Кіріспе

Жаратылыс кітабында аталған жер, Жазбалардағы сілтеме

Жаратылыс кітабында Арарат таулары (Киелі кітаптың еврей тілінде הָרֵי אֲרָרָט, Тиберия hārê ’Ǎrārāṭ, Септуагинта: τὰ [[:wikt:ὄρος]) – Нұхтың кемесі Ұлы су тоқынынан кейін тоқтаған аймақты көрсету үшін қолданылатын термин. Бұл ежелгі ассириялық Урарту терминімен сәйкес келеді, ол Арменияның Ван патшалығының басқаша атауы. Орта ғасырлардан бастап "Арарат таулары" қазіргі Түркиядағы (тарихи Армения) Масис немесе Ағри Дағы деп белгілі таумен байланыстырыла бастады; бұл тау Арарат тауы деп аталды.

Тарих

Иосиф Флавий өзінің "Еврейлердің көнеліктері" атты еңбегінде тарихшы Беросс, мысырлық Иероним, Мнасей және Дамаскілік Николайдың сөздерін келтіріп былай дейді: "Көктесу Армениядағы белгілі бір таудың басына тоқтады, Минияс, Барис деп аталатын жерде". Сондай-ақ, латын тіліндегі "Вулгатада" Иероним Жаратылыс кітабының 8:4-ін былай аударған: "Requievitque arca . super montes Armeniae" ("Және кеме Армения тауларында тынышты"). Бірақ Екінші Ватикандық собордан кейін жарияланған Nova Vulgata-да топоним "montes Ararat" ("Арарат таулары") деп өзгертілді. Керісінше, ертедегі сириялық және шығыс дәстүрі сандықты бүгінгі күні Түркияның Оңтүстік-Шығыс Анатолия аймағындағы Шырнақ провинциясындағы Джуди тауына орналастырды. Бұл қауымдастық орта ғасырларда жоғалып, қазір негізінен Құран дәстүрінде сақталған. "Жұбайлар кітабында" кеме Арарат тауының басына тоқтағаны айтылады. Сэр Уолтер Рэли өзінің "Дүние тарихы" (1614) еңбегінің бірнеше тарауын ежелгі заманда Арарат тауларына тек Армения ғана емес, Азияға созылып жатқан барлық биік таулар да кіретінін дәлелдеуге арнады. Ол Армения Шынардың шығысында емес екенін айтады. Жаратылыс кітабының 11:2-сіне қараңыз, Септуагинта нұсқасына сәйкес: "Олар шығыстан (Септуагинта: ἀπὸ ἀνατολῶν) жол жүріп, Шынар жерінде жазық тапты да, сонда қоныстанды". Арарат Шынардың солтүстік-батысында орналасқандықтан, көптеген аудармалар бұл жерде Септуагинтадан ауысып, сөз тіркесін "шығысқа қарай" немесе "шығысқа" деп аударады. Бұл айырмашылық Киелі кітаптарға түсіндірмелерде және басқа да еңбектерде кеңінен талқыланады. Осыған орай, кеме шығыс аймалдарының бірінде қонған болуы керек.