1958 жылғы "Жұтқыншақ" фильмі

Кіріспе

"The Blob" – 1958 жылы Ирвин Йеворт режиссерлік еткен, Кей Линакер мен Теодор Симонсон сценарий жазған америкалық тәуелсіз ғылыми-фантастикалық қорқыныш фильмі. Басты рөлдерде Стив Маккуин (оның алғашқы басты рөлі) және Анета Корсо, ал Ерл Роу мен Олин Хоуланд сомдаған. Paramount Pictures компаниясы бұл фильмді "Мен ғарыштан келген монстрға үйлендім" фильмімен бірге көрсеткен. Фильм ақырқы жеміріліп жейтін амеба тәрізді шетелдік жаратылыс туралы, ол метеорит ішінде ғарыштан Жерге құлап, Пенсильвания штатындағы Фениксвилл және Даунингтаун қалаларының жанына түседі. Ол тірі жандарды жауып алып, үлкейе береді, қызыл түске енеді және одан да агрессивті болады, соңында ғимараттан да зорға айналады.

Сюжет

Пенсильвания штатының шағын қаласында, жасөспірім Стив Эндрюс пен оның сүйіктісі Джейн Мартин махаббатшылар аллеясында сүйісіп тұрғанда, көрші төбенің ар жағынан метеорит құлаған жерін көреді. Стив оны іздеуге кетеді, бірақ жақын жерде тұратын қарт Барни оны бірінші табады. Барни метеоритті таяқпен соққанда, ол жарылып, ішіндегі кішкентай желе тәрізді масса қолына жабысады. Ауырсынып, оны сыпырып немесе шайқап тастай алмай, Барни жолға қашады, сол кезде Стивтің машинасы оны қалып қояды. Стив пен Джейн оны доктор Холленге апарып жеткізеді. Доктор Холлен оны есінен айырып, Стив пен Джейнге құлау орнын тауып, ақпарат жинауға бұйырады. Холлен оның қолын кесу керек деп шешеді, себебі ол фагоцитозға ұшырап жатыр. Ол үлкендеп, қызыл түске енген Блоб Барниді, содан кейін Холленнің медбикесі Кейтті және соңында доктордің өзін толығымен жұтып қояды. Стив пен Джейн дәрігердің терезеден қашуға тырысқанын көруге үлгереді, ал Блоб оны жауып тұр. Олар полиция бөліміне барады, лейтенант Дейв Бартон мен сержант Джим Бертпен бірге қайта оралады, бірақ Блоб пен оның құрбандарынан ешқандай із таба алмайды. Күдікпен қараған Берт Стивтің әңгімесін әзіл деп есептейді. Стив пен Джейн үйлеріне ата-аналары алып кетеді, бірақ кейін жасырын түрде қашып кетеді. Блоб жөндеу шеберханасындағы механикті өзіне сіңіріп алады. Колониалдық театрда "Қорқынышты қыздың қызы" фильмінің түнгі көрсетілімі кезінде Стив Тони мен оның достарын Блоб туралы хабарлауға шақырады. Стив әкесінің дүкенінің есігі ашық екенін байқағанда, Джейнмен бірге ішке кіріп, тексеріп көреді. Ылғалды тазалаушыны ешқайда таба алмайды. Екеуі тез арада Блобтың қоршауына түсіп, мұздатқышқа тығынады. Блоб есіктің астынан сұғып өтеді, бірақ дереу кері шегінеді. Стив пен Джейн достарын жинап, қаланың өрт және әуе шабуылы дабылын қосады. Қала тұрғындары мен полиция оларға әлі де сенбейді. Блоб Колониалдық театрда пайда болып, кинопроекторды жауып, содан кейін залға тарап кетеді. Стивтің айтқаны дұрыс екені, үрейленген адамдар театрдан қашқанда белгілі болады. Стив, Джейн және оның кіші інісі Дэнни, иесі мен официантпен бірге тамақханада қоршалып қалады, ал Блоб – ол жұтқан адамдардың әсерінен үлкеніп, тамақхананы жауып тастайды. Дейв полиция радиосы арқылы тамақхананың телефонына қосылып, полиция Блобқа қуат желісін түсірмес бұрын, барлығын жертөлеге тығылуға ескертеді. Дейв пен Берт жоғары кернеулі электр желісін кесіп, Блобты электр тогымен жоюды жоспарлайды. Ол үлкен электр тогын бөліп шығарады, бірақ Блобқа ешқандай әсер етпейді, ал астындағы тамақхана өртеніп кетеді. Тамақхана иесі өртке қарсы көмірқышқыл газымен сөндіргіш қолданғанда, Стив Блобтың кері шегінетінін байқайды. Стив ол мұздатқыштан да қашқан екенін есіне алады және оның суық температураға төзбейтінін түсінеді. Ашық телефон желісінен естіліп, Дейвке Блобтың суыққа осалдығын айтады. Өрт сөндірушілердегі CO2 өрт сөндіргіштердің қоры шектеулі. Джейннің әкесі, мектеп директоры Генри Мартин Стивтің достарын мектепке кіріп, өрт сөндіргіштерді алып келуге жетеледі. Олар қайтып келгенде, өрт сөндіргіштермен қаруланған студенттер, өрт сөндірушілер мен полиция Блобты тамақханадан қуып шығып, онда тұтқындалған бес адамды босатады. Олар Блобты қоршап алып, тоңдырады. Дейв билік өкілдерінен мұздатылған Блобты Арктикаға жеткізу үшін әуе күштерінің жүк көтергіш ұшағын жіберуді сұрайды. Дейв суық Блобты тоқтататынын түсінеді ("Арктика суық болғанша"), бірақ оны өлтіре алмайды. Парашютпен паллеттегі Блобты Арктика мұзды даласына түсіреді, ал "The End" сөздері сұрақ белгісіне айналады.

In a small Pennsylvania town, teenager Steve Andrews and his girlfriend Jane Martin kiss at a lovers' lane when they see a meteorite crash beyond the next hill. Steve goes looking for it but Barney, an old man living nearby, finds it first. When he pokes the meteorite with a stick, it breaks open and a small jelly like globule blob inside attaches itself to his hand. In pain and unable to scrape or shake it loose, Barney runs onto the road, where he is nearly struck by Steve's car. Steve and Jane take him to Doctor Hallen. Doctor Hallen anesthetizes the man and sends Steve and Jane back to locate the impact site and gather information. Hallen decides he must amputate the man's arm since it is being phagocytosed. Before he can, the Blob completely absorbs Barney, then Hallen's nurse Kate, and finally the doctor himself, growing redder and larger with each victim. Steve and Jane return in time for Steve to witness the doctor trying to escape through the window with the Blob covering him. They go to the police station and return with Lieutenant Dave Barton and Sergeant Jim Bert, but they find no sign of the Blob nor its victims. The skeptical Bert dismisses Steve's story as a prank. Steve and Jane are taken home by their parents, but they sneak out later. The Blob absorbs a mechanic at a repair shop. During a midnight screening of Daughter of Horror at the Colonial Theater, Steve recruits Tony and his friends to warn people about the Blob. When Steve notices that his father's grocery store is unlocked, he and Jane go inside to investigate. The janitor is nowhere to be seen. The couple is quickly cornered by the Blob and they seek refuge in the walk in freezer. The Blob oozes under the door but quickly retreats. Steve and Jane gather their friends and set off the town's fire and air raid alarms. The responding townspeople and police still refuse to believe them. The Blob enters the Colonial Theater and envelopes the projectionist, then oozes into the auditorium. Steve is finally vindicated when screaming people flee the theater in panic. Steve, Jane and her kid brother Danny are trapped in a diner, along with the owner and a waitress, as the Blob—now enormous from the people it has consumed—engulfs the diner. Dave taps into the diner's telephone with his police radio and warns those in the diner to shelter in the cellar before the police bring down a live power line onto the Blob. Dave and Bert plan to electrocute the Blob by felling an overhead high voltage power line. It discharges a massive electric current into the Blob, which is unaffected, but the diner underneath is set ablaze. When the diner's owner uses a carbon dioxide fire extinguisher on the approaching fire inside, Steve notices that the Blob recoils. Steve remembers it also retreated from the freezer and realizes it cannot tolerate cold temperatures. Shouting, in hopes of being picked up on the open phone line, Steve tells Dave about the Blob's vulnerability to cold. The firemen have a limited supply of |CO2 fire extinguishers. Jane's father, high school principal Henry Martin, leads Steve's friends to break into the school to retrieve its extinguishers. When they return, a brigade of fire extinguisher armed students, firemen and police drive the Blob away from the diner, freeing the five trapped there. They surround and freeze the Blob. Dave requests authorities send an Air Force heavy lift cargo aircraft to transport the frozen Blob to the Arctic. Dave realizes that the cold will stop the Blob ("as long as the Arctic stays cold"), but it won't kill it. Parachutes bearing the Blob on a pallet lower it onto an Arctic ice field with the superimposed words The End morphing into a question mark.

Өндіріс

Фильм – Филадельфиялық кинодистрибьютор Джек Харристің алғашқы жұмысы болды. Басқа дереккөздер фильмнің бірнеше атауды өзгерткенін (түсірілім кезінде монстр "масса" деп аталған) айтады, содан кейін авторлар "The Glob" тоқталысқан. Суретші Уолт Келли балалар кітабында "The Glob" атауын қолданғанын естігеннен кейін, олар осы атауды пайдалана алмайтындай жаңылысты, сондықтан оны "The Blob" деп өзгертті. Өндіріс кезінде топ мүшелері фильм үшін кез келген атауды жазуға шақырылды. "Адамдар қайталағанда күлкіге қақтыратын атау – "The Glob That Girdled the Globe" еді, – деп еске алады Харрис. – Бізде тағы бір атау болды: "Absorbine Senior". Маған ол ұнады. Сонымен қатар, "The Night of the Creeping Dread" тағы бар еді. Біз осы атауды өте қатысты қарастырдық, себебі ол "смокинг" сияқты сәнді атау еді; ал "The Glob That Girdled the Globe" – "қарапайым" атау. Мен бір сөзден тұратын атауларды ұнатамын, оларды көптеп дистрибьюцияладым, сондықтан "Оны The Glob деп атайық" дедім. Ақырында барлығы келісті. Авторлық құқыққа өтініш берген кезде біреу зерттеу жүргізіп, Уолт Келлидің "The Glob" атты кітабы бар екенін тапты. Мен сол кезде осы туралы білмедім. Бүгін мен осы суретті "The Glob" деп атауға болатынын білемін, себебі атауларға авторлық құқық берілмейді. "The Blob" әнін Берт Бакарак пен Мак Дэвид жазған. Ол АҚШ-та кең таралған хитке айналып, 1958 жылғы 9 қарашада Billboard Hot 100 тізімінде #33 орынға жетті. Оны The Five Blobs деп аталған студиялық топ жазды. (Варқалардың бәрі әнші Берни Книдің өзінің үстінен жазылған.) Бакарахтың осы әнді әйгілі ән жазушы әріптесі Хэл Дэвидпен бірге жазғаны туралы жалған пікір кең тараған, бірақ Дэвидтің інісі Мак әннің сөзін жазды. "The Blob" фильмінің музыкалық қосымшасын Ральф Кармайкл жасады, ол Йеворт сияқты Билли Грэм Евангелистік қауымдастығының телешоуларында жұмыс істеген; оны режиссердің әйелі Жан Йеворт бақылады. Тим Диркстің айтуынша, бұл – "арзан жасөспірімдер фильмдерінің" бір толқыны болды – "жасөспірімдерге арналған, жаңадан құрылған жанрда пайда болған, пайдакүнемдік, арзан фильмдер". Харрис ақырында Paramount және Allied Artists Pictures Corporation компанияларынан құқықтарды сатып алып, 1964 жылы оны өзінің және Йеворттың "Dinosaurus!" фильмімен бірге көрсетті.

The film was the first production of Jack Harris, a film distributor from Philadelphia, Other sources give a different account, saying the film went through a number of title changes (the monster was called "the mass" in the shooting script) before the makers settled on The Glob. After hearing that cartoonist Walt Kelly had used The Glob as a title for his Pogo children's book, they mistakenly believed they couldn't use that title, so they changed it to The Blob.#tag:ref|"During the production, crew members were invited to write any title they could imagine for the film. 'The one that used to get all the laughs when people repeated it,' recalled Harris, 'was The Glob That Girdled the Globe. We had another one: Absorbine Senior. I liked that. And, The Night of the Creeping Dread. We were really serious about that one, because it was a "tuxedo" title; The Glob That Girdled the Globe was a "dumb" title. I love one word titles, having distributed many of them, so I said, "Let's call it The Glob." Finally everybody agreed. We were applying for copyright, and somebody had done a little investigation and found there was a book called The Glob, by Walt Kelly, the cartoonist. I didn't know any better then. Today, I know I could have called the picture The Glob, because you can't copyright titles. was written by Burt Bacharach and Mack David. It became a nationwide hit in the United States, peaking at #33 on the Billboard Hot 100 chart on November 9, 1958. It was recorded by a studio group who adopted the name The Five Blobs. (The vocals are all by singer Bernie Knee, overdubbing himself.) It is commonly misbelieved that Bacharach wrote the song with his famous songwriting partner, Hal David, but David's brother Mack wrote the lyrics. The Blob background score was by Ralph Carmichael, who, like Yeaworth, had worked on television specials for the Billy Graham Evangelistic Association; it was supervised by the director's wife, Jean Yeaworth. According to Tim Dirks, it was one of a wave of "cheap teen movies" for the drive in market—"exploitative, cheap fare created especially for [young people] in a newly established teen/drive in genre". Harris eventually bought back the rights from Paramount and Allied Artists Pictures Corporation, and reissued it as a double feature with his and Yeaworth's Dinosaurus! in 1964.

Үй медиасы

The Blob Criterion Collection құрамында үш форматта жарық көрді: LaserDisc (1988), DVD (2000) және Blu-ray (2013). DVD және Blu-ray дискілерінде Майкл Коелштің жаңа суреттері бар. Фильм, «Son of Blob» фильмімен бірге, 2011 жылдың қыркүйегінде Umbrella Entertainment компаниясы Австралияда DVD форматында шығарды. DVD барлық аймақ кодтарымен үйлесімді және қосымша мүмкіндіктері бар, оның ішінде Джек Х. Харрис, Брюс Эдер, Ирвин Йеворт және Роберт Филдспен жазылған аудио түсіндірмелер де бар. 2016 жылдың қарашасында Umbrella компаниясы «The Blob Collection» атты 2 дискілік Blu-ray жинағын шығарды, оған 1988 жылғы және 1958 жылғы «The Blob» фильмдері кірді. Екінші дискіде Criterion Collection-ның бастапқы логотипі де бар, бірақ бұл шығарылым Umbrella Entertainment тарапынан таратылды және дискінің қаптамасында Criterion туралы ешқандай ақпарат жоқ.

Қабылдау

"Блоб" фильмінің шығуына сын пікірлер көп болды. The New York Times оның бірқатар мәселелерін атап көрсетті, сонымен қатар кейбір жақсы тұстарын да анықтады, бірақ Стив Маккуиннің актерлік дебюті солардың бірі емес еді. Олар режиссер Ирвин Йеворттың жұмысы туралы былай деп жазды:

Өкінішке орай, оның фильмі тым көп сөйлеп, өзін-өзі тоқыратып тастайды, тіпті "Блоб" барлық тірі жанды жұтып қойғанда да. Ирвин С. Йеворт-младшийдің режиссерлігімен жасалған көптеген арнайы эффектілері өте жалған көрінеді. Жақсы жағынан айтқанда, камера шағын қаланың фондық суретін – дүкенді, шіркеу мұнарасын, бірнеше үйлер мен театры бар көріністі өте әдемі түсіреді. Түсі өте жақсы (Блоб кемінде ондай қорқынышты дәмдерде айналып жүреді, соның ішінде бүлдірген де бар). Ойнаған актерлердің өзі де нашар, актерлік құрамында жас Стивен Маккуин мен Анета Корсодан басқа таныс жүздер жоқ. Variety журналы да ұқсас пікір білдірді, Маккуиннің жұлдыз ретінде "бар күшімен тырысқанын" айтты, бірақ "нағыз жұлдыздар – Томас Спэлдинг пен Бартон Слоунның арнайы эффектілерін жасаған DeLuxe түсті камералар" екенін атап өтті. 1962 жылы "Famous Monsters of Filmland" журналына мақала жазған Джо Данте-младший "Блобты" ең нашар қорқынышты фильмдердің тізіміне қосты. Данте фильмте көлік жарысына тым көп уақыт кеткенін, сондай-ақ фильмнің соңында монстрмен күрескен тәсілін ұнатпады. Биолог Ричард Докинспен болған әңгімесінде астрофизик Нил деГрасс Тайсон Голливудтағы шетелдіктер көбінесе көңіл көшірмейтін болса да, ғылыми тұрғыдан "Блобтың" өзіне ең ұнайтынын айтты. Этнобиологтар Оскар Рекехо мен Н. Флоро Андрес Родригес фильмдегі атақты "Блобтың" шырышты қабықшасы Fuligo septica саңырауынан шабыланды болуы мүмкін деген болжам жасады. Фильмдерді шолу сайттарының бірі Rotten Tomatoes 31 шолу негізінде фильмге 68% "Жаңа" рейтинг берді, орташа бағасы 6.3/10. Сайттың сыншыларының пікірі: "Көңілді сюжетіне және ескірген арнайы эффектілеріне қарамастан, "Блоб" арзан "B" класты фильмдердің қызықты монстрлық оқиғасының керемет мысалы болып табылады".

Кассалық жинақ

Парамаунт бастапқыда фильмнің 200 көшірмесін тапсырыс берді. Лос-Анджелестің 15 кинотеатрынан бірінші аптаның түсімдерінен кейін (студияның "Rock A Bye Baby" және басқа фильмдерінен асып түскеннен кейін) көшірмелер санын екі есеге арттырды. Лос-Анджелестегі алғашқы аптаның түсімдеріне Хиллстрит және Гавайи кинотеатрларынан түскен 14 900 доллар кірді. Фильм АҚШ және Канадада шыққан алғашқы жылы 1 миллион долларлық кинопрокаттық табыс әкелді.

Жалғасы

Абай болыңыз! Ларри Хагман режиссерлік еткен "Блоб" фильмінің жалғасы 1972 жылы шықты. Алғашқы фильмдегі сол ғажайып жаратылыс – бұл жолы Арктикада бульдозер бригадасы қазып шығарған кішкентай мынасынан басталады. Ол Лос-Анджелес қаласына жеткізіледі, онда қашып кетеді. "Қорқыныш пен комедияның" араласуы ретінде ұсынылған бұл фильм 1972 жылы "Блобтың ұлы" деген атпен де шықты. Хагманның режиссер ретіндегі тұңғыш толық метражды фильмі болғандықтан, үйде көрсетілімге шығарылған нұсқаларында "J.R. түсірген фильм" деген слоган қолданылды, бұл "J.R.-ді кім атты?" деген әйгілі сөзге ойын есебінде жасалған, "Даллас" телесериалындағы Хагман сомдаған кейіпкердің өлімге жуық жағдайы туралы айтылған.

Қайта жасау

1988 жылы Чак Расселл сол атпен қайта түсірілім жасады. 2009 жылдың тамызында музыканттан режиссер болған Роб Зомби тағы бір қайта түсірілім жобасымен айналысып жатқаны белгілі болды, бірақ ол кейіннен жобадан бас тартты. 2015 жылдың қаңтарында Саймон Уэст режиссер болып тағайындалды. Фильмді Ричард Саперштейн мен Брайан Уиттен продюсерлік ететіні хабарланды. Харрис 2017 жылы қайтыс болды. 2024 жылдың қаңтарына қарай Уэст режиссерліктен бас тарды, себебі жоба кешіктіріліп, құқықтарға қатысты дау туды. Содан кейін Дэвид Брукнер сценарий жазуға және режиссерлік етуге шақырылды, ал Дэвид С. Гойер мен Кит Левин продюсерлер болып бекітілді, ал Джудит Харрис (құқық иесі және франшиза продюсерінің жесірі) атқарушы продюсер қызметін атқарады. Жоба Warner Bros. Motion Pictures Group және Phantom Four Films компанияларының бірлескен өндірісі болады.

Ықпал

1958 жылы жапон режиссер Иширо Хонда түсірген «The H Man» фильмі «The Blob» фильміне ұқсас. Хидео Кайдзоның түпнұсқа әңгімесінен жасалған ағылшын тіліндегі нұсқасы 1959 жылы «Columbia Pictures» компаниясымен АҚШ-та шығарылды. Фильмде радиоактивті масса адам денесімен жанасқанда оны жалмап алады, ал киімдері артында қалады. Сонымен қатар, еріген адамдардың көлеңкесі кейде жасыл сәуле бұлтында көрінеді. 1959 жылғы итальяндық «Caltiki – The Immortal Monster» фильмі де «The Blob» фильмімен ұқсастықтарға ие, онда метеордан келген аморфты масса адамдарды жеп қояды. 1988 жылғы қорқыныш пен комедия жанрындағы «Killer Klowns from Outer Space» фильмінің бастапқы көрінісі «The Blob» фильмінің бастапқы көрінісімен үлкен ортақтыққа ие. Екі фильмде де жастарға сенбейтін, жақсы полицей Дейв және жас азаматтарға наразылық білдіретін қарт полицей бар. 1999 жылы Джон Лафия түсірген «Monster!» фильмінде «The Blob» фильмінен шабыттанған театр сахнасы бар. «Monsters vs. Aliens» фильмінде 1950-ші жылдардың классикалық фильмдерінен алынған кейіпкерлер бар, соның ішінде Б.О.Б. (Бензоат Остилезен Бикарбонаты) – амеба тәрізді жаратылыс. Джон Карпентердің «The Thing» фильмінің нұсқасында, жамылғымен жабылған денеге түсірілген кадр бар, онда жамылғы қозғалады. Бұл кадр «The Blob» фильміндегі дәрігер кабинетіндегі қарт адамның жамылғы астындағы көрінісіне ұқсас. «Hotel Transylvania» франшизасында Дракуланың достарының бірі – «Blobby» деп аталатын үлкен, бұзылмайтын жасыл амеба тәрізді жаратылыс, ол кездесетін кез келген нәрсені сіңіріп, қайта шығара алады. Компьютерде blob – бұл біртұтас нысан ретінде сақталатын бинарлық деректер жиынтығы. Blob әдетте суреттер, аудио немесе басқа мультимедиялық объектілер болып табылады, бірақ кейде орындалатын код та blob ретінде сақталады. Blob алғаш рет Джим Старки DEC компаниясында ойлап тапқан, оларды «Синциннати, Кливленд немесе кез келген нәрсені жеген нәрсе» деп сипаттаған үлкен аморфты деректер жиынтығы еді, бұл «Стив Маккуиннің 1958 жылғы фильміне» сілтеме жасай отырып, «The Blob» фильмі туралы айтқан сөздері еді.