Кіріспе
X (XB) типті U қайықтары – неміс су асты қайықтарының ерекше түрі болатын. Бастапқыда ұзақ қашықтыққа мина орнатуға арналған болса да, кейіннен олар ұзақ қашықтыққа жүк тасымалдау үшін пайдаланылды, бұл міндетті IXD типті және итальяндық Ромоло класындағы су асты қайықтарымен бірге атқарды.
Тарих
X типті кеме бастапқыда жаңадан жасалған Schachtmine A (SMA) теңіз минасын орнату үшін арнайы жобаланған. Бастапқы жобада миналардың детонаторларын іске қосылғанға дейін жеке-жеке реттеуді қажет ететін миналар үшін құрғақ сақтау қарастырылған; бұл су асты кемесінің 2500 тоннаға дейін суырып алатыны болжанған. Тағы бір нұсқасы, XA типі жобаланды, ол негізгі шахта камерасын қос қанатты бактардағы қосымша шахталармен толықтырған болар еді. Ешқайсысы өндіріске енгізілген жоқ. Барлығы сегіз XB типті кеме салынды, олар жобаланған XA типінің шахта камерасын корпустың алдыңғы бөлігіндегі алты тік, сулы сақтау шахтасымен алмастырды. Бұл шахталарда 18 минаға дейін, ал әр жақтағы қос қанатты бактардағы 12 шахтадан тұратын 48 мина тасымалданатын болды. Оларда тек екі торпеда түтігі болды, екеуі де кормада орналасқан. Жүк тасымалдау үшін пайдаланғанда, олар мина шахталарында жүк контейнерлерін тасымалдайтын (немесе жүк контейнерлері бүйірлік шахталардың үстіне дәнекерленіп, оларды миналар үшін пайдалану мүмкіндігінен айырып тастайтын). Бірінші XB типі 1941 жылдың мамыр айында суға түсірілді. 2710 тонна су астындағы және толық жүктелген күйдегі олар ең үлкен неміс су асты кемелері болды және олар суға бату жылдамдығы мен маневрлік қабілетін құрбан етуге мәжбүр болды.
Қызмет тарихы
Соғыста салынған сегіз қайықтың алтауы (төртеуі экипажымен бірге) батып кетті, бірақ екеуі Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды. Аман қалғандардың бірі – U 234, ол 14 мамыр 1945 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелеріне бағындырылды, Жапонияға 560 кг уран оксиді, екі Me 262 реактивті истребителі және 10 реактивті қозғалтқышы бар жүкпен бара жатқанда. Басқа аман қалған XB типі – U 219, ол 1944 жылдың желтоқсан айында Батавияға (қазіргі Джакарта) жетті, жүгінде Жапонияға арналған құрастырылмаған V-2 ракеталары болды. Германияның капитуляциясынан кейін, U 219 1945 жылдың 8 мамырында Батавияда жапондықтар тарапынан тартып алынды және 1945 жылдың 15 шілдесінде Жапон императорлық теңіз күштерінде I 505 ретінде пайдалануға берілді.
X типті су асты кемелерінің тізімі
X типті сегіз су асты кеме пайда болды. U 116 1941 жылы суға жіберілді. U 117 1941 жылы суға жіберілді. U 118 1941 жылы суға жіберілді. U 119 1942 жылы суға жіберілді. U 219 кемесі суға жіберілді. U 220 кемесі суға жіберілді. U 233 кемесі суға жіберілді. U 234 кемесі суға жіберілді.
U 233 was launched in U 234 was launched in .
Шығындар
Алты XB типті қайық әртүрлі себептермен жоғалып кетті. U 116 1941 жылы суға түсірілді. Соңғы рет 1942 жылғы 6 қазанда Солтүстік Атлантикада хабар алынды және батып кеткені болжанады. U 117 1941 жылы суға түсірілді. 1943 жылғы 7 тамызда Солтүстік Атлантикада Card ұшақтарымен батырылды. U 118 1941 жылы суға түсірілді. 1943 жылғы 12 маусымда Канар аралдарының жанында Bogue ұшақтарымен батырылды. 16 адам аман қалды. U 119 1942 жылы суға түсірілді. 1943 жылғы 24 маусымда Бискай шығанағында U 220 қайығымен соғысып, тереңдік зарядтарымен батырылды. U 220 суға түсірілді және 1943 жылғы 28 қазанда Солтүстік Атлантикада Block Island ұшақтарымен батырылды. U 233 суға түсірілді және 1944 жылғы 5 шілдеде Жаңа Шотландияның Галифакс қаласының оңтүстік-шығысында Baker және Thomas эскорттық кемелерімен батырылды. 29 адам аман қалды.