Кіріспе

Цицихар қаласының жанында көптеген батпақты жерлер мен Қытайда қызыл бауырсақты лелектерге толы екендігімен әйгілі Жалоң табиғат қорығы орналасқан.

Этимология

"Qiqihar" сөзі дагур тілінен шыққан, "шекара" немесе "табиғи жайылым" деген мағынаны білдіреді. Qiqihar атауы /t͡ɕʰi. t͡ɕʰi.χar/ деп айтылады.

Ерте тарих

Цицихар – Қытайдың солтүстік-шығысындағы ең көне қалалардың бірі. Бұл аймақты бастапқыда көшпелі даур және тунгус малшылары қоныстандырған. Қаланың бастапқы атауы Букуи, ол дагур тілінде "ырыс" немесе "жайлы" деген мағына беретін сөздің қытайша транскрипциясы. Қаланың ең көне мешіті – Букуи мешіті – қаланың іргесі қаланғанға дейін жеті жыл бұрын салынған. Ресей империясының Тынық мұхитқа қарай кеңейген кезінде, 1674 жылы Цицихар маңызды гарнизон орталығына айналды. 1691 жылы Цин үкіметі моңғолдарға қарсы күрес жүргізген кезде Цицихарда бекініс салынды. Шамамен 1700 жылы бұл орыс-қытай саудасының орталығы болды. Мұнда әскери қоймалар, казармалар және қару-жарақ қоймасы құрылды, сондай-ақ көптеген сотталған қылмыскерлер осы аймаққа жер аударылды. Хэйлунцзян әскері 1699 жылы Цицихар қаласында орналасқан. 1903 жылы Қытай Шығыс темір жолының құрылысы аяқталғаннан кейін Цицихар Қытай мен Ресей арасындағы байланыс орталығына айналды. 1920 жылдардың соңында Цицихардан басталатын теміржол желілері Хэйлунцзян провинциясының солтүстік-батыс бөлігіне, оның ішінде Цзягедаки және Манжули қалаларына дейін кеңейтілді.

Екінші қытай-жапон соғысы

1931 жылы Жапония 18 қыркүйек оқиғасы ретінде танылған жалған тумен шабуыл жасады, бұл сол айда Гуандун армиясын Солтүстік-Шығыс Қытайдағы Шэньян, Чанчун және кейін Цзилин қалаларын басып алу үшін пайдаланды. 1931 жылдың 10 қазанында генерал Ма Чжаншаньға Хэйлунцзян провинциясының губернаторы және бас қолбасшысы болып тағайындалу бұйрығы берілді. Генерал Ма 15 қарашада Цикихарды беру туралы жапондық ультиматумды қабылдамады. Бірақ Цзянцяо шайқасынан кейін жапондықтар 19 қарашада Цикихарды басып алды. Ляонин желтоқсанда, Харбин ақпанда түсті. Жапондықтар бақылауындағы Маньчжукуо билігі генерал Чжан Цзинхуэй басшылығымен Цикихарды әкімшілік орталығы және Лунцзян провинциясы етіп белгіледі. Цикихар Гуандун армиясының маңызды әскери базасына айналды және оның экономикалық маңызы да жылдам өсті. Окупация кезінде Жапон императорлық армиясы Цикихарда химиялық қаруды зерттеу үшін 516-шы бөлімді құрды. 2003 жылдың тамызында Екінші Қытай-Жапон соғысынан қалған үлкен горчичный газ резервуары жер астында кездейсоқ зақымдалып, 43 адам жарақаттанды және бір адам қаза тапты.

Қазіргі заман

Жапония жеңілгеннен кейін, Нэньцзян провинциясының басқаруымен Демократиялық режимдік Цикихар қалалық әкімдігі құрылды. Қытайдың Солтүстік-Шығысындағы жапон әскерлері Кеңес Одағына, ал Қытайдың қалған бөлігіндегі жапон әскерлері АҚШ-қа тәлімдікке берілді. Наурыздан мамырға дейін Кеңес әскерлері өздерінің позицияларынан бірте-бірте шықты, бұл Қытай Азамат соғысы аясында Халық Азаттық Армиясына Ұлттық-революциялық армияға қарағанда көбірек уақыт берді, соның нәтижесінде бұл армия көбірек позицияларды басып алды. 1946 жылдың 24 сәуірінде Цикихар, Чанчунь, Цзилинь қаласы және Харбин сияқты басқа маңызды аймақтық қалалармен бірге коммунистердің бақылауына көшті. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Цикихар Хэйлунцзян провинциясының астанасы болды. Алайда, Сунцзян провинциясы Хэйлунцзян провинциясына біріктірілгендіктен, 1954 жылы провинциялық астана Харбинге көшірілді. 1951-1956 жылдар аралығындағы Қытайдың бірінші бесжылдық жоспары барысында Бейман арнайы болат компаниясы және Қытайдың бірінші ауыр индустриясы сияқты көптеген зауыттар Фуларджи ауданында Кеңес Одағының көмегімен салынды, бұл Цикихарды Солтүстік-Шығыс Қытайдағы жабдық өндіру индустриясының маңызды орталығына айналдырды. 1984 жылы Цикихар Мемлекеттік Кеңес Бас кеңсесінің шешімімен Қытайдың 13 ірі қаласының бірі деп белгіленді.

География

Қиқыхар қаласы 42 289 шаршы километр аумақта, 100–500 метр биіктікте жатыр, орташа биіктігі 146 метрді құрайды.

Климат

Қиқихарда суық, муссондық әсерге ұшыраған ылғалды континенттік климат (Кёппен Dwa) басым, төрт анық маусым бар. Қыстары ұзақ, аязды, бірақ құрғақ, қаңтар айындағы тәулік бойы орташа температурасы болып табылады. Көктем мен күздің ауа райы қоңыл, бірақ қысқа және жылдам өзгереді. Жазы өте жылы және ылғалды, шілде айындағы тәулік бойы орташа температурасы болып табылады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері - , оның үштен екісі маусым мен тамыз айларына тамып түседі. Жылдық орташа температурасы - . Ай сайынғы мүмкін күн сәулесінің пайызы шілдеде 56%-дан ақпанда 73%-ға дейін өзгереді, қалаға мол күн сәулесі шашырайды, жылына 2839 сағат жарқыраған күн сәулесі тіркеледі. Ең жоғары және ең төмен температуралар аралығы - дан -қа дейін. Мұндай суық қыстарға қарамастан, температура ешқашан 40 градусқа (Цельсий/Фаренгейт) немесе одан төмен түспеген.

Бөлімшелер

Цицихар 16 әкімшілік бөлініске бөлінеді: 7 аудан, 8 ауылдық аудан және 1 аудан деңгейіндегі қала.
Карта # Атауы Ханзи Ханью Пиньин Халқы (2010 жылғы бағанасы) Жер аумағы (км2) Тығыздығы (/км2)
1 Лунша ауданы 龙沙区 Lóngshā Qū 354,987 283 1,254
2 Цзяньхуа ауданы 建华区 Jiànhuá Qū 292,579 813 3,612
3 Тиефен ауданы 铁锋区 Tiěfēng Qū 331,951 695 478
4 Анганси ауданы 昂昂溪区 Áng'ángxī Qū 80,109 623 129
5 Фулаэрцзи ауданы 富拉尔基区 Fùlā'ěrjī Qū 256,159 375 683
6 Няньцзышань ауданы 碾子山区 Niǎnzishān Qū 72,151 290 249
7 Мэйлисы Дауор ауданы 梅里斯达斡尔族区 Méilǐsī Dáwò'ěrzú Qū 165,852 1,948 85
8 Нэхэ қаласы 讷河市 Nèhé Shì 625,892 6,664 94
9 Лунцзян ауылдық ауданы 龙江县 Lóngjiāng Xiàn 572,764 6,197 92
10 Иань ауылдық ауданы 依安县 Yī'ān Xiàn 480,035 3,780 127
11 Тайлай ауылдық ауданы 泰来县 Tàilái Xiàn 302,027 4,061 74
12 Ганнан ауылдық ауданы 甘南县 Gānnán Xiàn 368,734 4,384 84
13 Фую ауылдық ауданы 富裕县 Fùyù Xiàn 276,537 4,335 64
14 Кэшань ауылдық ауданы 克山县 Kèshān Xiàn 403,175 3,632 111
15 Кэдун ауылдық ауданы 克东县 Kèdōng Xiàn 264,285 2,083 127
16 Байцюань ауылдық ауданы 拜泉县 Bàiquán Xiàn 519,766 3,569 146

Демография

Алтыншы ұлттық халық санағы бойынша, халық саны 5,367,003 адамды құрады. Оның ішінде 2,720,725 ер адам және 2,646,278 әйел адам бар. 0-14 жас аралығындағы халық саны 691,722 адамды, 15–64 жастағылар 4,238,140 адамды, ал 65 және одан жоғары жастағылар 437,141 адамды құрады.

Экономика

Қиқыхар – өндіріспен шұғылданатын, жоғары дамыған өнеркәсіптік қала. 2009 жылы қаладағы 95 ірі жабдық өндіру кәсіпорнының жалпы активтері 30,6 миллиард юаньды құрады, бұл қаланың белгіленген мөлшерден жоғары өнеркәсіптік кәсіпорындарының жалпы активтерінің 46,5%-ын, ал қызметкерлер саны 5,2 миллионды құрады, бұл қаланың өнеркәсіптік кәсіпорындарының барлық қызметкерлерінің 45,6%-ын білдіреді. Кәсіпорынның негізгі кірісі 25,57 миллиард юань, өнеркәсіптік қосылған құн 8,05 миллиард юань, пайда 1,96 миллиард юань, салық түсімдері 1,03 миллиард юаньды құрады. Бұл көрсеткіштер жылдық өсіммен сәйкесінше 2,9%, 3%, 19,6% және 22,3% өсті, сондай-ақ қаланың белгіленген мөлшерден жоғары өнеркәсіптік кәсіпорындарының жалпы көрсеткіштерінің 40,6%, 40%, 44,3% және 31,7%-ын құрады.

Ауруханалар

Қиқыхарда 23 аурухана бар.

Компаниялар

Қиқихар қаласында RT Mart, Walmart, GOME электр құралдары және Suning Commerce Group сияқты компаниялар қызмет етеді.

Банктер

Қиқыхар үлкен қала болғандықтан, мұнда көптеген банктер жұмыс істейді. Олардың арасында Қытай банкі, Қытай құрылыс банкі, Қытай өнеркәсіп және коммерциялық банкі, және Қытай ауыл шаруашылығы банкі бар.

Туризм

Қиқихар Жалоң табиғи қорығына өте жақын. Әрі, Лонгша паркі де бар.

Әуежай

Қиқихар қаласын Қиқихар Саньязи ішкі әуежайы қамтамасыз етеді.

Пойыздар

Қиқихар теміржол көлігі жағынан жақсы байланысқан. Қиқихар теміржол стансасынан пойздар қаланы Харбин, Пекин, Далянь, Ханчжоу, Сиань және Қытайдың басқа да ірі қалаларымен байланыстырады. Қиқихар Санцзяцзы әуежайы, қала орталығынан, күн сайын Бейжіңге, Гуанчжоуға, Шанхайға және Қытайдың басқа да ірі қалаларына рейстерді жүзеге асырады. Аңанси ауданында Харбин-Манжули теміржолы Қиқихар-Бейань теміржолымен қиылысады. Харбин-Қиқихар қалааралық теміржолы 2015 жылдың 17 тамызында ашылды; ол Харбинге жиі жоғары жылдамдықты қызмет көрсетеді, сондай-ақ Пекинге де тікелей пойыздар қатынайды.

Өзен

Нен өзені материал тасымалдауға қолданылады.

Білім

Қалада көптеген мектептер бар. Төрт бастауыш мектеп 8 қалалық немесе аудандық жоғары мектептерге оқушылар береді. Екі университет бар: Цикихар университеті және оның медициналық факультеті.