Кіріспе

Британдық тарихшы (1888–1960)

Сэр Льюис Бернштейн Намиер (27 маусым 1888 – 19 тамыз 1960) – поляк еврейі тегінен шыққан британдық тарихшы. Оның ең белгілі еңбектері – «Джордж III таққа отырған кездегі саяси құрылым» (1929), «Америка революциясы дәуіріндегі Англия» (1930) және оның өмірінің соңында Джон Брукпен бірге редакциялаған «Парламент тарихы» сериясы (1940 жылы басталған).

Жеке өмір

1917 жылы Намиер орыс босқыны Клара София Эдельев Пониатовскаяға үйленді, бірақ 1921 жылы олар ажырасты. Ол бұл кезде әкесінен алыс кеткен еді, сондықтан 1922 жылы әкесі қайтыс болғанда отбасылық мүлік Намиердің әпкесіне қалды. 1940 жылы ол Британияға нацистердің шабуыл жасайтынан қорқып, көптеген қағаздарын өртеп, өз-өзіне қол жұмсауға әрекеттенді. 1945 жылы оның бірінші әйелі қайтыс болды. 1947 жылы ол жазушы Джулия де Бособрге (шұрайлы аты Юлия Михаеловна Казарина) үйленді, ол оның өмірі мен қызметі туралы кітап жазды. Оның әпкесі Теодора Нимировская Анна Курсканың анасы болды.

Саяси көзқарастар

Намиер Ұлыбритания Парламенті, әсіресе 1760-шы жылдардағы ағылшын саясаты туралы еңбегімен танымал. Оның сол онжылдықтағы басты қорытындысы – британдық парламентаризмді авторитарлық жолмен жою қаупі болмады. Жеке тұлғаларды егжей-тегжейлі зерттеу арқылы бұл зерттеу партиялық жүйеге негізделген тарихи есептерді едәуір қайта қарауға мүмкіндік берді. Намиердің ең танымал еңбектері – «Джордж III патшалық құрудағы саясат құрылымы», «Америка революциясы дәуіріндегі Англия» және кейін өмірінде Джон Брукпен бірге өңдеген «Парламент тарихы» сериясы. Намиер 18 ғасырдың соңында британ Парламентіне қатысқан әрбір Парламент мүшесінің (депутаттың) және пэрдің просопографиясын, яғни ұжымдық өмірбаянын пайдаланып, парламентарийлердің дауыс беруіне ұлттық емес, жергілікті мүдделердің көбінесе әсер ететінін көрсетті. Намиер торилер мен вигтердің тығыз ұйымдасқан топтар емес, керісінше, мәселе бойынша ұстанымдары өзгеріп отыратын, тұрақсыз шағын топтардың жиынтығы екенін дәйекті түрде дәлелдеді. Намиер просопографиялық әдістерді Палата сияқты шағын топтарды талдау үшін ең тиімді деп есептеді, бірақ оны ірі топтарға қолдануға қарсы болды. 1929 жылы жарық көрген «Георг III патшалық құру кезіндегі саясат құрылымы» 18 ғасырды түсінуде тарихи революция жасады. «Намиердің мұқият зерттеулері 1760 жылғы саясаттың негізінен саяси элита ішіндегі адамдардың лауазым мен ықпал үшін күресінен тұратындығын көрсетті», – бұл еркіндік немесе демократия, шетелдік патшалармен бәсекелестік немесе өнеркәсіптік және технологиялық өзгерістердің әлеуметтік салдары сияқты идеялар емес. «Өзі көп жылдар бойы психоанализбен айналысқан [Намиер] жеке тұлғаның "терен жатқан құштарлықтары мен сезімдері" саясатты түсіндіретін нәрсе деп сенді», – деп жазды Ричард Дж. Эванс 2019 жылдың 29 қарашасында Д.У. Хейтонның (Парламент тарихы жобасына қатысушы) жаңа өмірбаяны – «Консервативті революционер: Льюис Намиердің өмірі» (Манчестер университетінің баспасы, 2019) туралы рецензиясында.

Дипломатиялық тарихқа қатысты даулар

Зигмунд Фрейдтің бұрынғы науқасы болғандықтан, Намиер психотарихта сенімді болды. Ол сонымен қатар қазіргі Еуропа тарихы, әсіресе дипломатиялық тарих туралы жазды, ал оның кейінгі кітаптары – «Еуропаның құлдырауы», «Нацистік дәуірде» және «Дипломатиялық прелюдия» – үшінші рейхті және бағыныштылық саясатын аяусыз сынады. 1930 жылдары Намиер бағыныштылық саясатына қарсы қозғалыста белсенді қатысты және өзінің шәкірті А. Дж. П. Тейлормен бірге 1938 жылы бірнеше митингіде Мюнхен келісіміне қарсы сөз сөйледі. 1950 жылдардың басында Намиер Times Literary Supplement басылымында бұрынғы француз сыртқы істер министрі Жорж Боннемен пікір алмасты. Талқылаудың мәні – Бонне 1938 жылдың мамыр айында Польшаның сыртқы істер министрі полковник Йозеф Бек жасаған Германия шабуыл жасаса, Польша Чехословакияға көмек көрсетуі туралы ұсынысты қабылдамаған деген Намиердің айыптауы болды. Бонне мұндай ұсыныс жасалғанын жоққа шығарды, бұл Намиерді Боннені тарихи фактілерді бұрмалауға тырысқан деп айыптауға әкелді. Намиердің неміс тарихына арналған жазбалары немісқорлықтың ықпалымен жазылғаны үшін сынға ұшырады. Германияға деген жеккөрушілігі туралы аңыз бар; Намиер 1942 жылы соғыс қызып тұрғанда былай деп жазды: «Маған 1914, 1933 немесе 1939 жылдар немістер туралы шындықты білуім үшін қажет болған жоқ. Соңғы соғыстан бұрын-ақ мен оларды Еуропа мен өркениетке қауіпті жау деп есептедім». Досы сэр Джон Уилер Беннеттің еңбектері сияқты, Намиердің дипломатиялық тарихын қазіргі тарихшылар көбінесе жағымсыз бағалайды, себебі ол бағыныштылық саясатын айыптаумен ғана шектеліп, оның себептерін түсіндіруге тырыспады; сондай-ақ саяси қағидаларды риторикалық әрекеттер деп есептеуге құштар болды.