny question over whether Yugoslavia was to be a federation or a unitary state. One of Stojadinović's first acts was to loosen censorship on the press and to free 10,000 political prisoners. Through the JRZ Stojadinović had a submissive skupshtina (parliament), but the JRZ never became the mass movement that Stojadinović had envisioned.
Ішкі мәселелер
Британдық тарихшы Ричард Крамптон жазғандай, Стойадиновичтің билігінің негізі "саяси мансаптарды бөлісу" мен сыбайлас жемқорлыққа құрылған, себебі JRZ Стойадинович көздеген фашистік жаппай қозғалыс емес, Балқанға тән меценаттық машина ретінде жұмыс істеді. Соғыс аралық Югославия экономикада мемлекеттің үлкен рөл атқаратын этатистік экономикалық жүйемен ерекшеленді. Югослав мемлекеті елдегі теміржолдардың, порстардың, кен орындарының, болат зауыттарының, орман шаруашылықтарының, ауруханалардың, банктердің, баспа үйлерінің, қонақүйлердің, театрлар мен опера үйлерінің барлығына немесе көп бөлігіне ие болды, сондай-ақ спирт, тұз, темекі қағазы, темекі және керосин өндірісі, тарату және сатуда монополияға ие болды. Мемлекеттік сектордағы жұмыс орындары жеке секторға қарағанда жақсы төленгендіктен және сыбайлас жемқорлыққа мүмкіндіктер көп болғандықтан, Югославия сияқты кедей елде мемлекеттік сектордағы жұмыс орындарына бәсекелестік күшті болды, яғни Белградтағы биліктегі кез келген үкімет дауыстармен алмасу үшін мемлекеттік сектордағы жұмыс орындарын бөліп беретін меценаттық машинаны құру арқылы көп қолдау таба алатын. Соғыс аралық Югославияның барлық үкіметтері меценаттық билікті өз қолдаушыларына мемлекеттік секторда жұмыс беру үшін пайдаланды және қарсыластарын мемлекеттік секторда жұмыс істеу мүмкіндігінен айырып жазалады. Стойадинович, өзінің алдыңғылары сияқты, JRZ мүшелерін мемлекеттік секторда жұмыспен марапаттау арқылы өзінің билігінің негізі ретінде меценаттық машинасын құрды. Алайда, Югославия экономикасының 1932 жылы, Ұлы депрессияның ең ауыр жылындағы құлдырауынан кейін 1930 жылдардың соңында біртіндеп жақсаруы Стойадиновичке белгілі бір деңгейде танымалдық әкелді. Стойадинович Ұлы депрессияны шешудің жолы Германиямен тығыз экономикалық байланыстар деп сенді, себебі Германияда заманауи өнеркәсіптік экономикаға қажетті көптеген шикізаттар жетіспеді және оның халқы неміс шаруаларының оны азықтандыру мүмкіндігінен асып кетті. Германияға азық-түлік пен шикізаттар, мысалы темір, боксит, мыс және марганец қажет болғандықтан, 1935 жылдан бастап Югославия экономикалық өркендеуді бастан кешірді, Германияға минералдар мен ауылшаруашылық өнімдерін үлкен көлемде экспорттады, бұл экономикалық жаңаруға және Югославияны Германияның экономикалық ықпал аймағына орналастырды. Регент ханзада Стойадинович хорваттарға ұсыныс жасайды деп үміттенген, бірақ Стойадиновичтің Югославияны федерализациялау туралы талқылауға дайын болмауы осы мақсатқа жеткенде үлкен қиындықтар тудырды. Хорваттарға жақындасу мақсатымен Стойадинович 1935 жылы Ватиканмен конкордатқа қол қойды. Конкордаттың мақсаты – келіссөздер барысында бейресми түрде келісілгендей, конкордат қабылданса, Рим-католик шіркеуінің хорват сайлаушылары арасындағы моральдық ықпалын қамтамасыз ету арқылы хорваттардың JRZ-ға қолдауын ұтып алу болды, бірақ Серб Православие шіркеуінің қарсылығы Стойадиновичті конкордатты ратификациялау үшін ұсынуды кейінге қалдырды. Хорваттарға жасалған тағы бір жеңілдік ретінде Стойадинович өлтірілген хорват саясаткері Стьепан Радичтің мүсінін Загребте орнатуға және Александр патшаның тұтқындығына кеткен хорваттардың, соның ішінде бір кезде Хорватияның тәуелсіздігін талап еткен Радичтің күйеу баласының елге оралуына рұқсат берді. Теорияда экономикалық либерализмді жақтағанмен, іс жүзінде Стойадинович этатистік экономикалық саясатты жақтады, Ұлы депрессияны тоқтату үшін мемлекеттің араласуы керек деп сақты.
The British historian Richard Crampton wrote that the basis of Stojadinović's power rested on "political jobbery" and corruption as the JRZ functioned more as a patronage machine of a type very common to the Balkans rather than the fascistic mass movement that Stojadinović had intended. Interwar Yugoslavia was characterized by an etatist economic system with the state playing a very large role in the economy. The Yugoslav state owned all or most of the railroads, docks, mines, steel mills, forests, mills, hospitals, banks, publishing houses, hotels, theatres and opera houses in the country, together with the state having monopolies over the manufacturing, distribution and sales of matches, salt, cigarette paper, tobacco and kerosene. As the public sector jobs paid considerably better than the private sector, and there were more opportunities for corruption, there was much competition for jobs in the public sector, especially in a country as poor as Yugoslavia, meaning whatever government that was in power in Belgrade could build much support by operating a patronage machine which would hand out public sector jobs in exchange for votes. Every government in interwar Yugoslavia used the powers of patronage to reward its supporters with public sector jobs and punish its enemies by denying them the chance to work in the public sector. Stojadinović, like his predecessors, created a patronage machine as the basis of his power with JRZ members being rewarded with employment in the public sector. However, the gradual improvement of the Yugoslav economy in the late 1930s after the nadir it had fallen to in 1932, the worst year of the Great Depression, did win Stojadinović a measure of popularity. Stojadinović believed that the solution to the Great Depression were closer economic links with Germany, which lacked many of the raw materials necessary for a modern industrial economy and whose population exceeded the capacity of German farmers to feed it. As Germany needed both food and raw materials such as iron, bauxite, copper and manganese, Yugoslavia enjoyed an economic bloom from 1935, exporting minerals and agricultural products to Germany on an enormous scale, leading to an economic revival and placing Yugoslavia in the German economic sphere of influence. The Prince regent had hoped that Stojadinović would make overtures to the Croats, but Stojadinović's unwillingness to discuss federalisation of Yugoslavia presented major difficulties to this end. As part of an attempt to reach out to the Croats, Stojadinović signed a concordat with the Vatican in 1935. The purpose of the Concordat was to win Croat support for the JRZ as it agreed informally during the negotiations if the Concordat was passed, then the Roman Catholic Church would ensure its moral influence with Croat voters in favor of the JRZ, but opposition from the Serbian Orthodox Church caused Stojadinović to put off submitting the concordat for ratification. In another concession to the Croats, Stojadinović allowed a statue of the assassinated Croat politician Stjepan Radić to be erected in Zagreb and for Croats who went into exile under King Alexander to return, including the son in law of Radić who had once called for independence for Croatia. Though in theory a supporter of economic liberalism, in practice Stojadinović favored an etatist economic policy, arguing that the state should intervene to end the Great Depression.
Дипломатиялық
Стоядинович признал надвигающуюся военную угрозу со стороны нацистской Германии, фашистской Италии и соседних стран. С самого начала своего премьерства Стоядинович работал над сближением Югославии с Германией и отдалением от ее традиционного союзника, Франции. В конце 1935 года Стоядинович назначил известного германофила югославским министром в Берлине, заменив прежнего министра, который придерживался более критического отношения к Рейху. Еще до ремилитаризации Рейнской области Югославия под руководством Стоядиновича двигалась к прогерманской внешней политике. В 1935 году Югославия соблюдала санкции Лиги Наций, наложенные на Италию, которые нанесли ущерб югославской экономике, и в то же время Стоядинович подписал свой первый экономический договор с Германией. В феврале 1936 года Стоядинович приветствовал короля Бориса III Болгарского в Белграде, что ознаменовало начало сближения Югославии и Болгарии, поскольку Стоядинович стремился к более дружественным отношениям с Софией для урегулирования "Македонского вопроса", который отравлял югославско-болгарские отношения в межвоенный период. Югославия подписала договор о союзе с Францией в 1927 году, когда Рейнская область все еще была оккупирована Францией, и во время франко-югославских штабных переговоров Франции было обещано, что она начнет наступление на западную Германию, если Германия начнет новую войну. Пока Рейнская область оставалась демилитаризованной зоной, всегда была возможность французского наступления на западную Германию, что успокаивало Югославию. Вайнберг писал, что демилитаризованный статус Рейнской области, установленный Версальским договором, был "самой важной гарантией мира в Европе" до тех пор, пока Рейнская область оставалась демилитаризованной, Германия не могла атаковать каких-либо союзников Франции в Восточной Европе, не подвергая себя риску разрушительного французского наступления на западную Германию. Ремилитаризация Рейнской области 7 марта 1936 года означала, что Германия начала строительство Западного вала вдоль своей границы с Францией, что положило конец любой надежде на французское наступление на западную Германию. С точки зрения Югославии, ремилитаризация Рейнской области и строительство Западного вала означали, что Германия теперь может начать наступление на Восточную Европу, не опасаясь Франции, что привело Стоядиновича к разрыву с традиционной про-французской внешней политикой Югославии и поиску взаимопонимания с Рейхом. С 15 по 20 июня 1936 года начальники штабов Малого Антанты (Румынии, Чехословакии и Югославии) встретились в Бухаресте, чтобы обсудить свои планы после ремилитаризации Рейнской области. Мрачный вывод Бухарестской встречи состоял в том, что Франция не является фактором в Восточной Европе, и отныне в Восточной Европе существует только две великие державы, а именно Советский Союз и Германия, и победа любой из них в новой войне означала бы конец их независимости. Стоядинович рассматривал будущее Королевства Югославия как устойчивое только в том случае, если будет установлен нейтральный статус, подобный швейцарскому. Его внешняя политика последовательно продвигалась к этой цели. Примерами являются договор о ненападении с Италией и продление Югославией своего договора о дружбе с Францией. Политика фашистской Италии по отношению к Югославии обычно была враждебной, но начиная с 1936 года Бенито Муссолини приложил значительные усилия, чтобы убедить Югославию отказаться от своего союза с Францией. После избрания правительства Народного фронта Леона Блюма во Франции итальянская внешняя политика стала крайне антифранцузской, и Муссолини, как часть своей антифранцузской стратегии, хотел отделить Югославию от санитарного кордона, поскольку Югославия была единственным союзником Франции в Восточной Европе, имевшим общую границу с Италией. Помимо своих антифранцузских целей, Муссолини планировал аннексировать Албанию и использовать ее в качестве базы для завоевания Греции, которая была союзницей Югославии в Балканском пакте, что делало союз с Белградом полезным с его точки зрения. Муссолини ожидал, что убийство короля Александра в 1934 году, которое он финансировал, вызовет гражданскую войну между различными народами Югославии, что, в свою очередь, позволит итальянцам захватить части Югославии, которые они давно желанли. Убийство Александра 9 октября 1934 года во время государственного визита во Францию не вызвало ожидаемой гражданской войны, что показало Муссолини, что Югославия более стабильна, чем он думал, что заставило его временно отказаться от своих планов против этой страны и вместо этого работать над сближением с Белградом, что Стоядинович приветствовал. С 1936 года наблюдались растущие признаки того, что Италия и Германия откладывают в сторону свои разногласия, вызванные "Австрийским вопросом", чтобы работать вместе, Муссолини провозгласил в своей речи в Милане в октябре 1936 года, что теперь в Европе существует "Берлин-Римская ось". Существование "Берлин-Римской оси" положило конец любым надеждам ю югославов на то, что они смогут противопоставить Италию Германии.
Stojadinović recognized the military threats from Nazi Germany, Fascist Italy and surrounding countries as imminent. Right from the beginning of his prime ministership, Stojadinović had worked towards bringing Yugoslavia closer to Germany and away from its traditional ally, France. In late 1935, Stojadinović appointed a well known Germanophile as the Yugoslav minister in Berlin to replace the former minister who had a more critical attitude towards the Reich. Even before the remilitarization of the Rhineland, Yugoslavia under the leadership of Stojadinović was moving towards a pro German foreign policy. In 1935, Yugoslavia observed the sanctions that the League of Nations had imposed on Italy, which inflicted harm on the Yugoslav economy, and Stojadinović signed his first economic treaty with Germany at the same time. In February 1936, Stojadinović welcomed King Boris III of Bulgaria to Belgrade, marking the beginning of Yugoslav Bulgarian rapprochement as Stojadinović wanted more friendly relations with Sofia to settle the "Macedonian Question" which poisoned Yugoslav Bulgarian relations in the interwar period. Yugoslavia had signed a treaty of alliance with France in 1927, at a time when the Rhineland was still occupied by France, and during Franco Yugoslav staff talks, it was promised that France would take the offensive into western Germany if Germany should start another war. As long as the Rhineland remained a demilitarized zone, there was always the possibility of the French launching an offensive into western Germany, which reassured Yugoslavia. Weinberg wrote that the demilitarized status of the Rhineland the treaty of Versailles had imposed was " the single most important guarantee of peace in Europe" for as long as the Rhineland was demilitarized, it was impossible for Germany to attack any of France's allies in Eastern Europe without exposing itself to the risk of a devastating French offensive into western Germany. The remilitarization of the Rhineland on 7 March 1936 meant that Germany started building the West Wall along its border with France, which ended any hope of a French offensive into western Germany. From the Yugoslav viewpoint, the remilitarization of the Rhineland and the construction of the West Wall meant that Germany could now launch offensives into eastern Europe without fear of France, which led Stojadinović to break with the traditional pro French foreign policy of Yugoslavia and to seek an understanding with the Reich. On 15–20 June 1936, the chiefs of staff of the Little Entente (Romania, Czechoslovakia and Yugoslavia) met in Bucharest to discuss their plans now that the Rhineland was re militarized. The gloomy conclusion of the Bucharest meeting was that France was not a factor in Eastern Europe, and henceforward there were only two great powers in Eastern Europe, namely the Soviet Union and Germany, and the victory of either in another war would mean the end of their independence. Stojadinović viewed the Kingdom of Yugoslavia's future sustainable only if a neutral status akin to that of Switzerland could be established. His foreign policies pushed consistently towards this goal. Examples are the non aggression treaty with Italy and Yugoslavia's extension of its treaty of friendship with France. The policies pursued by Fascist Italy towards Yugoslavia were usually hostile, but starting in 1936, Benito Mussolini made a major effort to try to persuade Yugoslavia to renounce its alliance with France. After the election of the Popular Front government of Léon Blum in France, Italian foreign policy had turned very anti French, and Mussolini as part of his anti French strategy wanted to detach Yugoslavia from the cordon sanitaire as Yugoslavia was the only one of France's eastern European allies that had a common frontier with Italy. Besides for his anti French goals, Mussolini had plans to annex Albania and to use it as a base to conquer Greece, which was allied to Yugoslavia in the Balkan Pact, making an alliance with Belgrade useful from his viewpoint. Mussolini had expected that the assassination of King Alexander in 1934, which he had financed, would cause a civil war between the different peoples of Yugoslavia, which in turn would allow the Italians to seize the parts of Yugoslavia that they had long coveted. The assassination of Alexander on 9 October 1934 while on a state visit to France did not cause the expected civil war, showing Mussolini that Yugoslavia was more stable than he thought, causing him to temporarily abandon his plans against that country, and instead work for a rapprochement with Belgrade, which Stojadinović welcomed. From 1936 onward, there were increasing signs that Italy and Germany were putting aside their differences caused by the "Austrian Question" to work together with Mussolini proclaiming in a speech in Milan in October 1936 that there was now a "Berlin Rome axis" in Europe. The existence of the "Berlin Rome axis" ended whatever hopes the Yugoslavs might have had of playing off Italy against Germany.
Балқан қатынастары
1936 жылдың қазан айында Стоядинович Стамбулға сапар шегіп, Белградқа қайтып келгенде король Бориске тиесілі ауылдық резиденциясы – Кричим сарайында тоқтады. Кричимде болған кезде Борис пен Стоядинович достық шартына қол қоюға келісті. Балқан одағының талаптарына сәйкес, кез келген мүше басқа Балқан мемлекетімен шартқа отырғанда, басқа мүшелердің келісімі қажет болды. Стоядинович Түркиядан аз қарсылық көрді, бірақ Румыния мен Грекия Югославия одақтан шығып барады деп санап, қатты наразылық білдірді және 1937 жылдың қаңтарында ғана келісім берді. Румыния мен Грекия тек Стоядинович олардың рұқсатысыз шартқа қол қоятынымен қорқытқанда ғана келісті, бұл Балқан одағын бұзуға әкелер еді. 1936 жылдың соңында Стоядинович Орсе мұражайының Чехословакия, Румыния және Югославияның Кіші Антантасын күшейтуге бағытталған дипломатиялық күш-жігерін саботаж жасады. Ол Кіші Антанта шарттарын Венгрия ғана емес, кез келген мемлекеттің агрессиясына қатысты қолдануды ұсынды. Румыния королі Кароль II және Чехословакия президенті Эдвард Бенеш француздық ұсынысты қолдады, ал Стоядинович Кіші Антантаны құрған шартты өзгерту туралы талқылаудан бас тартқан жалғыз адам болды. Француз елшісі Стоядиновичті өз ойын өзгертуге көндіру үшін Белградқа келгенде, Югославияның Германияның экономикалық ықпал аймағына тым терең енгенін, Рейх Югославияның ең ірі сауда серіктесі мен инвесторы болғандықтан, соғысқа түсу қаупі жоқ екенін мәлімдеді. Югославияның Германия экономикасына тым терең енгендігіне байланысты Берлинде Белградпен одаққа отырудың қажеті жоқ деп саналды, себебі экономикалық мүдделер Югославияның Германияның де-факто одақтасы болуын қамтамасыз етеді деп есептелді. 1938 жылға қарай Югославия саудасының 60% Германиямен жүзеге асты, Рейхті Югославияның ең ірі сауда серіктесіне айналдырды. Германия соғысқа дайындық аясында боксит, мыс және марганец импорттады, ал Югославиядағы тұтыну тауарлары мен капиталдық жабдықтардың көп бөлігі Германиядан импортталды. 1937 жылдың 24 қаңтарында Стоядинович Болгариямен достық шартқа қол қойды. Шартында Югославия мен Болгария халықтары енді бейбітшілік пен достықта өмір сүретіні айтылғанмен, қол қойылған кезде Стоядинович пен оның болгар әріптесі Георгий Киосеиванов Болгария Югославия Македониясына талап қоюын тоқтатуға, ал Стоядинович болгардың Грекияға қарсы талаптарын қолдауға ауызша келісті. Стоядинович Югославия үшін грек Македониясының көп бөлігін, әсіресе Салоники портын алғысы келді, ал достық шарт Югославия-Болгария одағының негізін қалау мақсатын көздеді. Келісімде Стоядинович пен Киосеиванов Александруполи Болгарияға, ал Салоники Югославияға берілуіне келісті. Болгария Борис пен Италия королі Виктор Эммануил III-тің қызы Джованнаның некесі арқылы Италияның одақтасы болғандықтан, Софиямен қарым-қатынасты жақсарту Стоядиновичтің Риммен қарым-қатынасты жақсарту жоспарына сәйкес келді. Стоядинович Хорватиядағы усташ терроризмін Италиямен жақындасу арқылы тоқтатуды көздеді, бұл итальяндықтардың усташтарды қолдауын тоқтатуға себеп болып, оның «хорват мәселесін» шешу жоспарларына көмектесер еді.
In October 1936, Stojadinović visited Istanbul and while on his way back to Belgrade stayed at Kricim Castle, which was the rural residence of King Boris. During his stay at Kricim castle, Boris and Stojadinović agreed to sign a friendship treaty. Under the terms of the Balkan Pact, approval by the other members was required if any member wanted to sign a treaty with another Balkan state. Stojadinović faced little opposition from Turkey, but both Romania and Greece objected strenuously, believing that Yugoslavia was deserting the alliance, and only reluctantly gave permission in January 1937. Both Romania and Greece only gave their assent when Stojadinović threatened to sign the pact without their permission, which would have broken up the Balkan Pact. In late 1936, Stojadinović sabotaged a diplomatic effort on the part of the Quai d'Orsay to strengthen the Little Entente of Czechoslovakia, Romania and Yugoslavia by having the terms of the Little Entente apply against aggression by any state, instead of only Hungary. Both King Carol II of Romania and President Edvard Beneš of Czechoslovakia supported the French proposal, and Stojadinović was the lone holdout who refused to discuss amending the treaty which created the Little Entente. When a French envoy arrived in Belgrade in an attempt to persuade Stojadinović to change his mind, he stated that Yugoslavia was now so deeply into Germany's economic sphere of influence that he could simply not risk a war with the Reich, which had become Yugoslavia's largest trading partner and investor by far. Yugoslavia was so deeply into the German economic sphere that it was considered unnecessary in Berlin to sign an alliance with Belgrade, as it was calculated that economic interests alone would ensure that Yugoslavia was a de facto German ally. By 1938, 60% of Yugoslavia's trade was with Germany, making the Reich into Yugoslavia's largest trading partner with Germany importing bauxite, copper, and manganese as part of its preparations for war while the majority of consumer goods and capital equipment in Yugoslavia were German imports. On 24 January 1937, Stojadinović signed the friendship pact with Bulgaria. Although the pact was actually a banal document saying that the peoples of Yugoslavia and Bulgaria were henceforward to live together in peace and friendship, at the time of the signing Stojadinović and his Bulgarian counterpart Georgi Kyoseivanov verbally agreed that Bulgaria would cease making claims on Yugoslav Macedonia in exchange for which Stojadinović would support Bulgarian claims against Greece. Stojadinović wanted much of Greek Macedonia for Yugoslavia, especially the port city of Thessaloniki, and the purpose of the friendship pact was to lay the basis of a Yugoslav Bulgarian alliance against Greece. At the time of the signing, Stojadinović and Kyoseivanov agreed that Alexandroupoli would go to Bulgaria while Yugoslavia would take Thessaloniki. As Bulgaria was an ally of Italy via Boris' marriage to Princess Giovanna, the daughter of King Victor Emmanuel III of Italy, improving relations with Sofia fitted in with Stojadinović's plans to improve relations with Rome. Stojadinović intended to end the problem of Ustasha terrorism in Croatia by a rapprochement with Italy that would cause the Italians to cease supporting the Ustasha, which would help with his plans to settle the "Croat question".
Қазақстан
1937 жылдың қаңтарында Стойадинович князь Пауыл төрағалық еткен кездесуде Хорватия шаруалар партиясының өкілі Владко Мачекпен кездесті. Стойадинович Мачектың федерация құру туралы талаптарын қабылдамады, керісінше, Мачек серб оппозициясының басшыларымен байланыс орнатып, Югославия саясатын этникалық, тілдік және діни факторлардан асып түсетін екі блокқа бөлуді ұсынды. Бір блок федералистерді, екінші блок унитаристтерді біріктіруі керек еді. Стойадинович мұны Югославияның бірлік мәселесін шешудің жолы деп есептеді, себебі ол жалпы югославтық байланыстарды нығайтып, нәтижесінде тіл, этникалық және діни байланыстардың ықпалын әлсіретеді. Стойадинович Мачек хорваттардың «ұлттық» көшбасшысы, Корошец словендердің «ұлттық» көшбасшысы, ал Спахо босниялық мұсылмандардың «ұлттық» көшбасшысы ретінде қарастырылғандай, сербтердің «ұлттық» көшбасшысы болуға тырысты. Алайда, серб сайлаушыларының әртүрлі құндылықтары оның бұл әрекетіне кедерес келтірді. Сербтер Югославиядағы ең ірі этникалық топ болғандықтан, олар азшылықтар сияқты бір «ұлттық» көшбасшының айналасына бірігу қажеттілігін сезінбеді – азшылықтар бірліксіздікке төтеп бере алмайтынын түсініп, көбінесе бір партияға дауыс берді.
In January 1937, Stojadinović met with Vladko Maček of the Croatian Peasant Party at a meeting chaired by Prince Paul. Stojadinović rejected Maček's demands for a federation, and instead preferred that Maček establish ties with Serbian opposition leaders to divide Yugoslav politics into two blocs that would transcend ethnicity, language and religion. One bloc would be a federalist bloc and another bloc would be unitarist, which Stojadinović saw as the solution to Yugoslavia's problems of unity as it would create pan Yugoslav ties that would ultimately weaken the prevailing ties of language, ethnicity and religion. Stojadinović tried to make himself the "national" leader of the Serbs in a way comparable to how Maček was viewed as the "national" leader of the Croats, Father Korošec as the "national" leader of the Slovenes and Spaho as the "national" leader of the Bosnian Muslims, but the heterogeneous values of the Serb voters caused the failure of his bid to be the Serb "national leader". The fact that the Serbs were the largest single ethnic group in Yugoslavia meant that Serb voters did not feel the need to rally around a single "national" leader in the same way the minorities – who felt that they could not afford disunity and tended to vote for one party – did.
Тікұшақ державаларымен келіссөздер
1937 жылдың наурызында Стоядинович Белградтағы француз министрі Реймонд Брюжере Франция Мажино желісінің артында қауіпсіз екенін айтты, бірақ Батыс қабырғасының салынуы Францияның Шығыс Еуропадағы одақтастарына Германия шабуыл жасаған жағдайда француз армиясы Мажино желісінің артында қалады дегенді білдірді. Франция, Чехословакия немесе Румынияны хабардар етпей, Стоядинович 1936–1937 жылдары қыста екі ел арасындағы барлық мәселелерді шешу мақсатында итало-югослав келісімі бойынша келіссөздер бастады. 1937 жылдың 25 наурызында Италияның сыртқы істер министрі, граф Галеаццо Чиано, Стоядиновичпен бірге келісімге қол қою үшін Белградқа келді. Итало-югослав келісімінің шарттарына сәйкес Италия усташтарды бақылауда ұстауға, Югославияның шекарасын құрметтеуге және Югославияның Кіші Антанта, Ұлттар Лигасы және Балқан келісіміне мүшелігін қабылдауға уәде берді, ал Югославия Албанияның Италияның ықпал аймағында екенін мойындады. Стоядинович Франциямен немесе Кіші Антантамен одақты ресми түрде жоққа шығармаса да, итало-югослав келісімі Югославияны Ось державаларына жақындатты, оның қолданыстағы одақтарын әлсіретті және Кіші Антантаны нығайтуға бағытталған француз күшін тоқтатты. Америкалық тарихшы Герхард Вайнберг итало-югослав келісімінің әсерін былай түйіндеді: «Италиямен келісімге қол қойғаннан кейін, ол [Стоядинович] Югославияны жаңа серіктесіне қарсы қорғауға арналған келісімге Франциямен қол қояды деп күтуге болмайды. Керісінше, ол Италияның Осьтік серігі Германияға қарсы Чехословакияға көмектесуге уәде бере алмайды. Сондықтан Стоядинович енді немістерге Франциямен Югославияның көмек туралы келісім жасалмайтынына сенімді түрде сендіре алады». 1937 жылы Сербия православие шіркеуінің қасиетті орынмен жасалған Конкордатқа қарсы наразылығы болды, сондықтан ол күшіне енбеді. Конкордатты ратификациялау үшін скүпштинада 1937 жылдың 23–24 маусымында өткен кезде, Белградта православие дін қызметкерлері Конкордатты Рим-католик шіркеуіне сатқындық деп атап, наразылық білдірді. Парламент Конкордатты ратификациялау үшін дауыс берген түні Сербия православие шіркеуінің патриархы Варнава қайтыс болды, бұл православие дінін ұстанушылар үшін Конкордатқа Құдайдың қарсы екенін білдірді. Патриархтың сол түні қайтыс болуы сербтер арасында Конкордатқа қарсы үлкен наразылық тудырды, ал Православ шіркеуі Конкордатқа дауыс берген скүпштинадағы барлық православие депутаттары жазаланатынын жариялады. Стоядинович сербтермен танымалдығын сақтап қалу үшін Конкордатты кері қайтарып алды, бұл оның хорваттармен әділ келіссөз жүргізуші ретінде беделіне нұқсан келтірді, Мачек оны жаман ниетпен әрекет етуде деп айыптады. Конкордаттың сәтсіз аяқталуының салдарынан Стоядинович Хорватия мен Сербияда халық қолдауынан айырылды. 1937 жылдың қазанында Мачек өзінің Хорват шаруалар партиясын Серб радикалдарының, демократтардың, Аграрлық партияның және Тәуелсіз демократтардың Стоядиновичке қарсы фракциясымен біріктірген Ұлттық келісім блогы деп аталатын келісімге қол қойды. Осы уақытқа дейін экономикалық өрлеуге қарамастан, Стоядинович өзінің үкіметіндегі жемқорлықтан көпшілік арасында танымал емес еді. 1937 жылы Югославияға өзінің «Қара тоқты және сұр шаяндар» кітабын зерттеу үшін барған британдық романшы Ребекка Уэст, қарапайым адамдар оған Стоядиновичтің «жер бетіндегі барлық жерде жек көрінетінін», «сұмдық пен еркіндіктің жауы» екенін айтты деп хабарлады, өйткені Стоядинович пен оның серіктері мемлекеттік қазынаны тонап жатыр деген қауесет тарады. 1937 жылдың желтоқсанында Стоядинович Римге барып, Бенито Муссолинимен және оның күйеу баласы, Сыртқы істер министрі граф Галеаццо Чианомен кездесті, екеуін де достары деп есептеді. Чиано өзінің күнделігінде Стоядиновичке: «Муссолини формуласы ұнады: күш пен консенсус. Александр патшаның тек күші ғана болды. С[тойдинович] өзінің диктатурасын кеңінен танытқысы келеді» деп жазды. Чиано Стоядиновичтің фашистік Италияға деген құрметіне жауап ретінде күнделігінде «біздің шынайы досымыз, күшті, күшті адам, күлімсіреп күліп, күшті қол алысумен, сенімге бөлетін адам» деп жазды. Еуропалық саяхаттарымда кездескен барлық саяси адамдар арасында мен оны ең қызықты деп санаймын. Стоядинович әйелімен бірге келсе де, Чиано «Рим қоғамының ең әдемі әйелдерімен» кештер ұйымдастырды, өйткені Стоядинович өзінің көптеген римдік сұлулықтарын төсегіне алып кеткен әйелшік екенін білген. 1921 жылғы Кіші Антанта шартына сәйкес, егер Венгрия Чехословакияға немесе Румынияға шабуыл жасаса, Югославия соғысқа қатысуға міндетті болды. 1938 жылдың қаңтарында Стоядинович Германияға барып, Адольф Гитлермен кездесіп, ол дер Фюрердің жеке жанкүйері екенін және неміс-югослав байланысын жақын етуді қалайтынын мәлімдеді. Гитлер өз тарапынан, Стоядиновичтің Германияға бағытталған саясатын жалғастырған жағдайда Германия Югославияға шабуыл жасамайды және Венгрияның Югославияға қарсы талаптарын қолдамайды деп уәде берді, бұл Стоядинович үшін оның сыртқы саясатын растады. Стоядинович Гитлерге Югославия Австрияны қоса алған жағдайда да қабылдайтынын уәде берді, өйткені Югославия Австрияны қоса алу мәселесін «ішкі» неміс мәселесі деп есептеді. Стоядинович Югославияның «біреудің көзімен» (Францияға сілтеме) Рейхті қараған кезде ғана Германиямен жақсы қарым-қатынаста болғанын айтты, бұл Гитлердің Германия енді Югославияны «Веналық көзбен» қарамайтынын айтуына әкелді. Стоядиновичтің Берлиндегі сөздері Белградқа оралғаннан кейін Реймонд Брюжермен, француз министрімен жарысқа толы кездесуге әкелді. Брюжер дипломатиялық әдептерді әрдайым сақтамайтын өрескел мінезді адам еді. Брюжер Стоядиновичке жүгініп, Берлиндегі сөздеріне «таң қалғанын» білдірді, бұл Стоядиновичтің Югославияның достарын жауына сатқаны туралы айыптауға әкелді. Франциямен одақты тоқтатуды қаламаған Стоядинович Франциямен одақты сақтау оның сыртқы саясатының «негізгі» бөлігі болып қала беретінін айтты, бұл Брюжердің мұндай ниетін дәлелдеуді талап етуіне әкелді. Брюжер югослав армиясының генералдарының француз армиясының генералдарымен қайтадан штабтық келісімдер өткізуін және Югославияның француз қаруын қайтадан сатып алуын талап етті, өйткені оның ойынша Югославия Францияның сөзбен ғана, іспен емес, одақтасы еді. 1938 жылы Германия Чехословакияға шабуыл жоспарлап, Муссолини Гитлерге көмектесу үшін Югославияны Кіші Антантадан бөліп алуға тырысты. 1938 жылдың маусымында Стоядинович граф Чианомен кездесіп, Германия Чехословакияға шабуыл жасаған жағдайда Югославия ештеңе жасамайтынын уәде берді. Қайтарымда Стоядинович италияндықтардан венгрлерге Чехословакияға шабуыл жасамайтындай ықпал етуін сұрады, өйткені Кіші Антанта Венгрияға қарсы бағытталған және Венгрия бейтарап болған жағдайда Югославия да бейтарап болады. Мюнхен келісімінен кейін Стоядинович Германияның Шығыс Еуропадағы гегемониялық күші ретіндегі идеясына риза болды және неміс-югослав қарым-қатынасы жақсарғандықтан, 1938 жылдың соңында Стоядинович Югославия үшін Германиядан қару сатып алу туралы келіссөздер бастады. Стоядинович өзін вожда деп атады, серб-хорват тілінде «жетекші» деген мағынаны білдіреді, бірақ бұл атауды серб-хорват тілінде қайталағанда «шайтан» (жібек) сөзіне ұқсас екенін түсінген соң бас тартты, ал Стоядиновичтің қарсыластары JRZ жақтастарының «шайтанды» мақтап тұрғандай көрінетінін моқтап айтты. Сонымен қатар, Стоядиновичтің өзін «жетекші» деп атауы ханзада регент Павелдің Петр II патшаға адалдығына күмән келтірді.
In March 1937, Stojadinović told Raymond Brugère, the French minister in Belgrade, that France was secure behind the Maginot Line, but the construction of the West Wall meant that the French Army would probably stay behind the Maginot Line if Germany should attack any of France's allies in Eastern Europe, which led him to the conclusion that Yugoslavia must not "provoke" Germany in any possible way. Without informing France, Czechoslovakia or Romania, Stojadinović opened negotiations in the winter of 1936–37 for an Italo Yugoslav treaty intended to resolve all of the outstanding problems between the two countries. On 25 March 1937, the Italian Foreign Minister, Count Galeazzo Ciano, arrived in Belgrade to sign the treaty alongside Stojadinović. Under the terms of the Italo Yugoslav treaty, Italy promised to rein in the Ustasha; respect the borders of Yugoslavia; and accept Yugoslavia's membership in the Little Entente, the League of Nations and the Balkan pact in exchange for which Yugoslavia accepted Albania as being in the Italian sphere of influence. Although Stojadinović did not formally repudiate either alliance with France or the Little Entente, the Italo Yugoslav treaty brought Yugoslavia much closer to the Axis powers and did much to weaken its existing alliances, and brought a definitive end to the French effort to strengthen the Little Entente. The American historian Gerhard Weinberg summarized the effects of the Italo Yugoslav treaty: "Having signed with Italy, he [Stojadinović] could hardly be expected to sign an agreement with France that was designed to protect Yugoslavia against her new associate. Conversely, he could not promise to assist Czechoslovakia against Germany, Italy's Axis partner. Stojadinović could, therefore, now safely assure the Germans that there would be no Yugoslav assistance pact with France". The attempted Concordat with the Holy See caused severe protests from the Serbian Orthodox Church in 1937 and thus never came into effect. When the Concordat came up for ratification by the skupshtina on the night of 23–24 June 1937, protests broke out in Belgrade by Orthodox priests who called the concordat a sell out to the Roman Catholic Church. The very night that the parliament was holding the vote to ratify the Concordat, the Patriarch Varnava of the Serbian Orthodox Church died, which for the Orthodox faithful was a sign that God disapproved of the Concordat. The fact that the Patriarch died the same night caused an immense backlash against the Concordat among the Serbs, and the Orthodox Church announced that all Orthodox deputies in the skupshtina who voted for the Concordat were now penalised. Stojadinović withdrew the Concordat in a bid to save his popularity with the Serbs, which damaged his reputation as a fair minded negotiator with the Croats, with Maček accusing him of dealing in bad faith. The consequence of the failed Concordat was that Stojadinović lost popular support in both Croatia and Serbia. In October 1937, Maček signed an accord called the Bloc of National Agreement which brought together his own Croatian Peasant Party with the anti Stojadinović faction of the Serb Radicals, the Democrats, the Agrarian Party and the Independent Democrats. By this time, despite the economic upturn, Stojadinović was widely unpopular owing to the rampant corruption within his government. The British novelist Rebecca West who went to Yugoslavia in 1937 to research her book Black Lamb and Grey Falcon reported that ordinary people had told her that Stojadinović was "a tyrant and enemy of freedom" who was "hated throughout the length and breadth of the land" as persistent rumors had it that Stojadinović and company were looting the public treasury. In December 1937, Stojadinović visited Rome to meet Benito Mussolini and his son in law, the Foreign Minister, Count Galeazzo Ciano, both of whom he regarded as friends. Ciano wrote in his diary that Stojadinović: " liked the Mussolini formula: strength and consensus. King Alexander had only strength. S[tojadinović] wants to popularize his dictatorship". Ciano reciprocated Stojadinović's admiration of Fascist Italy, writing in his diary he is "our sincere friend a strong, full blooded man with a resonant laugh and a strong handshake a man who inspires confidence Of all the political men I have encountered so far in my European wanderings, he is the one I find the most interesting". Although Stojadinović brought along his wife, Ciano arranged parties "with the most beautiful women of Rome society", knowing that Stojadinović was a womanizer who took many of the Roman beauties he met to his bed. Under the Little Entente of 1921, Yugoslavia was obligated to go to war if Hungary attacked either Czechoslovakia or Romania. In January 1938, Stojadinović visited Germany to meet Adolf Hitler and assured him that he was a personal admirer of der Führer who wanted much closer German Yugoslav ties. Hitler for his part, assured Stojadinović that as long as he continued his pro German policies that not only would Germany never attack Yugoslavia, but would also not support Hungary's claims against Yugoslavia, which for Stojadinović validated his foreign policy. Stojadinović promised Hitler that Yugoslavia would accept any Anschluss with Austria as Yugoslavia regarded the question of annexing Austria as an "internal" German matter. Stojadinović stated that Yugoslavia had always enjoyed good relations with Germany except when it viewed the Reich through "somebody's else spectacles" (a reference to France), leading Hitler to say that Germany no longer viewed Yugoslavia "through Viennese spectacles". Stojadinović's remarks during his visit to Berlin led to an explosive meeting with Raymond Brugère, the French minister upon his return to Belgrade. Brugère was a bumptious character who did not always follow the niceties of diplomacy. Brugère confronted Stojadinović, expressing his "astonishment" about his statements in Berlin, leading to charge that Stojadinović was abandoning Yugoslavia's friends for its enemies. Stojadinović who did not want to end the alliance with France responded by saying maintaining the alliance with France remained a "fundamental" element of his foreign policy, leading Brugère to demand proof of such intentions. Brugère demanded that Yugoslav Army general hold staff talks with French Army general staff again, and have Yugoslavia to start buying French arms again, saying that as far as he concerned that Yugoslavia was a French ally in word, not deed. In 1938, Germany was planning to attack Czechoslovakia and Mussolini, in a bid to assist Hitler, worked to detach Yugoslavia from the Little Entente. In June 1938, Stojadinović met with Count Ciano and promised him that Yugoslavia would do nothing if Germany attacked Czechoslovakia. In return, Stojadinović asked that the Italians use their influence with the Hungarians to keep Hungary from attacking Czechoslovakia, saying the Little Entente was directed against Hungary, and as long as Hungary remained neutral, so would Yugoslavia. After the Munich Agreement, Stojadinović appeared quite comfortable with the idea of Germany as the hegemonic power in Eastern Europe, and German Yugoslav relations had improved so much that in late 1938, Stojadinović began talks about buying weapons from Germany for Yugoslavia. Stojadinović started to call himself vodja, Serbo Croatian for "leader", but abandoned the title when he realized that when pronounced repeatedly in Serbo Croatian, it sounds like the word djavo ("devil"), which the Prime Minister's opponents took advantage of by mocking the JRZ supporters for seemingly hailing the "devil". Furthermore, Stojadinović calling himself "the leader" led the Prince Regent Paul to doubt his loyalty to King Peter II.
Ауыстыру
1938 жылы 11 желтоқсандағы сайлауға бір күн қалғанда Стойадинович Белградта өткен баспасөз конференциясында журналистерге «Бір патша, бір ұлт, бір мемлекет, ел ішінде өркендеу, шекарада бейбітшілік» деген платформаны ұсынды. Сайлау кезінде Стойадинович өзін «бір патша, бір ұлт, бір мемлекет» деген ұранды жариялаған үгіт парақшаларымен және өзінің форма киген жақтастарына сөз сөйлеп тұрған суреттерімен күшті тұлға ретінде көрсетті. 1938 жылдың соңында ол күткеннен аз дауыспен қайта сайланды, хорваттарды жұмылдыра алмады, өзінің жақтастарынан («Жасыл жейделер») әскери легион құрды және нақты саяси бағдарлама жасаған жоқ. Бұл регент Паульге 1939 жылдың 5 ақпанында Стойадиновичті Драгиша Цветковичпен ауыстыруға тиімді себеп болды. 1939 жылдың басында ханзада Пауль, фашисттік көшбасшы болу арманымен амбициялық Стойадиновичті өзінің билігіне қауіп деп санады. Оны қызметтен шеттетуден кейін, принц-регент Стойадиновичті қандай да бір себепсіз ұстап, Ұлыбритания королі Георг VI-мен (ол 1923 жылы принц-регенттің куәсі болған) жақын байланыстарын пайдаланып, Ұлыбританияның қолдауын алып, оны екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маврикий британдық колониясына жер аударды. 1941 жылдың 17 наурызында Стойадинович Грекиядағы британ әскеріне тапсырылды, содан кейін Маврикийге жіберілді. Осы кезде Пауль Стойадиновичтің Берлиннен басқарылатын, Остік державаларға бағытталған төңкерістің ошағы болуы мүмкін деп қорқып, жер аударуды жөн көрді. Пауль Белградта Остік державалар келісімге келе алатын басқа басшылықтың болмауын қамтамасыз етуді қалады. Британ премьер-министрі Уинстон Черчилль Стойадиновичті Маврикийде ұстауды «потенциалды Квислинг және жау» деп түсіндірді.
A day before the elections on 11 December 1938, Stojadinović told a group of journalists at a press conference in Belgrade that the JRZ's platform was: "One King, one nation, one state, prosperity at home, peace on the borders". During the election, Stojadinović presented himself as a strongman with campaign pamphlets proclaiming the slogan "one king, one nation, one state" and featured photographs of Stojadinović giving speeches to his uniformed followers. In late 1938 he was re elected, albeit with a smaller margin than expected, failed in pacifying the Croats, raised a military like legion of his own followers ('Green Shirts'), and did not formulate any clear political programme, providing the regent Paul with a welcomed pretext upon which to replace Stojadinović, on 5 February 1939, with Dragiša Cvetković. Prince Paul had by early 1939 come to see the ambitious Stojadinović with his dreams of being a fascist leader, as a threat to his own power. Following his replacement, the Prince Regent went further by detaining Stojadinović without proper cause until he had managed, with the help of his strong personal ties to King George VI of the UK (who had been the Prince Regent's best man in 1923) to enlist the support of the United Kingdom to have Stojadinović sent into exile to the British Crown colony of Mauritius, where he was kept during World War II. On 17 March 1941, Stojadinović was handed over to a British Army force in Greece, from where he was sent on to Mauritius. By this point, Paul favored exile as he feared Stojadinović could be the focus of a pro Axis coup directed from Berlin. Paul wanted to ensure that there was no alternative leadership in Belgrade for which the Axis powers could do a deal with. The British Prime Minister Winston Churchill justified interning Stojadinović in Mauritius as he was a "potential Quisling and an enemy".
Көшіп кету
1946 жылы Стойадинович Рио-де-Жанейроға, содан кейін Буэнос-Айреске барып, әйелі мен екі қызымен қайта қосылды. Стойадинович өмірінің қалған бөлігін Аргентина үкіметтерінің экономикалық және қаржылық мәселелер жөніндегі президенттік кеңесшісі ретінде өткізді және El Economista қаржы газетін құрды. Стойадинович Аргентина президенті Хуан Перонмен жақын байланыста болды, оған экономикалық кеңесші болып қызмет етті. Буэнос-Айрестегі сәнді өмір салты Стойадиновичтің премьер-министрлік қызмет кезіндегі жеке сыбайлас жемқорлық туралы қауесеттердің негіздемесі бар екенін көрсетеді. 1954 жылы Стойадинович Буэнос-Айресте тұратын Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің (NDH) бұрынғы поглавникі Анте Павеличпен кездесіп, екі тәуелсіз және кеңейтілген хорват және серб мемлекеттерін құру үшін онымен ынтымақтастыққа келісті. Павеличтің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 300 000 мен 500 000 сербті өлтіргендігіне байланысты, Стойадиновичтің Павеличпен жұмыс істеуге дайындығы Югославияда да, шетелдегі серб диаспорасында да оның беделін түсірді. Сербтер мен ғалымдар Екінші дүниежүзілік соғыста сербтерге қарсы ұсташалардың науқанын геноцид актісі деп санайды, ал Стойадиновичтің Павеличпен қолдасқан суреті оның қалған абыройын да жойды. Ол 1961 жылы қайтыс болды. Стойадиновичтің "Соғыс та жоқ, келісім де жоқ" (Ni rat, ni pakt) атты естеліктері 1963 жылы Буэнос-Айресте жарық көрді және 1970 жылы Риекада қайта басылды.
In 1946, Stojadinović went to Rio de Janeiro, and then to Buenos Aires, where he was reunited with his wife and two daughters. Stojadinović spent the rest of his life as presidential advisor on economic and financial affairs to governments in Argentina and founded the financial newspaper El Economista. Stojadinović was close to the Argentine president Juan Perón to whom he was an economic adviser. The affluent lifestyle of Stojadinović in Buenos Aires suggested that the rumors of personal corruption on his part during his time as Prime Minister had some foundation in fact. In 1954, Stojadinović met with Ante Pavelić, the former Poglavnik of the Independent State of Croatia (NDH) who also lived in Buenos Aires, and agreed to cooperate with him on the creation of two independent and enlarged Croatian and Serbian states. Since Pavelić's regime during World War II had killed between 300,000 and 500,000 Serbs, Stojadinović's willingness to work with Pavelić largely discredited him both in Yugoslavia and among the Serb diaspora overseas. The Ustasha campaign against the Serbs in World War II is viewed by the Serbs as well as scholars as an act of genocide, and the photographs of Stojadinović shaking hands with Pavelić finished off whatever was left of his good reputation. He died in 1961. Stojadinović's memoirs, titled Neither War, Nor Pact (Ni rat, ni pakt), were posthumously published in Buenos Aires in 1963 and were re printed in Rijeka in 1970.