Кіріспе

Фрейдтік психосексуалдық даму

Психоанализдегі гениталдық саты – Зигмунд Фрейдтің адамның психосексуалдық дамуының соңғы кезеңін сипаттау үшін қолданған термині. Бұл кезеңде адам отбасы мүшелерінен басқа адамдарға қатысты күшті сексуалдық қызығушылықты сезінеді.

Фрейд пен кейінгі ойшылдарда

Жыныстық мүшелер сатысының ұғымы 1915 жылы Зигмунд Фрейдтің «Сексуалдық теория туралы үш эссе» (1905) еңбегіне қосылды. Психосексуалдық дамудың бұл кезеңдері: ауыздық, анальдық, фалликалық, латенттік және жыныстық мүшелер сатысы. Бұл кезең жасөспрімдік шаққа жеткенде басталып, өмір соңына дейін жалғасады. Фрейдтің сөзіне қарағанда, бұл кезең Эдип комплексімен бірге қайтадан пайда болады. Жыныстық мүшелер сатысы фалликалық кезеңмен үндеседі, себебі олардың негізгі назарында жыныс мүшелері тұрады; алайда, бұл назар енді саналы түрде болады. Жыныстық мүшелер сатысы жыныстық және агрессивті күштер қайта оралғанда пайда болады. Жыныстық құмарлықтың көзі ана мен әкеден тысқары кеңейеді. Егер фалликалық кезеңде бала бір жынысты ата-анасына бейсаналық тартылса, онда осы кезеңде гомосексуалдық қарым-қатынастар туындауы мүмкін. Дегенмен, фалликалық кезеңнің осы түсінігі, негізгі фалликалық кезеңнің мәніне қайшы келеді. Фалликалық кезеңнің ең маңызды құрамдастарының бірі – Эдип комплексін, либидоның басты нысаны болып табылатын ата-анадан мүмкіндігінше жауап алу қажеттілігі ретінде түсіндіруге болады. Көбінесе ана либидоның шығарылуына және/немесе көрінісіне жауап ретінде қанағаттандыруды ұсынады, сондықтан ол нәрестелік либидоның нысаны болып табылады – әке емес. Субъектінің әкеге бейсаналық жыныстық тартылымы болуы аз ғана мүмкіндік, себебі әке субъектінің ананы иеленуге қабілетсіздігінің себебі болып табылады: субъект әлі де анасының назарын аударуға тырысады. Сонымен қатар, фалликалық кезеңдегі барлық жыныстық тартылыс толығымен бейсаналық болады. Жыныстық мүшелер сатысында эго және суперэго жетілгендікке жетеді. Бұл жеке тұлғаға ойлаудың шынайы жолдарын пайдалануға және отбасынан тыс әлеуметтік қарым-қатынастарды құруға мүмкіндік береді. Жыныстық мүшелер сатысы – соңғы кезең және ең жоғары деңгейдегі жетілу саналады. Осы кезеңде ересек адам жетілудің екі белгісіне – жұмысқа және махаббатқа қабілетті болады. Бұл кезең жасөспрімдік шақта басталады, бірақ ересек жасқа жеткенше толыққанды аяқталуы мүмкін емес. Отто Фенихель жыныстық басымдықты екіұштылықты жеңудің және толық нысанды сүюдің алғышарты деп санады. 1960 жылы Роберт Уайт Фрейдтің жыныстық мүшелер сатысын инстинктивті қажеттіліктерді ғана емес, сонымен қатар әсер етуді де қамту үшін кеңейтті. Оның кезеңге қосымшасы – қоғамдағы өз рөлін анықтау және әлеуметтік және жыныстық қанағаттандыру үшін танысу.

Болжамдар

Фрейдистер адамның жыныстық деңгейге жеткендігі неврозға осалдықпен кері пропорционал екенін жақтайтын; ал ертерек психосексуалдық деңгейлерге тоқталу қалыпты жыныстық қарым-қатынастардың қалыптасуына бөгет жасайды. Ауыз, анус және жыныстық деңгейлердің әрқайсысы ерекше кезеңдер болғанымен, олар бір уақытта және шексіздікке дейін жүруі мүмкін екенін ескеру қажет. Іс жүзінде, жыныстық деңгей туралы ұғым тәжірибелік шындық емес, құмарлыққа айналған мақсат немесе тауарға айналуы мүмкін. Жак Лакан "вульгарлық Фрейдизмдегі жыныстық гармонияға арналған бұл абсурдтық гимн" туралы жазған.