Кіріспе

Каталон тілінің орфографиясы Каталон және валенсия тілінің орфографиясы стандартты каталон (IEC белгілеген) және валенсия (AVL белгілеген) тілдерінің әріп жазу ережелері мен тыныс белгілерін қамтиды. Аралдық каталон тілінің (Алгеро және Балеар астыртын тілдері) жергілікті диалектілерінің ерекшеліктеріне бейімделген бірнеше нұсқалары да бар.

Жедел және ауыр дыбыстар

Каталон және валенсия тілдерінде де сөздердегі дыбыс белгісін және дауыстының сапасын көрсету үшін жіті және ауыр акценттер қолданылады. Жіті акцент дауыстының басылған және жақын ортаңғы екенін, ал ауыр акцент дауыстының басылған және ашық ортаңғы екенін көрсетеді. Осылайша, жіті акцент жақын немесе жақын ортаңғы дауыстыларда, ал ауыр акцент ашық немесе ашық ортаңғы дауыстыларда қолданылады. «-es» жұрнағымен аяқталатын сөздер (англис / англис 'ағылшын', франс / франс 'француз'), өткен шақтағы есімшелер (admès / admés 'қабылданған', compromès / compromés 'міндеттелген') және сын есімдер (cortès / cortés 'әдепті'). «-e» жұрнағымен аяқталатын реттік сандар: cinquè / cinqué ('бесінші'), sisè / sisé ('алтыншы'). Екінші жіктегі кейбір етістіктердің көпше түрінің үшінші жағының формасы (aprèn / aprén 'оқу', comprèn / comprén 'түсіну', depèn / depén 'тәуел ету'), бірақ бұл жұрнақ алдында «t» немесе «c» дауыссыз әріптері тұрған жағдайларда, барлық сөйлеу тілінде жабық «e» дыбысымен айтылады (atén 'күту', entén 'түсіну', pretén 'әрекет ету', encén 'қосу'). «-eixer» жұрнағымен аяқталатын инфинитивтер (conèixer / conéixer 'білу', merèixer / meréixer 'лайық болу', parèixer / paréixer 'көріну', бірақ ерекше жағдайда – créixer 'өсу') және «-encer» жұрнағымен аяқталатын инфинитивтер (vèncer / véncer 'жеңу', convèncer / convéncer 'сендіру'). Индикативтің қарапайым өткен шағының екінші және үшінші жақтары түбірге акцент қойылып жазылады: fèiem / féiem 'біз жасадық', fèieu / féieu 'сіздер жасадыңыз'.

Сүркемфлекс

Қазіргі каталан және валенсия тілдерінде цирмфлекс сирек қолданылады, бірақ 19 ғасырдың басында Антони Фебрер и Кардона оны Балеар аймақтық диалекттеріндегі шва дыбысын көрсету үшін пайдаланған. *Diccionari català valencià balear* сөздігінде айтылғандай, қазіргі уақытта цирмфлекс кейде үнсіз этимологиялық дыбыстарды (француз тіліндегідей) немесе дыбыс қысқаруын көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Есімше және қақпақша белгілерінің шектеулеріне қарамастан, цирмфлекс барлық дауысты әріптерімен қолданылуы мүмкін, ең көп қолданылатыны, әсіресе валенсия тілінде, (яғни, … дыбысының жоғалуы салдарынан) мысалы, *mascletâes* ("пиротехникалық мерекелер" орнына *mascletades*), *anâ* ("бару" орнына *anar*), *témê* ("қорқу" орнына *témer*), *sortî* ("шығу" орнына *sortir*), *pâ* ("-ға", валенсия тіліндегі сөйлеу тіліндегі предлог).

С-седилла (Ce trencada)

Каталон және Валенсия тілдеріндегі ce trencada (Ç ç), ағылшын тілінде әдеби түрде "ұзын созылған c", cedilla белгісімен (¸) өзгертілген әріп. Ол португал, окситан немесе француз тілдеріндегідей, тек қана жұмсақ [с] дыбысын білдіру үшін қолданылады (мысалы, coça – "қышу", coca – "тортилья", cosa – "зат"). Каталон және Валенсия тілдерінде ce trencada сөздің соңғы әрпі ретінде де кездеседі (мысалы, feliç – "бақытты", falç – "орпа"), бірақ мұндай жағдайда дауыстылар мен дауысты дыбысталы әріптердің алдында [з] болып дыбысталуы мүмкін, мысалы, feliçment – "бақытты түрде" және braç esquerre – "сол қол".

Пунт-волат (орталық)

Пунт волат немесе миддот деп аталатын белгі тек топта (эла немесе эль ((e) geminada, 'geminate el') geminated дыбысты көрсету үшін қолданылады, өйткені ол тілдің жақтан шығатын дыбысын бейнелеу үшін пайдаланылады. Миддот белгісінің бұл қолданылуы жиырмасыншы ғасырдың басындағы жаңа өнертабыс (ортағасырлық және қазіргі каталон тілінде, Фабраның нормативтендіруіне дейін, бұл символ кейде белгілі бір жоғалуларды, әсіресе поэзияда белгілеу үшін қолданылған). Тілдің барлығында туындауы мүмкін жалғыз (және ақылға сыймайтын) екіұштылық - cel·la немесе ('жасуша') мен cella немесе ('қабау') жұбы.

Басқа конвенциялар

Екі ротиканың таралуы испан тілінікіне өте ұқсас. Дауыстылар арасында екеуі де контрастқа түседі, бірақ олардың таралуы толыққанды өзара толықтырылады: сөз басында альвеолярлық дірілдеме, , дауыссызға кезікпесе пайда болады; әртүрлі диалекттер ротикаға қатысты өзгешеліктер көрсетеді. Батыс Каталонияда көбінесе альвеолярлық соққы, , тілінде болады, ал Барселона және Жирона сияқты Орталық Каталония диалекттерінде әлсіз дірілдеме , егер ол бірде-бір дыбыстық бірліктегі дауыстымен басталатын сөздің алдында келмесе, пайда болады. Шығыс Каталония және Солтүстік-Батыс Каталонияда сөз соңғының көп бөлігі естілмейді, бірақ көптеген болжаусыз ерекшеліктер бар (мысалы, Орталық Шығыс Каталонияда por 'қорқыныш' бірақ mar 'теңіз'). Орталық Шығыс Каталонияда бір буынды сөздерде соңғы дауысты айтқанда, абсолюттік соңғы жағдайда соңғы дыбыс күшейеді (мысалы, cor ('жүрек') сөзінің соңғысы reina del meu cor 'жүрегімнің патшайымы' және el cor es mou 'жүрек қозғалады' мысалында). Валенсияда сөз соңғының көп бөлігі айтылады.