Кіріспе

Жеке ұйықтайтын орындықтары бар теміржол жолаушылар вагоны, 1933 жылғы фильм.

Ұйықтайтын вагон (көбінесе "вагон-лит" деп аталады) – жолаушылардың барлығын түрлі төсектерде ұйықтау үшін жайғастыруға арналған теміржол жолаушылар вагоны. Джордж Пуллман – ұйықтайтын вагонды ойлап тапқан американдық инженер. Мұндай вагондар алғаш рет 1830 жылдары американдық және ағылшын теміржолдарында пайдаланыла бастады, және күндіз жолаушылар отыруға арналған орындықтарға айналдырылатын болды.

Тарих

Мүмкін, ең алғашқы ұйықтайтын вагон (немесе сол кездегідей, төсек вагоны) Лондон мен Бирмингем және Гранд Джанкшн теміржолдарында, Лондон мен Ланкашир, Англия арасында пайда болған. 1838 жылы төсек вагоны бірінші класс жолаушыларына алғаш рет қолжетімді болды. 1839 жылдың көктемінде Камберленд аңғары темір жолы Америкада Чемберсбург пен Харрисбург (Пенсильвания) арасында "Чемберсбург" деп аталған вагонмен ұйықтайтын вагон қызметін бастады. Бірнеше жылдан кейін екінші "Карлайл" вагоны пайдалануға берілді. 1857 жылы Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Уэсон өндіріс компаниясы – АҚШ-тың теміржол жолаушылар вагондарын жасаушы алғашқы компанияларының бірі – Американың алғашқы арнайы ұйықтайтын вагонын жасады. Канада теміржолдары да көп ұзамай өздерінің ұйықтайтын вагондарын жасады: алдымен 1858 жылы Grand Trunk, содан кейін Great Western. Great Western ұйықтайтын вагондарын өз күштерімен өндірді, алғашқы үш вагоны 1858 жылы салынды, ал 1863 жылға қарай теміржол алты вагонды пайдалануға енгізді. 1950 жылдары мемлекетаралық тас жол жүйесінің дамуы және сол онжылдықта әуе көлігінің кеңеюі пойызбен саяхаттауға теріс әсер етті.

Пуллмандық жүк тасымалдаушылардың мәдени әсері

19-шы және 20-шы ғасырдың басында АҚШ-та Pullman вагондарының пайда болуының күтпеген салдары – олардың азаматтық құқықтар мен афроамерикандық мәдениетке тигізген әсері болды. Әрбір Pullman вагонында форма киген жүк тасушы жұмыс істеді. Pullman жүк тасушыларының көпшілігі афроамерикандықтар еді. Көп жағынан қарапайым жұмыс болғанымен, Pullman сол кезде афроамерикандықтарға қолжетімді жұмыс орындарына қарағанда жақсы жалақы мен тұрақтылықты ұсынды, сонымен қатар саяхаттау мүмкіндігін берді және сол кездегі афроамерикандық қоғамда беделді жұмыс саналды. Pullman қызметкерлерін, олардың нақты есімдеріне қарамастан, саяхатшылар дәстүрлі түрде компанияның негізін қалаушы Джордж Пульманның атымен "Джордж" деп атады. Pullman компаниясы Америка Құрама Штаттарында афроамерикандықтарды жұмысқа ең көп қабылдайтын компания болды. Теміржол жүк тасушылары саяси мойындау үшін күресті және ақыры кәсіподақ құрды. Олардың кәсіподағы – Ұйықтайтын вагондар жүк тасушыларының бірлестігі (1925 жылы құрылған) 20-шы ғасырдың басында, әсіресе А. Филипп Рэндольф басшылығымен, өркендеген Азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды күшіне айналды. Елді шарлағандықтан, Pullman жүк тасушылары жаңалықтар мен түрлі мәдени ақпаратты таратудың маңызды құралына айналды. Осылайша, афроамерикандық газет «Чикаго Defender» ұлттық таралымға ие болды. Сондай-ақ, жүк тасушылар ірі қалалардан сатып алынған грампластинкаларды қайта сататын, бұл джаз бен блюздің таралуына және орындаушылардың танымалдығына үлкен үлес қосты.

Ашық бөлімдегі үй

XIX ғасырдың ортасынан XX ғасырдың ортасына дейін Солтүстік Америка пойыздарында ең көп таралған және экономикалық жағынан тиімді төсек вагонының түрі "ашық бөлім" болды. "Ашық бөлімдер" орталық дәліздің екі жағында орналасқан, бір орын алға, екіншісі артқа қаратылған екі орындықтан тұрады. Орындықтардың жұптарын жоғарғы және төменгі "жатаққа" айналдыруға болады, әр жатақ дәлізден пердемен бөлінген кереуеттен тұрады. "Ашық бөлімдердің" танымал мысалын 1959 жылы түсірілген "Some Like It Hot" фильмінде көруге болады.

Жеке тұрғын үйлер

ХХ ғасырдың ортасынан соңына қарай жеке бөлмелердің ассортименті артып, көбейді. Осы бөлмелердің көпшілігі ашық бөлімдердегі орындарға қарағанда едәуір кең болды. 1950 жылдары ашық бөлімдер бөлмешелердің (roomettes) пайдасына біртіндеп қолданудан шығарылды. Олардың кейбіреулері, мысалы, "Бадд" компаниясы жасаған және 1956 жылы қызметке енгізілген "Сламберкоч" вагондарының бөлмелері – миниатюризацияның үлкен жетістігі болды. Бұл бір вагонға жеке бөлмелерден тұратын дәстүрлі вагондарға қарағанда, көбірек жолаушыны орналастыруға мүмкіндік берді.

Бөлмешіктер

Roomette – сөздің тарихи тұрғыдан дұрыс мағынасында, бір жолаушыға арналған жеке бөлме, онда бір орындық, бүктелетін төсек, дәретхана (жеке кабинасыз) және жуу ыдысы бар. Традициялық Roomette түнгі режимде болғанда, төсек дәретханаға жолдың кесілуіне себеп болады. Ашық бөлімдер сияқты, Roomette вагондардың екі жағына орналасады, ал дәліз ортасынан өтеді. Дуплекс Roomette – Slumbercoach-тің Pullman компаниясымен жасалған алғашқы нұсқасы, көліктік кеңістікті тиімдірек пайдалану үшін әр екінші жатын орын вагоның еденінен бірнеше фут жоғары орналасқан. Бір жолаушыға арналған Slumbercoach жатын орындары – бұл Roomette-тің өте қарапайым түрі; Slumbercoach вагондарына екі жолаушыға арналған бірнеше бөлімдер де кіреді. Ұйқы вагонының қарапайым түрі – еуропалық кушеттік вагон, ол күндіз отыруға арналған орындықтармен және түнде жекешеліксіз екі немесе үш қабатты төсек-орындармен жабдықталған төрт немесе алты адамға арналған бөлімдерге бөлінген. 2021 жылы француз стартапы Midnight Trains Парижде негізделген ұйқы пойыздары желісін құру жоспарларын жариялады. Жоспарланған бағыттарға Эдинбург, Копенгаген, Берлин, Венеция, Рим, Барселона, Мадрид және Порто кіреді, сондай-ақ аралық аялдамалар да қарастырылған. Бұл жоспарды телекоммуникация саласындағы миллиардер, Le Monde газетінің тең иесі Ксавье Ниль қолдайды. Еуропада 2021 жылы ұйқы пойыздарының санының артуы, ұзақ қашықтыққа сапардың қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы хабардарлықтың күшеюімен байланысты деп есептеледі. 2022 жылы үш еуропалық университет – Aalto, KTH және TalTech – ұйқы вагондарын ағынды өндіріс үшін қайта жаңарту жоспарларын талқылады. ADLNE жобасы вагондарды өзара алмастырылатын сегменттерден, бөлімдерден және жиһаздардан тұратын модульдерден құрастыруды мақсат етеді, бұл төмен құнмен жеке дизайн жасауға мүмкіндік береді.

Австрия

ÖBB-дің Nightjet қазіргі заманғы түнгі пойыздары Германия, Австрия, Италия, Швейцария және Бельгияда жүзеге асырылады, ал Nightjet серіктестері жолаушыларды Словакия, Хорватия, Словения, Польша, Венгрия және Чехия елдеріне жеткізеді. Пойыздар әдетте сағат 20:00 шамасында кетеді және 09:00 шамасында баратын жеріне жетеді.

Бұрынғы Кеңес Одағы елдері

Кеңес Одағында түнгі пойыздар ұзақ қашықтыққа саяхаттаудың ең көп таралған және қолжетімді түрі болды, Мәскеу мен көптеген алыс қалалар арасындағы қашықтық түнгі сапарлар үшін өте ыңғайлы еді – кешкі уақытта жолға шығып, таңертең бағыттарына жететін. Бірнеше күндік теміржол сапарлары үшін (мысалы, Транссибір темір жолымен қатынайтын пойыздар немесе Мәскеуден немесе Санкт-Петербургтен Орталық Азияның Кеңес Республикаларының астаналарына тікелей рейстер) ұйықтайтын вагондар ғана нақты шешім болып табылады. Содан бері бұрынғы Кеңес елдерінің теміржолдары күндізгі қалааралық пойыздарға көшті, мысалы, Беларусьте, бұл процесс Минскідегі теміржол зауытын басқаратын Stadler компаниясы ұсынған құрама вагондарды мемлекеттік қаржыға сатып алуға негізделген, немесе Өзбекстанда барлық ірі қалалар арасында 600 шақырымдық «Афросиёб» жоғары жылдамдықты теміржол қызметі құрылды. Ал Қазақстан, Ресей және Украина сияқты ірі Кеңес Одағының мұрагер елдерінде түнгі пойыздар әлі күнге дейін теміржолмен саяхаттаудың басты тәсілі болып табылады, себебі жылдамдықты шектейтін теміржол инфрақұрылымына жеткіліксіз инвестициялар, пойыз жиынтығының жетіспеуі және, ең бастысы, қашықтықтар күндізгі, отыруға арналған вагондарға көшуге кедерілгі келтіреді. Бұл елдердің ұлттық теміржолдары (Қазақстандағы Talgo 250, Ресейдегі Siemens Sapsan немесе Украинадағы Hyundai Rotem HRCS) белгілі бір мөлшерде жоғары жылдамдықты пойыздарды сатып алғанмен, олардың барлығы ішкі және халықаралық бағыттарда көптеген ұйықтайтын вагондарды пайдалануды жалғастыруда. Әуе көлігімен бәсекелесу қажеттілігі, оның жолаушылар саны артып келеді, теміржолдарды билет бағасын шамалы деңгейде ұстап тұруға мәжбүр етеді – Украинада үшінші сынып билеттері 10 евродан төмен, ал ең бай бұрынғы Кеңес елдерінде жоғарырақ. Құрама вагондардың жасы мен сапасы да елдерге қарай өзгереді. Қазақстан мен Ресей сияқты елдерде автопаркті жаңарту үшін жергілікті өндірілген вагондар тұрақты түрде сатып алынады, жолаушылар купелерінде душ, құрғақ унитаз немесе кондиционерлер сияқты жаңа мүмкіндіктер жиі кездеседі; Ресей теміржолдары екі қабатты ұйықтайтын вагондарды енгізді; алайда, шасси серпімдері мен жолаушылар купесінің дизайнындағы инновациялардың жеткіліксіздігі салдарынан жайлылық деңгейі әлі де толыққанды емес. Кейбір басқа посткеңестік елдер Одақтан қалған құрама вагондар паркіне көбірек сенеді, олардың көп бөлігі 1980-ші жылдары Шығыс Германияда немесе кеңестік Латвияда құрастырылған.

Қазақстан

Қазіргі заманғы, кондиционерленген төсек вагондары мен жатын вагондары Хорватия темір жолының жылжымалы құрамының бір бөлігі болып табылады. Хорватия төсек вагондары бір, екі немесе төрт орындық бөлімшелерді қамтиды, оларда раковина және көптеген қосымша гигиеналық құралдар бар. Жолаушыларға тамақтандыру қызметтері де қолжетімді, сондай-ақ сатып алынған билет түріне байланысты тегін таңғы ас ұсынылады. Хорватияның ең ірі екі қаласы – Загреб пен Сплит арасында төсек вагондары бар түнгі пойыз қатынайды, ал Хорватия төсек вагондары Загреб – Мюнхен – Загреб және Загреб – Цюрих – Загреб EuroNight бағыттарында да жүреді.

Чехия

Чехияда ұйқы вагондары қызметтерін České dráhy және RegioJet компаниялары жүзеге асырады. ČD оларды Прага – Лейпциг – Цюрих бағытында, Прага – Линц – Цюрих бағытында, Прага – Гуменне бағытында және тағы да басқа бағыттарда іске қосады. RegioJet Прага – Кошице бағытындағы әртүрлі пойздарда ұсынады.

Франция

Қазіргі еуропалық ұйықтайтын вагондар қызметінің тағы бір маңызды мысалы – Train Bleu, толығымен ұйықтайтын вагондардан тұратын пойыз. Ол Парижден Gare d'Austerlitz станциясынан кешкі уақытта шығып, таңғы сағат 8 шамасында Ниццаға жетеді, бірінші сыныпты купелер мен жатақ вагондарын ұсынады. Бұл пойыз көбінесе егде жастағы саяхатшыларға танымал, жастар арасында оның танымалдылығы осы деңгейде емес. Жақында жоғарғы сыныптағы вагондар (wagons-lits) шетелдік теміржол компанияларына сатылды, сондықтан қазір тек жатақ вагондары (1-ші және 2-ші сыныптар) мен отыратын вагондар ғана қалды. Train Bleu – Intercités de Nuit деп аталатын француздық түнгі бағдарлар желісінің бір бөлігі.

Италия

Италияда Ferrovie dello Stato ұйықтайтын вагондары бар кең пойыздар желісін пайдаланады, әсіресе Солтүстік Италия мен Оңтүстік Италияның ірі қалалары арасында, Сицилияға дейін пойыз паромдарымен қоса.

Польша

Польшадағы ұйқы вагондары PKP Intercity компаниясымен жүзеге асырылады.

Румыния

Түнгі пойыздардың саны едәуір азайды, себебі теміржол инфрақұрылымының сапасы төмендеп, жөндеу жұмыстары жеткіліксіз, бұл қалалар арасындағы сапар уақытын ұзартады. Бухарест қаласының бас станциясынан Арадқа (599 км) сапар әдетте, кешігулер болмаған жағдайда, 11 сағат 20 минутқа созылады. Румыниядағы түнгі пойыздардың көпшілігі елді кесіп өтеді, 400-ден 750 км-ге дейінгі қашықтықты қамтиды және көбінесе халықаралық бағыттарда немесе елдің екі шетіндегі ірі қалаларда аяқталады. Ұйықтау вагондары бар түнгі пойыздардың басым бөлігі CFR Călători компаниясына тиесілі және олардың басқаруында. Жақында Astra Rail Carpatica сияқты жеке операторлар, сондай-ақ жаңадан құрылған Astra Vagoane Arad компаниясы, өздері жасаған ұйықтау вагондары мен Servtrans локомотивтерін пайдалана отырып, ұйықтау пойыздары қызметін ұсынып бастады. CFR бүгінде пойыздарында ұйықтау вагондарына қарағанда көшет вагондарын пайдалануды жөн көреді, бұл 2010 жылдардың басында CFR қабылдаған Италия мен Австриядағы тәжірибе, осылайша ұйықтау пойыздарының сыйымдылығын арттыруға мүмкіндік береді. 1990 жылдары CFR-дің ұйықтау вагондары Баутцен және Гёрлиц өндірісіндегі вагондардан тұратын, бұл Шығыс блогында стандартты болған. Олар Grivița WLABmee 71 70 және Hansa WLABmee 71–31 вагондарымен алмастырылды, бұл вагондар Deutsche Bahn компаниясынан қолданылған күйінде сатып алынған. Ең соңғы ұйықтау вагондары – 2014 жылдан бері қолданылып келе жатқан Astra Arad өндірісіндегі WLABmee 70 91 вагондары (Astra Rail да осындай типті қолданады, бірақ түс схемалары әртүрлі). 2014 жылдан бастап WLABmee 71 70 вагондарының 2-еуі жөнделді, бірақ басқа вагондарға осындай күтім көрсетілген жоқ. Ал бұрын қолданыстан алынған вагондардың арасында TEN MU және T2S типтерінің қолданылған үлгілері болды.

Испания мен Португалия

Испанияда Trenhotel – ұзақ қашықтыққа жүретін, жоғары сапалы түнгі пойыз қызметі болатын. Ол Talgo көлбеу технологиясымен жасалған пойыз бен испан теміржол желісінің операторы Renfe әзірлеген ұйықтайтын вагондарды пайдаланды. Бұл қызмет Renfe және CP компанияларымен бірлесіп Испания мен Португалия арасында International Sud Express және Lusitanea бағыттарында, ал Renfe мен француз SNCF компаниясының тең үлестес кәсіпорны Elipsos (әрқайсысы 50% үлеске ие) Франция, Швейцария және Италияда іске асырылды. Trenhotel қызметі COVID-19 пандемиясы кезінде тоқтатылды, бірақ Renfe Испанияның Галисия аймағына бағыттарды қайта ашуды жоспарлап отыр. Бұл Португалиядағы ұйықтайтын пойыздың соңғы қызметінің аяқталуын білдірді және Португалия мен Испания арасындағы халықаралық қызмет ретінде Celta қалды. Estrella (Жұлдыз) – Мадрид пен Барселона қалалары арасындағы төмен бағалы түнгі пойыз, ол 6 адамға дейін сыйымдылықпен жатақ вагондарын қамтиды.

Түркия

Түркияның түнгі пойыздарының көпшілігі Анатолияда жұмыс істейді, Азияда TCDD Taşımacılık Стамбулдан София мен Бухарестке бір пойызды басқарады. Пойыз Түркия арқылы бір пойыз ретінде жүреді, кейін Болгарияда екіге бөлінеді. Бұрын Стамбулдан Салоники, Белград, Будапешт, Варшава және Киев сияқты бірнеше еуропалық қалаларға түнгі пойыздар қатынайтын, бірақ олардың барлығы 1990 және 2000 жылдары жойылыпты. Жекеменшік оператор басқаратын түнгі пойыз, Optima Express, Эдирне мен Австриядағы Виллах арасында 35 сағатқа жуық уақыт алады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда Лондон мен Шотландия (Caledonian Sleeper) және Лондон мен Вест-Кантри, тіпті Корнуоллға дейін (Night Riviera) қатынайтын ұйқы вагондары бар пойыз желісі күн сайын жұмыс істейді. Бұл қызметтерде бір немесе екі адамға арналған кабиналарды таңдауға болады. Бұл қызметтер аптаның бар күндері жұмыс істейді, сенбі күндерін қоспағанда, әдетте Лондоннан (Эустон және Паддингтон станцияларынан) кешке шығып, мақсатты жерлеріне шамамен сағат 08:00-де жетеді. Night Riviera British Rail Mk3 ұйқы вагондарын, ал Caledonian Sleeper Mk5 вагондарын пайдаланады.

Канада

Канадада барлық тұрақты кесте бойынша жүретін ұйықтайтын вагон қызметтерін Via Rail жүзеге асырады, салыстырмалы түрде жаңа және ғасырдың ортасында қайта жаңартылған вагондарды пайдаланады; соңғы вагондарда жеке бөлмелер де, "ашық бөлімдердегі" орындар да бар.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында барлық тұрақты кесте бойынша жүретін ұйқы вагондары қызметтерін Amtrak компаниясы жүзеге асырады. Amtrak түнгі пойыздарының көпшілігінде жеке бөлмелер түріндегі заманауи вагондарды пайдалана отырып, ұйықтайтын вагондарды ұсынады. Бүгінде Amtrak ұйықтайтын вагондардың екі негізгі түрін пайдаланады: 1970 жылдардың соңынан 1990 жылдардың ортасына дейін салынған Superliner ұйықтайтын вагондары және 1990 жылдардың ортасында салынған Viewliner ұйықтайтын вагондары. Superliner вагондары Чикагодан батысқа қарайғы көптеген қашықтығы ұзақ маршруттарда қолданылады, ал Viewliner вагондары Чикагоның шығысына қарайғы маршруттарда қолданылады, себебі Нью-Йорк және Балтимор қалаларының маңындағы туннельдердің биіктігіне байланысты шектеулер бар. Ең көп таралған Superliner ұйықтайтын вагонының конфигурациясында жоғарғы қабат екі бөлікке бөлінеді, біреуінде бір, екі немесе үш жолаушыға арналған "Жатын бөлмелер" (бұрынғы "Deluxe Bedrooms") орналасқан, әрбір жатын бөлмеде жабық дәретхана және душ бар; екінші бөлігінде бір немесе екі жолаушыға арналған "Roomettes" (бұрынғы "Экономикалық жатын бөлмелер" немесе "Стандартты жатын бөлмелер") орналасқан; сонымен қатар сусын дайындау аймағы және дәретхана да бар. Төменгі қабатта одан да көп "Roomettes" орналасқан; екі ересек және екі балаға арналған отбасылық жатын бөлмесі; сондай-ақ, мүгелектік коляскасын пайдаланатын жолаушы мен оның серігі үшін "Қолжетімді жатын бөлмесі" (бұрынғы "Арнайы жатын бөлмесі"); одан бөлек, дәретханалар мен душ та бар. Viewliner вагондарында мүгелектік коляскасын пайдаланатын жолаушы мен оның серігі үшін "Қолжетімді жатын бөлмесі" (бұрынғы "Арнайы жатын бөлмесі") бар, онда жабық дәретхана мен душ орнатылған; бір, екі немесе үш жолаушыға арналған екі "Жатын бөлмесі" (бұрынғы "Deluxe Bedrooms") бар, әрбір жатын бөлмесінде жабық дәретхана мен душ орнатылған; бір немесе екі жолаушыға арналған "Roomettes" (бұрынғы "Экономикалық жатын бөлмелер", "Стандартты жатын бөлмелер" немесе "Бөлмелер"), әрбір Roomette өзінің жеке дәретханасымен және жуу құралдарымен жабдықталған; сондай-ақ, вагоның соңында душ бөлмесі орналасқан.

Қытай

Қытай темір жолы елдің барлық провинциялық орталықтары мен көптеген ірі қалаларын қамтитын, дәстүрлі ұйықтайтын вагондардың кең желісін пайдаланады. Бүгінде қолданыстағы қытайдың "қатаң" ұйықтайтын вагоны өте қарапайым, әр бөлімшеде 6 бекітілген төсек-орын бар, олар жоғары маусымда, әсіресе Қытай Жаңа жылында орындықтарға айналдырылуы мүмкін. Ортаңғы қабаттағы төсек жиналады, ал жоғарғы қабаттағы төсек ұйықтайтын орын ретінде сатылады, ал төменгі төсек үш жолаушыға арналған. Қытай пойыздарында "жұмсақ" немесе люкс ұйықтайтын вагондар да бар, әр бөлмеде төрт немесе екі төсек бар. Қытай – жоғары жылдамдықты ұйықтайтын пойыздарды пайдаланатын жалғыз ел. Ұйықтайтын вагондар жоғары жылдамдықты CRH1E, CRH2E және CRH5E пойыздарымен іске асырылады, олар ұйықтайтын орындықтармен (купе) жабдықталған. Пекин – Шанхай және Пекин – Гуанчжоу бағыттарындағы қызметтер сағатына дейін жылдамдықпен жүзеге асырылады, бұл әлемдегі ең жылдам ұйықтайтын пойыздардың бірі. CRH2E-нің жаңа түрі ұйықтайтын орындықтардың орнына екі қабатты төсек-капсулалардан тұрады. Бұл пойыздар "қозғалмалы қонақүйлер" деп аталды.

Үндістан

Үндістанда жолаушылар вагондарының көп бөлігі – төсек орны бар немесе купелі вагондар. Темір жол жолаушыларды тасымалдаудың басты түрлерінің бірі болғандықтан, төсек орны бар вагондардың жабдықталуы экономикалық сыныптан бастап, бірінші сыныпқа дейін (кондиционерленген) өзгереді. Көптеген үнділік пойыздар бірінші сынып кондиционерлі және кондиционерсіз жеке төсек орны бар вагондардан, есіктерден және 3 немесе 2 қабатты купелерден тұрады.

Индонезия

Индонезия мемлекеттік темір жолдары 1967 жылдан 1995 жылға дейін, соңғы ("кушетка") вагондары тоқтатылған кезде, "Бима" бағытындағы пойздарда ұйықтайтын вагондарды пайдаланған. Индонезия мемлекеттік темір жолдарының ізбасары PT Kereta Api Indonesia ресми түрде "Люкс" класы деп аталатын, бірақ көптеген БАҚ ұйықтайтын пойыз деп қате түсіндіретін бірнеше бірінші класс қызметтерін ұсынады. "Люкс" класының екі буыны бар. "Nusantara" және "Jawa" жалданатын вагондарда екі адамға арналған жатын бөлмесі бар.

Азияның басқа елдері

Филиппин: Филиппин ұлттық темір жолдары 1999 және 2013 жылдар аралығында 7А 2000 және 14 сыныпты ұйықтайтын вагондарды пайдаланды. Бұл вагондар алғаш рет 1974 жылы Жапон ұлттық темір жолдары үшін 14 сериялы жолаушылар вагондары ретінде (ja) салынды және 1999 жылы Филиппинге сыйға берілді. Олар Оңтүстік магистраліндегі Бикол экспресіне қызмет ету үшін арналған еді. 7А 2000 класы – 2004 жылы Падре Бургоста болған қаза тағдырлы апатқа қатысқаннан кейін пайдаланудан шығарылған 5 бір деңгейлі вагондардан тұратын топ. Ал 14 класс – екі қабатты диван вагондарынан құралған топ. 2013 жылы Бикол аймағына барлық қызмет тоқтатылғаннан кейін 14 сыныпты диван вагондары Манила қаласындағы Тутубан депосында сақтауға алынды.