Кіріспе

АҚШ-тың Миссисипи өзені аңғарына пойызбен және бу кемесімен таныстыру саяхаты.

"Ұлы саяхат" 1854 жылдың маусымында алғаш рет АҚШ-тың Жоғарғы Миссисипи өзені аңғарына пойызбен және бу кемесімен жасалған таныстыру саяхаты болды. Бұл Шығыс жағалау мен Миссисипи өзені арасындағы алғашқы теміржол байланысын белгіледі және бұрынғы президент Миллард Филлмор сияқты көрнекті тұлғаларды қамтыды. 2004 жылы, 150 жыл өткен соң, "Ұлы саяхат" маршруты бу кемелері мен бу локомотивімен қайтадан жүзілді.

Үлкен экскурсия

1854 жылы ұйымдастырылған алғашқы экскурсия Чикаго мен Рок-Айленд (Иллинойс штаты) арасындағы жаңа темір жолдың ашылуын насихаттау мақсатында болды. Бұл желі – АҚШ-тың шығысынан Миссисипи өзеніне дейінгі алғашқы темір жол байланысы, батысқа қарай кеңейудегі маңызды кезең. Ол сауда мен батысқа көшуге, сондай-ақ Тынық мұхитының жағалауына дейін толыққанды темір жол желісінің құрылысына мүмкіндік берді. Саяхатшылар Чикагодан (Иллинойс штаты) Рок-Айлендке дейін құрлықпен, ал содан кейін бірнеше бу кемелерімен Миссисипи өзенінің жоғары ағысына қарай Сент-Пол (Миннесота аймағы) қаласына жетті. Экскурсияға шамамен 1200 адам қатысты, олардың көпшілігі белгілі журналистер мен АҚШ-тың шығыс жағынан келген көрнекті тұлғалар еді. Олардың арасында сол кездегі танымал романист Катарина Седжвик және бұрынғы президент Миллард Филлмор болды, ол президенттікке қайта сайлану мүмкіндігін қарастырып жатыр деген қауесет тарады. Сапар туралы хабарлар айлар бойына кеңінен таралды, нәтижесінде бұл оқиға көптеген баспасөз беттерінде жарияланды. «Хиаватаның әні» сияқты, сол шағын уақытта жарық көрген бұл саяхат туралы мәліметтер де 19 ғасырдың соңында аймаққа келушілерге үлкен әсер етіп, олардың осы жерге қоныстануына ықпал етті. Саяхаттың бірінші кезеңі темір жолмен жүзеге асырылды, келушілер Рок-Айленд темір жолы арқылы Чикагодан Рок-Айлендке (Иллинойс штаты) жетті. Содан кейін жолаушылар өзеннің жоғарғы ағысына қарай бірнеше бумен жұмыс істейтін дөңгелекті кемелерге отырды. Бу кемелері күн сайын бірнеше рет отынмен толықтыру үшін тоқтап тұрды, бірақ бұл олардың жылдамдығына кедерес болмады – олар жоспарланғаннан бір күн бұрын Сент-Пол қаласына жетіп келді. Осы аймаққа келген соң, көптеген саяхатшылар қазіргі Миннеаполис қаласының маңында орналасқан Миссисипи өзеніндегі жалғыз сарқырама – Сент-Энтони сарқырамасын көру үшін құрлықпен саяхаттады. Сарқырамада өткен шағын салтанатта Атлант мұхитынан әкелінген су құмырасы сарқырамаға құйылып, «судың қосылуы» рәсімі болды. Бұл саяхаттың 150 жылдығына арналған іс-шара 2004 жылдың 25 маусымынан 5 шілдесіне дейін өтті.

2004 жылғы үлкен экскурсия

2004 жылғы Ұлы саяхат бастапқы маршрутты қайтадан өтіп, жол бойында бірнеше тарихи көліктерді пайдаланды. Бұл шара 1854 жылғы алғашқы оқиғаның 150 жылдығын тойлаумен қатар, Миссисипи өзенін қайта жаңғыртуды атап өту мақсатында да ұйымдастырылды. Аймақ халқының өсімімен бірге өзен ластанып, суының сапасы нашарлаған. 20 ғасырдың ортасынан бастап оны тазалауға үлкен күш-жігер жұмсалды. Өзен әлі де толығымен тазаланбаған, бірақ бұрынғыдан әлдеқайда таза. Бұл іс-шара көптеген қалалар үшін өзен жағалауын қайта дамытуды да мақсат етті. Көп жылдар бойы өзен жағалауына тиісінше көңіл бөлмеген. Соңғы кезде маршрут бойындағы қалалар өзен жағалауының мәдени маңызын мойындап, оны қайта дамытуға белсенді түрде кірісті. «Милуоки Роуд» 261 локомотиві Чикагодан Иллинойс және Айова штаттарының төрт қаласына дейін тарихи теміржол вагондарының жиынтығын сүйреп әкелді. Ал кейін бу кемелері (немесе оларға ұқсас көрінісі бар кемелер) өзен жоғары, Минесота штатындағы Егіз қалаларға дейін сапар шекті, күнделікті тоқталып, жергілікті қауымдастықтар ұйымдастырған мерекелік шараларға қатысты. Кейбір бу кемелері өзендегі су деңгейінің жоғары болуына байланысты кешікті, себебі биік кемелер көпірлердің астынан өте алмады, бірақ олар көп ұзамай қалған кемелерге қосылды. Саяхат барысында өзен бойындағы қалаларда жиі тоқталысты. Тоқтаған қалалардың арасында Дубук (Айова), Гуттенберг (Айова) және Ла-Кросс (Висконсин) бар. 1854 жылдан бері кең теміржол желісі салынғандықтан, «Милуоки» 261 локомотиві басқаратын пойыз флотилиямен бірге өзенге жақын маңдағы рельстермен жол жүрді. Біраз уақыттан кейін «Канаддық Тыныш мұхиты» 2816 локомотиві де оларға қосылды. Олар бір күн бұрын келгендіктен, алғашқы Ұлы саяхат кемелері Миннесотаға (сол кездегі Миннесота территориясы) келгенде аса қызығушылық тудырмады. Сент-Пол қаласының мэрі Рэнди Келли 2004 жылы қала: «Шіркеу қоңыраулары соғылады, зеңбіректер оқ атып, оркестрлер музыка орындайды, тулар желбірейді және көпірлер маталармен және жазулармен безендіріледі» деп уәде берді. 2004 жылғы Ұлы саяхатқа қатысқан кемелер: «Ансон Нортрап», «Celebration Belle», «Delta Queen», «Harriet Bishop», «Джулия Белл Суэйн», «Ла Кросс Куин», «Миссисипи Куин» және «Пьория Рухы».