Кіріспе

Весул (везул) – Францияның шығысында орналасқан Бургундия-Франш-Конте аймағындағы Жоғарғы Сона департаментіндегі коммуна. 2014 жылы халық саны бойынша департаменттегі ең ірі муниципалитет. Сол жылы 20 муниципалитетті қамтитын Весул агломерациялық қауымдастығының халқы болды, ал 78 муниципалитеттің кіретін Весул қалалық аймағының халқы болды. Оның тұрғындары француз тілінде весулиендер деп аталады. Бірінші мыңжылдықта Ла-Мотте төбесінде Каструм Везулиум деген атпен салынған қала, біртіндеп Еуропаның сауда және экономикалық орталығына айналды. Орта ғасырдың соңында қала індеттер, эпидемиялар және жергілікті қақтығыстармен қиын кезеңді бастан өткерді. Жоғарғы Сона департаментінің басты қалалық орталығы болып табылатын Весул, сонымен қатар PSA компаниясының қосалқы бөлшектерін шығаратын ірі зауыты мен Азия киносының Весул халықаралық кинофестиваліне үй иесі. Ол 1968 жылы Жак Брельдің "Vesoul" әнінде мәңгілікке қалдырылды. Қала Жоғарғы Сона департаментінің астанасы болып табылады.

Тарих

Везуль алғаш рет 899 жылы жазылған құжатта еске алынады. Сол құжатта қорғаны бар күзет мұнарасы орналасқан биік жай туралы айтылған. Құжатта "Castrum Vesulium" деп көрсетілген. "Castrum" – бекініс, ал "Vesulium" атауындағы "ves" буыны кельттерге дейін сөйлеген халықтың тілінде дөңгелек немесе тауды білдірген. Бүгінде қаланың орталығын құрайтын қамал бар. Алғашқы үйлер қамал қабырғаларының ішінде салынған. Жаңа келгендер қала қабырғаларының сыртында, төбенің етегінде қоныстанды. Шарап өсіру кеңінен таралған. 1586 жылы қала оба ауруынан ауыр зардап шекті. 1678 жылы Францияның құрамына енді. 1814 жылы империя құлағаннан кейін Везуль астанасы болған, аралық мемлекет құрылды. Бұл княздық – Эркин Графтық, Вогез және Поррентрюй княздығы. Қазіргі таңда PSA Peugeot Citroën-нің ірі зауыттарының бірі Везуль қаласының жанында орналасқан.

География

Везуль Францияның шығысында, Германия мен Швейцария шекарасынан шамамен 100 шақырым қашықтықта, Юра және Вогез таулары арасында орналасқан. Везуль сонымен қатар Бургундия-Франш-Конте аймағының солтүстігіндегі От-Сона департаментінің орталығында жатыр. Осы аймақ ішінде Везуль Везуль және Саона аңғары – Pays de Vesoul et du Val de Saône географиялық аймағына кіреді, ол Везуль ауданы мен Саона өзенінің солтүстік бөлігінен тұрады. Тас жолмен Везуль Люксеуй-ле-Бен, Лур және Грей қалаларынан жақын жерде орналасқан, олар Везульге ең жақын ірі қалалар. Францияның шығыс аймағындағы ірі қалаларға қатысты, Везуль Безансондан, Белфорттан, Дижоннан және Нансиден белгілі бір қашықтықта жатыр. Дижон мен Мюльхауз қалаларынан шамамен бірдей қашықтықта орналасқан Везуль Париж қаласынан алыс. Везуль қаласы N19 және N57 ұлттық тас жолдарының қиылысында орналасқан. Везуль станциясы SNCF Париж-Мюльхауз теміржол желісінде орналасқан және Париж, Белфорт, Мюльхауз және Шомон қалаларымен байланысқан. Везуль аймағы сондай-ақ Франш-Конте орталығының ірі аудандарын біріктіретін мемлекеттік құрылым – Pôle métropolitain Centre Franche Comté құрамына кіреді. Везуль қаласының шекарасында тоғыз коммуна орналасқан. Везуль арқылы төрт су арнасы өтеді: екі өзен (Дуржон және Коломбин) және екі бұлақ (Вогин және Мелин). Олардың барлығы Саонаның салалары және кіші салалары болып табылады, Саона – Франциядағы төртінші ең ұзын өзен, ұзындығы 473 шақырым, Везульдің батыс жағынан шамамен он шақырым жерде ағып жатыр.

Медиа

Везул – сонымен қатар 1968 жылы Жак Брельдің әнінің атауы, ол қарқынды вальс. Жазбасы барысында Брель аккордеоншысы Марсель Азолаға "Қыздыр, Марсель, қыздыр!" деп әйгілі түрде айқайлады. Бұл қала Майкл Юнның сатирикалық рэп-әні "Fous ta cagoule"-де де әжуалы түрде еске алынады.

Кітапхана

Везульдің алғашқы қоғамдық кітапханасы 1771 жылы ашылды. Бесансондағы Сен-Эспири ауруханасының басшысы, аббат Бардене кітап жинағын қалаға сыйға берді. Кітаптардың саны 1772 болды. Кітап қоры Революция кезінде едәуір көбейді. Сол кезде революционерлер (Француз революциясын жетекшілік еткен адамдар) қаладағы (капуцин) және аймақтағы (Люксёй және Фаверни монастырлары) монастырлардан кітаптарды тәркіледі. Осылайша кітапханаға шамамен 20 000 кітап қосылды, оның ішінде 11 ғасырға жататын қолжазбалар да бар еді. Кітаптарды сақтау жауапкершілігі әкімдікте болды. 1981 жылы муниципалитет халықты кітап оқуға ынталандыру үшін жаңа ғимарат салуға шешім қабылдады. Кітапхана жақында компьютерлермен жабдықталды. Қазіргі таңда шамамен 200 қолжазба мен 150 инкунабула сақталған.