Кіріспе

Рикард Нордраак (1842 жылдың 12 маусымы – 1866 жылдың 20 наурызы) – норвегиялық композитор. Ол Норвегияның ұлттық әнұраны "Ja, vi elsker dette landet" әнінің авторы ретінде ең белгілі.

Өмірбаян

Рикард Нордраак Норвегияның Осло қаласында туып өсті. Оның отбасы Оппланд округінің Ланд ауданындағы Нордрок шаруашылығынан шыққан. Оның әкесі норвегиялық жазушы және ақын Бьёрнстерн Бьёрнсонның анасы Ингер Элизабет Нордраактың бауыры болды. Нордраактың музыкалық қабілеті ерте жасында байқалды, бірақ сол кездегі көптеген суретшілер сияқты, оған басқа мансап жоспарланған еді. Ол бизнес саласында мансап құруға ниеттенді, және он бес жасында Копенгагендегі бизнес мектебіне жіберілді. Дегенмен, оның музыкалық қызығушылығы басым болды және бизнес оқудың орнына музыканы оқыды, ал 1859 жылы оқуын жалғастыру үшін Берлинге кетті. Алты айдан кейін ол үйіне оралуға мәжбүр болды және Ослода оқуын жалғастырды, ал оның алғашқы шығармалары 1859–60 жылдардың қысында жарық көрді. 1861 жылы ол оқуын жалғастыру үшін Берлинге қайта оралды және тағы екі жыл сол жерде тұрды. Ол өзінің 1-ші шығармасы деп атаған композициялары 1863 жылы жарияланды, және оның алты әнінде оның інісі Бьёрнстерн Бьёрнсонның мәтіні болды. Осы кезде Нордраак «Ja, vi elsker» әнін жазды, ол Норвегияның ұлттық әнұранына айналды. Ол алғаш рет 1864 жылдың 17 мамырында Норвегия Конституциясының 50 жылдығына орай орындалды. Әннің сөзін Бьёрнсон 1859–1868 жылдар аралығында жазған. 1864 жылы ол Копенгагенде Эдвард Григпен кездесіп, оған норвегиялық мелодияға және ерекше ұлттық өнерді дамытуға дарындылығын арнау идеясын ұсынды. Нордраак кейіннен Бьёрнсонның «Мария Стюарт Шотландияда» және «Сигурд Слембе» пьесаларына қосымша музыка жазды. Ол «Fem norske Digte: Op. 2» атты шығармасын жариялады, ол Бьёрнсон мен Йонас Лидің әндері мен өлеңдерінен тұрады. Бұл оның тірі кезінде жарық көрген соңғы шығармасы болды. 1865 жылдың мамыр айында ол білімін жалғастыру үшін Берлинге оралды, бірақ қазан айында туберкулезге шалдықты және келесі наурыз айында Парижде 23 жасында қайтыс болды. Ол Берлиннің Кройцберг ауданындағы Кирххоф Иерусалимде (Friedhof IV der Gemeinde Jerusalem – und Neue Kirche) жерленген. 1925 жылы Нордраактың табыты Норвегияға әкелінді және Ослодағы Вяр Фрельсерс зиратындағы Құрмет аллеясына қайта жерленді. Нордраак көп музыка шығаруға жете алмады. Оның қырыққа жуық шығармасы, көбінесе әндер, ерлер хорына арналған шығармалар және бірнеше фортепианолық шығармалар сақталған. Бұл шығармалардың ең ірісі – Эдвард Григтің өлімінен кейін жарық көрген 3-ші номерлі opus-ы берілген фортепианоға арналған Scherzo Capriccio. Бұл норвегиялық халық музыкасының бірнеше ерекшеліктерін пайдаланатын рондо түрі; slåtter-ге тән ырғақтар және хардингфелге тән диссонанстар. Дегенмен, тақырыптық материалдың халық музыкасымен байланысы жоқ. Рикард Нордраактың «Samlede verker» (жинақталған шығармалары) жинағын Øyvind Anker және Olav Gurvin (1942) жариялады. Патриотизмімен және халық музыкасына деген сүйіспеншілігімен Нордраактың Норвегия музыка тарихына қосқан ең маңызды үлесі – Грийг сияқты замандас композиторларға шабыт беру болды. Григ Нордраактың өлімі туралы естігенде, Рикард Нордраактың есіне арналған аза тұту маршын (Sørgemarsj over Rikard Nordraak) жазды. Оның өмірбаянының бір бөлігі «Норвегияның әндері» мюзиклінде бейнеленді.

Басқа дереккөздер

Гринде, Нильс Норвегия музыкасы тарихы (Небраска университетінің баспасы. 1991 ж.)