Жеймс Кейт: Шотландия-Пруссия армиясының генералы және саяхатшысы
James Francis Edward Keith
Жеймс Фрэнсис Эдвард Кейт: шотланд аскери қолбасшысы, Пруссия армиясының генералы. Джейкобит ретінде Англия тағына Стюарттарды қайтаруға тырысты, Финляндияны жаулап алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд прус әскерінің генералы (1696–1758)
Scottish Prussian army general (1696–1758)
Джеймс Фрэнсис Эдвард Кит (кейінірек Якоб фон Кит; 11 маусым 1696 – 14 қазан 1758) – шотланд сарбазы және Корольдік прус әскерінің генерал-фельдмаршалы. Якобит ретінде ол Стюарт монархиясын Ұлыбританияға қайтаруға жасалған сәтсіз әрекетке қатысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталып, ол Еуропаға қашып, Францияда, содан кейін Испанияда тұрды. Ол испан әскеріне, соңынан орыс әскеріне қосылып, ағылшын-испан соғысы мен орыс-швед соғысында шайқасты. Соңғысында ол Финляндияны жаулап алуға қатысып, оның вице-королі болды. Кейіннен ол Ресейдің Елизаветасын таққа отырғызған төңкеріске қатысты. Содан кейін Фридрих Ұлының прус әскерінде қызмет етіп, бірнеше жорықта өзгелерден ерекше көзге түсті. Жеті жылдық соғыста Хоккирх шайқасында қаза тапты. Ол Қара бүркіт орденімен марапатталды және Ұлы Фридрихтің атты мүсінінде мәңгі есте қалды.
James Francis Edward Keith (in later years Jakob von Keith; 11 June 1696 – 14 October 1758) was a Scottish soldier and Generalfeldmarschall of the Royal Prussian Army. As a Jacobite he took part in a failed attempt to restore the Stuart Monarchy to Britain. When this failed, he fled to Europe, living in France, and then Spain. He joined the Spanish and eventually the Russian armies and fought in the Anglo Spanish War and the Russo Swedish War. In the latter he participated in the conquest of Finland and became its viceroy. Subsequently, he participated in the coup d'état that put Elizabeth of Russia on the throne. He subsequently served in the Prussian army under Frederick the Great, where he distinguished himself in several campaigns. He died during the Seven Years' War at the Battle of Hochkirch. He received the Black Eagle Order and is memorialised on the Equestrian statue of Frederick the Great.
Ерте өмір
Кит 1696 жылғы 11 маусымда Питерхедке жақын орналасқан Инверги қамалында Мэри Драммонд пен Уильям Киттің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі, Шотландияның 9-шы графы-маришалы, "Тисл" орденінің рыцары және Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюарттың жеке кеңесінің мүшесі болды. Оның анасы Мэри Драммонд, Джеймс Драммондтың қызы, 4-ші Перт графы (1648–1716) және оның бірінші әйелі, леди Джейн Дуглас, Уильям Дугластың 1-ші маркизі Дугластың төртінші қызы еді. Оның ата-анасы, жақтас жакобиттер, оған Ұлы Алдамшының құрметіне аталған есім берді. Ол және оның ағасы Джордж (1692/93–1778) тарихшы және епископ Роберт Китпен тәрбиеленді. Абердин университетінде қысқа ғана оқығаннан кейін, Джеймс заңгерлік мансабына дайындалу үшін Эдинбург университетіне сапар шекті. Кит ынталы масон болды.
Keith was born on 11 June 1696 at Inverugie Castle near Peterhead, the second son of Mary Drummond and William Keith. His father, was the 9th Earl Marischal of Scotland, was a Knight of the Order of the Thistle, and a member of the Privy Council of James Francis Edward Stuart. His mother, Mary Drummond, was daughter of James Drummond, 4th Earl of Perth (1648–1716), and his first wife, Lady Jane Douglas, the fourth daughter of William Douglas, 1st Marquess of Douglas. His parents, committed Jacobites, named him after the Great Pretender. He and his brother George (1692/93–1778) were educated by a kinsman, the historian and bishop Robert Keith. After briefly attending the University of Aberdeen, James traveled to study at the University of Edinburgh in preparation for the legal profession. Keith was a keen freemason.
Ресей империясының қызметі
Императорлық Ресей қызметінде Китке бастапқыда Василий Владимирович Долгоруковтың бригадасына қарасты екі жаяу әскер полкіне басшылық ету міндеті жүктелді, ол тіл мен Ресей қызметінің тәжірибесін үйрену үшін үш айға кешіктіру сұрады. Ол осы уақытты тек тіл үйрену үшін ғана емес, сонымен қатар сарай және оның күрделі саясатын тану үшін де пайдаланды. Оның алғашқы кеңесшісі, Джеймс Фитц Джеймс Стюарт, Бервик және Лирия герцогы, Долгоруков пен граф Матуефпен де дауласты. Оның сол жердегі қолбасшысы Питер Лейси, Вильгельм соғысынан кейін Ирландиядан қашқан еді. Ол сондай-ақ 1732-34 жылдары Санкт-Петербургтегі ложаның басшысы ретінде Ресейдегі алғашқы белсенді масондардың бірі болды. Ол Ресейдің Елизаветасының Петербургте билікті басып алуына да қатысты. Ол Императорлық Әулие Андрей орденімен марапатталды. 1741-1743 жылдардағы орыс-швед соғысы кезінде Кит қысқа мерзімге Финляндияның вице-королі болып тағайындалды және оккупациялық Ресей әскерлеріне жауапты болды. Джеймс Кит 8 (немесе 18) қыркүйекте Оңтүстік-Батыс Финляндияның өкілдерін жинады. Ол өзінің қабілетті және либералды әкімші екенін көрсетті. 1742 жылдың соңында Финляндияның азаматтық басқаруын (қазіргі Туркуде орналасқан) жаңа генерал-губернатор Йоханнес Балтазар фон Кампенхаузен Киттен қабылдады.
In Imperial Russian service, Keith was initially assigned to command two regiments of foot belonging to Vasily Vladimirovich Dolgorukov's brigade, he asked for a delay of three months in which he could learn the language and practices of the Russian service. He took the time not only to learn the language, but also to learn the Court and its intricate politics. His first mentor there, James Fitz James Stuart, 2nd Duke of Berwick and Duke of Liria, fell into a quarrel with both Dolgorukov and Count Matueof. His commander there, Peter Lacy, had fled Ireland after the Williamite War. He was also one of the first Freemasons active in Russia, as a master of a lodge in Saint Petersburg in 1732–34. He also participated in Elizabeth of Russia's seizure of power in Petersburg. He received the Imperial Order of St Andrew. During the Russo Swedish War of 1741–1743, Keith was briefly de facto Vice Roy of Finland and responsible for the occupying Russian forces, James Keith convened the estates of southwestern Finland on 8 (or 18) September. He proved adept as a capable and liberal civil administrator. In late 1742, Keith was succeeded in the leadership of civil administration of Finland (now based at Turku) by the new Governor General, Johannes Balthasar von Campenhausen.
Жеті жылдық соғыс
Жеті жылдық соғыс кезінде Кит прус әскерінде жоғары қолбасшылық лауазымда болды. 1756 жылы ол Пирна қамалына жасалған әскерлерді қорғауға басшылық етті және Лобосицте көзге түсті. Лобосицтегі шайқас өте қиын жағдай болды. Фридрих, әдеттегідей, австриялықтардың қабілетін бағаламады; ол өзінің колонналарын хорват снайперлерімен қоршалған аңғарға тікелей жіберді. Оның әскерлерінің Лейси әскерлеріне қарсы ешқандай прогресс жасай алмауы, тіпті олардың құлдырауы Фридрихті шайқастың ұтылғанына сендіріп, оны шайқас алаңынан кетуге мәжбүр етті. Оның кеткенінен кейін басқару Китке жүктелді. Бастапқыда Кит австриялық майданға қарсы ешқандай үлкен жетістікке жете алмады, бірақ Лейси жараланғанда, оның қолбасшыларының басқару көрегендігі болмады, және Кит австриялық майданға қарсы прогресс жасап, Лобосицтің солтүстігі мен оңтүстігінде австриялық қатарларын жапты. Жалпы австриялық қолбасшы Джордж Браун бұл шайқасты үлкен соғысқа айналдыруды жоспарламағандықтан, бүкіл күшті шамамен алыс Будинге қайтарды. 1757 жылы ол Прага қамалында басшылық етті, содан кейін осы науқанда Лейпцигті өзінен әлдеқайда басым күштерден қорғады. Ол сондай-ақ Россбах шайқасында болды, ал король Лейтенде шайқасқанда, оның басты ерекшелігі болған сабырлы, ақылды және батыл мінезін көптеген науқандарда көрсетті. Финляндияда ол Ева Мертенмен кездесті. Олар ешқашан үйленбесе де, бірнеше балалары болды. Фридрих Хохкирхте Киттің қазасына қатты қайғырды.
During the Seven Years' War, Keith held high command in the Prussian army. In 1756, he commanded the troops covering the investment of Pirna, and distinguished himself at Lobositz. The battle at Lobositz was a particularly difficult situation. Frederick, in what was his typical manner, dismissed Austrian capability; he sent his columns directly into a valley surrounded by Croatian sharpshooters. The failure of his troops to make any headway against Lacy's troops, and indeed their apparent collapse, caused Frederick to feel the battle lost, and to leave the field. Upon his departure, command devolved to Keith. Initially Keith made no headway against the Austrian front, but when Lacy was wounded, his subordinates did not have the same command vision, and Keith was able to make some progress against the Austrian front, actually rolling up the Austrian lines to the north and south of Lobositz. The overall Austrian commander, George Browne, had never intended to make this a major battle, and so withdrew the entire force to Budin, approximately away. In 1757, he commanded at the siege of Prague and later, in this same campaign, he defended Leipzig against a greatly superior force. He was also present at Rossbach, and, while the king was fighting at Leuthen, He displayed in numerous campaigns the calm, intelligent and watchful valour which was his chief characteristic. In Finland, he met Eva Merthen. Although they never married, they had several children. Frederick was devastated by Keith's death at Hochkirch.
Ескерткіштер
Патша, ханзада Генрих және басқалар оған көптеген ескерткіштер қойды, онда оның тегі "Кайт" деп бұрыс айтылады. Ол Ұлы Фридрихтің (1851) атты ескерткішінде бейнеленген. 1889 жылы 22-ші жаяу әскер полкіне (1-ші Жоғарғы Силезия) оның аты берілді. Хохкирх шіркеуінің сыртында Китке арналған тас тақташа орнатылды, ол 1758 жылғы 14 қазанда Австрияға жеңілген Пруссияның құрбандарына арналған басқа ескерткіштермен бірге тұр. Сондай-ақ, Абердинширдегі Питерхед қаласында Киттің мүсіні бар, ол 1868 жылы Пруссия королі Вильгельм I қалаға сыйға берген.
Many memorials were erected to him by the king, Prince Henry, and others. in which his surname is mispronounced as "Kite." He is memorialised on the Equestrian statue of Frederick the Great (1851). In 1889, the 22nd Infantry Regiment (1st Upper Silesian) was named after him. Hochkirch erected a stone tablet inscribed to Keith outside its church, to stand with others dedicated to the victims of Prussia's defeat by Austria on 14 October 1758. There is also a statue to Keith in Peterhead, Aberdeenshire, which was given to the town by William I, King of Prussia, in 1868.