Кіріспе

Шаябақтардың түрі

Тісті шашулы креветка (Alpheus bellulus) Alpheidae тұқымдасына жатады, ол әдетте шашулы креветкалар деп аталады. Alpheidae тұқымдасы өте алуан түрлі, бүкіл әлемде 500-ден астам ерекше түрлерді қамтиды. Alpheus bellulus өзінің митогеномындағы trnE транслокациясы және инверсиясы оқиғасын бірнеше басқа Alpheus түрлерімен бөліседі, бірақ бұл тұқымның барлығы үшін ортақ екенін айтуға жеткілікті дәлел жоқ. Филогенез Alpheus randalli және Alpheus bellulus монофилетикалық топтың ішіндегі бір таксонға жататынын көрсетеді. А. bellulus цитохром b ақуызының аминокислоталық құрамы А. randali және А. lobidens сияқты, басқа да екі шашулы креветка түріне ұқсас.

Сипаттама

Аңшыл-пистолеттік шыршаның ұзындығы антенналарын есептемегенде 4-5 см-ге дейін жетеді. Денесі мықты және түссіз. Дененің негізгі түсі сарғыш ақ немесе жай сары. Бас-көкірек, құрсақ және құйрықтағы суреттер ретсіз, бірақ симметриялы, олардың түсі ашық қоңырдан, қоңырқызғылттан қоңыр-сарыға дейін өзгеріп отырады. Аяқтары дене түсімен ұқсас жолақты және қысқа қылдармен жабылған. Антенналары қызыл. Қысқыштар да жолақты, олардың оң жағы үлкенірек және күшті қаруға айналған. Өте жоғары жылдамдықпен жабылып, қысқыш ауаны сығымдап, олжаға қарай бағытталған ауа көпіршігін шығарады. Бұл әрекет күркіреген дауыспен бірге жүреді. Alpheus bellulus өте үлкен қысқыштарын қолданып, ауаны шашатын қуатты көпіршіктер жасайды. Қысқыш ашылғанда қысым артып, су қысқыштың иілген бөлігіндегі кішкентай қуысқа еніп, қысқыш жылдам жабылып, кішкентай поршень суды жоғары қысыммен сығып шығарып, жоғары жылдамдықты көпіршік шығарады. Бұл қуатты дыбыстық қару зор күшті толқын тудырады, ол олжаны өлтіруге немесе естен шығаруға мүмкін, олжа басқа шырша немесе аңшыл-пистолеттік шыршаның жанынан өтетін кішкентай балық болуы мүмкін. Көпіршік жарылғандағы дыбыс 218 децибелге дейін жетеді, ал температурасы 4800 градус Цельсийге дейін көтеріледі, бұл Күннің бетінен сәл төмен.

Тарату

Тайгер пістолеттік шаян Үнді-Батыс Тынық мұхитының тропикалық суларында табады.

Тіршілік ету ортасы

Тигр пістолеттік шаян 20 метрге дейінгі тереңдікте құмды, лайлы және детритті субстраттарда тіршілік етеді. A. bellulus жасаған қуыстардың құрылымы, шайыр құю арқылы зерттелгенде, үш өлшемді пішінін көрсетеді және түрдің құрылыс әдеттері туралы мәлімет береді. A. bellulus баспана және қорғаныс үшін қуыстарға сүйенеді. Құрылыстың бастапқы кезеңінде қуыстың мөлшері мен өлшемдері тез өседі. Бұл кезеңде A. bellulus тамақтануға немесе демалуға қызығушылық танытпайды, қуыс жасауға толық назар аударады. Бұл ерекшелік көптеген альфеидтік шаяндарда ортақ. A. bellulus, әсіресе, қуыс дамығанға дейін, нашар көру қабілеті мен серіктес гобид балықтарынан тактильді сигналдарға тәуелділігі салдарынан жыртқыштарға өте осал. Қуыстар қабырғаларындағы ұсақ қабықшалар мен маржан сынықтарымен нығайтылып, құлауына жол бермейді. A. bellulus шөгінділерді үнемі алып тастап, қуыстың ішін таза ұстайды. Қуыстардың пайда болуы теңіз экожүйесінде шөгінділердің айналымы үшін де маңызды, теңіз түбіндегі қоректік заттар мен қалдықтарды біріктіреді. Зерттеуде дәлелденгендей, егер гобид балықтары мен тигр пістолеттік шаяндары бірге, әсіресе аквариумда ұсталыса, шаянға тамақ көзі болмаса, шаян тірі қалу үшін гобид балықтарының нәжісін қуысынан жейді. Осылайша, олардың серіктестігінің тағы бір мысалы. Жапония жағалауында кездесетін Alpheus bellulus және Amblyeleotris japonica гобид балықтары арасындағы симбиоздық қарым-қатынас дамудың ерте кезеңдерінде басталады, нәтижесінде ересек жұптардың ортақ тіршілік етуіне әкеледі. A. bellulus осы серіктес балық жоқ жерлерде табылмайды және серіктес балық кіреберіс жанында болмағанда қуыстан шығудан бас тартады. A. bellulus серіктес гобид балықтарымен антенналары арқылы байланыста болады және балық қозғалғанда қуысына қайтады. Гобид балықтары өздерінің қуыстарын паналау және ұя салу үшін пайдаланады. Екі түр де үнемі бірге кездесетінін, бір-бірінен бөлек көп санда табылмайтынын ескерсек, олардың қарым-қатынасы екі түрдің тіршілігі үшін маңызды екенін көрсетеді. A. bellulus-тың кейбір қуыстарында Enosteoides lobatus порцелан шабағы да кездеседі. Бұл қуыстарда E. lobatus қуыс кіреберісіне жақын тұрып, A. bellulus сияқты гобид балықтарының ескерту сигналдарын орындайды. E. lobatus сүзгімен қоректенеді, су ағыны арқасында қуыстардың сыртындағы мол қоректік заттардан пайда көреді. Алайда, қуысқа тығылу оларды жыртқыштардан жақсы қорғайды.

Аквариумда

Тигр пистолеттік шаян - теңіз аквариумымен әуесқойлар арасында ең көп таралған пистолеттік шаян түрлерінің бірі, себебі ол тыныш мінезге ие, қолжетімді және күтімі қиын емес.

Бастапқы жарияланым

Мия, И. және S. Miyake, 1969 ж. Alpheus bellulus sp. nov. түрінің сипаттамасы, Жапониядан табылған гобилермен байланысты (Crustacea, Decapoda, Alpheidae).— Seto теңіз биологиялық зертханасының басылымдары 16: 307–314.