Кіріспе
Фридрих Науманн (25 наурыз 1860 жыл – 24 тамыз 1919 жыл) – неміс либерал саясаткері және протестант пасторы. 1896 жылы ол либерализмді, ұлтшылдықты және (марксистік емес) социализмді протестанттық христиандық құндылықтарымен біріктіруді көздеген Ұлттық әлеуметтік қауымдастықты құрды, сыныптық күрестің алдын алу үшін әлеуметтік реформалар ұсынды. Ол партияны 1903 жылы еркін ойлы одаққа біріктіргенге дейін басқарды. 1907 жылдан 1912 жылға дейін және 1913 жылдан 1918 жылға дейін Германия империясының рейхстагының депутаты болды. Науманн 1915 жылғы «Орталық Еуропа» жоспарында Германияның Орталық Еуропаны басып алу туралы талабын жариялап, империалистік сыртқы саясатты жақтады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Германия демократиялық партиясын құрды және Веймар Ұлттық жиналысына сайланды. Науманн армян халқына қарсы жасаған мәлімдемелерімен де белгілі болды. «Еркін демократиялық партия» қоры оның есімімен аталады.
Friedrich Naumann (25 March 1860 – 24 August 1919) was a German liberal politician and Protestant parish pastor. In 1896, he founded the National Social Association that sought to combine liberalism, nationalism and (non Marxist) socialism with Protestant Christian values, proposing social reform to prevent class struggle. He led the party until its merger into the Free minded Union in 1903. From 1907 to 1912 and again from 1913 to 1918, he was a member of the Reichstag of the German Empire. Naumann advocated an imperialist foreign policy, laying out Germany's claim to dominate Central Europe in his 1915 Mitteleuropa plan. After the First World War, he co founded the German Democratic Party and was elected to the Weimar National Assembly. Naumann is also somewhat controversial for his anti Armenian statements. The Friedrich Naumann Foundation of the Free Democratic Party is named after him.
Қабылдау
Науманн көбінесе Германия басшылығындағы Орталық Еуропаның геосаясатын зерттеген «Mitteleuropa» (1915) атты кітабы арқасында неміс ұлтшылдығының жақтаушысы және милитаристтік, аннексионисттік идеялардың қолдаушысы ретінде қарастырылады. Бұл еңбек кеңінен танылып, қоғамға үлкен әсер еткенімен, Бірінші дүниежүзілік соғыстың әскери стратегиясына ешқандай әсер етпеді. Өз заманының көптеген ғалымдары сияқты Науман да әлеуметтік дарвинизм және «халықтық қауымдастық» теорияларын қолдады. Ол көзқарастарын Макс Вебермен ғана емес, Лухо Брентано, Хеллмут фон Герлах, жас Теодор Хьюс, оның әйелі Элли Хьюс Кнап және Густав Стресман сияқты зиялы топтармен бөлісті. Либерализм мұрағатының тарихшысы Юрген Фролих Науманнды «Кейзерлік Германияның соңғы кезеңіндегі неміс либерализмінің кілттік тұлғасы» деп атайды, ол өзінің саяси мақсаттарын негізінен Германия империясының Конституциясына соғыс аяқталар алдында енгізілген түзетулер арқылы іске асырды, бұл мемлекетті қысқа мерзімді парламенттік демократиялық монархияға айналдырды. Тарихшы Гёц Алының пікірінше, Науман «либерализмді танымастай бұрмалап, ұлтшылдық билік пен халықтың әл-ауқатын қамтамасыз ету саясатына бұрды». Науман нацистердің антисемитизміне тікелей себепкер болмаса да, Алы оны «әлеуметтік, империялық және ұлттық ой-пікірлерді біріктіріп, ақыр соңында НСДАП идеологиясымен үйлесетін тұжырымды ағымға айналдырды» деп айыптайды.