Тонга Корольдік Әуе Жолдарының Тарихы

Кіріспе

Royal Tongan Airlines 2004 жылы таратылғанға дейін Тонганың ұлттық әуе тасымалдаушысы болды. Бұл мемлекеттік мекеме болып, аралдар арасындағы рейстерді және халықаралық бағыттарды жүзеге асырды.

қалыптасу жылдары

1983 жылы All Nippon Airways компаниясы тонгалық әуе компаниясын құру мүмкіндігін зерттеу үшін қорытынды зерттеу жүргізді. Friendly Island Airways компаниясының 1984 жылдың қазан айында қызметін бастауы жоспарланған, оған жапондық авиакомпания техникалық және басқарушылық қолдау көрсетуі керек еді, ал авиакомпания ANA Boeing 737 200 ұшағын пайдалануға тиіс болды. Алайда, бұл жоспардан бас тартылып, Тонганың Air Nauru-ға қатысуына басымдық берілді, ол үшінші Fokker F28 ұшағын алуды және Nauru – Apia бағытын Тонгаға дейін ұзартуды күтіп отырды. Ол кезде Apia мен Тонга арасындағы рейстерді эксклюзивті түрде Polynesian Airlines компаниясы орындады. 1985 жылы Тонга королі Тауфаахау Тупу IV Вудфордтағы British Aerospace зауытына сапар шекті, бұл Тонганың British Aerospace ATP ұшағын сатып алуына үміттер тудырды. Дегенмен, Тонга үкіметі мен Тонга тауарлар кеңесі CASA 212 және Britten Norman Islander ұшақтарын сатып алды, олардың көмегімен ішкі рейстерді бастауға болатын еді. 1986 жылы CASA ұшағымен Pago Pago (Америкалық Самоа) және Apia (Батыс Самоа) қалаларына рейстер басталды. Vavaʻu, Haʻapai, ʻEua және Niuas әуежайлары жаңартылғаннан кейін, әуе компаниясы аралдар арасындағы ұшақтарды жаңартты. 1989 жылы авиакомпания CASA және Islander ұшақтарын ауыстыру үшін екі de Havilland Canada DHC 6 Twin Otter ұшағын жалға алды және бастапқы жалға алу мерзімі аяқталғаннан кейін, ұшақтарды Guinness Peat Aviation жалға берушісінен сатып алды. 1991 жылдың маусым айында Friendly Island Airways атауы Royal Tongan Airlines деп өзгертілді және халықаралық рейстер Tongatapu әуежайынан Жаңа Зеландияның Окленд қаласына Solomon Airlines компаниясынан жалға алынған Boeing 737 200 ұшағымен басталды. Авиакомпания Австралия, Жаңа Зеландия және Гонолулуға рейстерді орындау үшін Douglas DC 8 ұшағын сатып алуды қарастырды, бірақ бұл жоспар іске аспады. 1994 жылы авиакомпания Сидней, Гонолулу және Лос-Анджелес бағыттары бойынша Polynesian Airlines компаниясымен кодты бөлісу келісіміне келді. 1996 жылы әуе компаниясы Гонолулуда кеңсе ашты және Air New Zealand әуе компаниясының Tongatapu-дан Гавай астанасына жасаған рейстерінде кодты бөлісуді бастады. 1997 жылдың 28 қазанында Polynesian Airlines компаниясымен кодты бөлісу туралы келісім күшіне енді. 1997 жылдың қазан айының басында қол қойылған келісім бойынша Polynesian Airlines компаниясы Apia – Wellington – Melbourne рейстерін Apia – Tonga – Wellington – Melbourne рейстеріне ұзартты. Бұл келісім Оңтүстік Тынық мұхитындағы әуе компанияларының шектеулі ресурстарын біріктіріп, қызметтерін барынша арттыруға бағытталған күш-жігерінің жалғасы болды. 1999 жылдың сәуір айында Австралиядан келетін туристердің санын арттыру мақсатында Тонга тарапынан бастама көтеріліп, Tongatapu мен Сидней арасында тікелей рейстер ашылды. Аптасына бір рет орындалатын бұл рейсті, Австралияға Тонга әуе компаниясының алғашқы рейсін Air Pacific Boeing 737 чартерлік ұшағы жүзеге асырды.

In 1983 a feasibility study was undertaken by All Nippon Airways to investigate the setting up of a Tongan airline. It was planned for Friendly Island Airways to begin operations in October 1984, with technical and managerial assistance provided by the Japanese airline, and for the airline to operate a surplus ANA Boeing 737 200. The plan was dropped in favour of Tongan participation in Air Nauru, which was expected to take delivery of a third Fokker F28 and was also expected to extend the Nauru Apia route to Tonga. At the time, flights between Apia and Tonga were operated exclusively by Polynesian Airlines. In 1985, King of Tonga Taufa'ahau Tupou IV visited the British Aerospace factory in Woodford, leading to hopes with the manufacturer that Tonga would purchase the British Aerospace ATP. However, the government of Tonga and the Tonga Commodities Board purchased a CASA 212 and Britten Norman Islander with which domestic flights could be started. Flights to Pago Pago (American Samoa) and Apia (Western Samoa) were begun with the CASA in 1986. As airfields in Vavaʻu, Haʻapai, ʻEua and the Niuas were upgraded, the airline upgraded the inter island aircraft. In 1989 the airline leased two de Havilland Canada DHC 6 Twin Otters to replace the CASA and Islander, and after the initial lease period, purchased the aircraft from the lessor, Guinness Peat Aviation. In June 1991, the name was changed from Friendly Island Airways to Royal Tongan Airlines, and international services were begun with a Boeing 737 200 which was leased from Solomon Airlines from Tongatapu to Auckland, New Zealand. The airline was considering acquiring a Douglas DC 8 in order to operate flights to Australia, New Zealand and Honolulu, however this didn't eventuate and in 1994 the airline entered into a codeshare agreement with Polynesian Airlines on routes to Sydney, Honolulu and Los Angeles. In 1996 the airline opened an office in Honolulu, and began codesharing on Air New Zealand flights from Tongatapu to the Hawaiian capital. On 28 October 1997, a codeshare agreement with Polynesian Airlines was begun. The agreement signed in early October 1997, saw Polynesian Airlines extending its Apia Wellington Melbourne flights to operate Apia Tonga Wellington Melbourne. The agreement was a continuation of efforts by airlines in the South Pacific to pool their limited resources to maximise their services. Direct flights between Tongatapu and Sydney were announced in April 1999 as part of a Tongan initiative to increase tourist numbers from Australia. The once weekly flights, the first by a Tongan airline to Australia, were operated by a chartered Air Pacific Boeing 737.

Халықаралық кеңею

Ниуэ үкіметінің делегациясы Тонгаға барып, Royal Tongan компаниясын 2002 жылдың 28 қазанынан кейін Тонгадан Ниуэге рейстерді жалғастыруға көндіруге тырысты; осы күні рейстер тоқтатылуға тиіс болған, ал Polynesian Airlines Оклендке рейстерді бастау жоспарлаған. Royal Tongan Ниуэ үкіметіне қызметті әрі қарай ақтау мүмкін емес екенін мәлімдеді. 2002 жылы әуе компаниясы халықаралық рейстерді қайта бастау үшін Royal Brunei Airlines-тен Boeing 757 ұшағын жалдады. Келісім бойынша ұшақ бес жылға жалға берілді, бастапқыда толық қамтамасыз ету шарты бойынша, кейіннен жалдау шарты өзгертілді. Принц Туипелехаке және Тонга парламентінің көпшілігі әуе компаниясының жоғары қарыз деңгейіне байланысты үкіметтің Royal Tongan-ға мемлекеттік қаражат есебінен қаржылық қолдау көрсетуіне қарсы болды. "Икале Тахи" деген атпен танымал болған 757 ұшағының рейсі 2002 жылдың 23 қарашасында Фуаамоту халықаралық әуежайында ашылды. Рейстер аптасына үш рет Тонгатапудан Оклендке, ал аптасына бір рет Сиднейге орындалды. Тонгалық Адам құқықтары және демократия қозғалысының директоры әуе компаниясының қайта құрылуында ашықтық болмағанын мәлімдеді. Лопети Сенитули Тонга премьер-министрі принц ʻУлукала Лавака Атаның Royal Tongan Airline басқармасына отставкаға келу туралы хат жолдағанын атап өтті. Сонымен қатар, ханзадаға тиесілі Shoreline компаниясы әуе компаниясын сатып алуға қызығушылық танытқандығын айтты. Әуе компаниясы KPMG компаниясына қаржылық жағдайын тексеруді тапсырды, ал 2003 жылдың қарашасындағы есепте компанияның дерлік банкротқа жақын екені және халықаралық бағыттарда жолаушылар ағынының өте төмен екені көрсетілді. Тексеру нәтижесінде Royal Tongan халықаралық рейстерді бастаған алғашқы тоғыз айда 5,5 миллион АҚШ долларын жоғалтты. Сондай-ақ, Royal Tongan бұл рейстерде 65% жүк көлемін күткен, бірақ нақты көрсеткіш 34% шамасында болды. KPMG-нің тексеруін мойын бұрмай, бас директор Логан Аппу әуе компаниясы халықаралық рейстерді жалғастыра беретінін мәлімдеді және 2003 жылдың желтоқсанында Гонолулуға рейстер басталатынын растады, тіпті есеп халықаралық рейстерден бас тартып, тек ішкі рейстерге назар аударуды ұсынған болатын. Халық өкілі Фелети Севеле үкімет әуе компаниясына 10 миллион АҚШ долларын инвестициялауға тиіс екенін, ал Тонганың жалпы бюджеті 50 миллион АҚШ долларын құрайтынын атап өтті. Royal Tongan компаниясының Раротонгаға рейстерін енгізуі Air New Zealand компаниясымен баға соғысына әкеп соқты. Royal Tongan нарыққа кірмес бұрын Раротонгаға бес түндік турлардың бағасы шамамен 1299 NZ$ болса, әуе компаниясы нарыққа енгеннен кейін жеті түндік турлардың бағасы 829–899 NZ$ дейін төмендеді.

A delegation from the government of Niue travelled to Tonga to try to persuade Royal Tongan to continue flying to Niue from Tonga past 28 October 2002; that date on which the flights were to cease, and Polynesian Airlines would begin jet service to Auckland. Royal Tongan told the Niuean government that it could no longer justify the service. In 2002, the airline leased a Boeing 757 from Royal Brunei Airlines in order to restart international flights. The deal saw the aircraft being leased for a period of five years, initially as a wet lease later to be changed to a dry lease. Prince Tuʻipelehake, and a majority of Tongan MPs, opposed the government giving Royal Tongan financial support with public funds due to the high levels of debt the airline was already in. Royal Tongan service of the 757, nicknamed 'Ikale Tahi, was inaugurated at Fuaʻamotu International Airport on 23 November 2002, with thrice weekly flights from Tongatapu to Auckland, with a once a week extension to Sydney. The Director of the Tongan Human Rights and Democracy Movement claimed the restructuring of the airline suffered from a lack of transparency. Lopeti Senituli noted that Tongan Prime Minister Prince ʻUlukālala Lavaka Ata wrote to the board of Royal Tongan Airline and instructed them to resign. At the same time, he noted that Shoreline, a company owned by the prince, had expressed an interest in taking over the airline. The airline commissioned KPMG to review the airline's financial position, and in November 2003 the report by the accounting firm concluded that the airline was nearly insolvent and that too few passengers were flying on the airline's international routes. The review found that Royal Tongan had lost US$5.5 million in the first nine months of its international operations. It was also determined that whilst Royal Tongan expected a 65% load factor on these flights, the actual figure was closer to 34%. In dismissing KPMG's review, CEO Logan Appu, stated that the airline would continue to operate internationally, and confirmed that the airline would begin flights to Honolulu in December 2003, in spite of the report recommending that Royal Tongan ditch the international flights and concentrate only on domestic services. People's Representative Feleti Sevele noted that report suggested that the government would need to inject US$10 million into the airline, whilst the entire Tongan budget is only US$50 million. The introduction of flights by Royal Tongan to Rarotonga sparked a price war with Air New Zealand. Five night packages to Rarotonga before Royal Tongan entered the scene cost approximately NZ$1299, and after the airline entered the market prices dropped to NZ$829–$899 for seven night packages.

Тарату бағыты

Авиакомпания 2004 жылдың 23 сәуірінде халықаралық рейстер сатуын тоқтатты және келесі күні соңғы халықаралық рейстің Тонгатапудан Оклендке аттанатынын хабарлады. Осыған орай, төлем жасалмағандықтан Boeing 757 ұшағы қайтарылып алынып, Royal Brunei Airlines-ке берілді. Әуе компания басшылығы халықаралық рейстерді тоқтату себебін атап көрсетпесе де, бұл мемлекеттік авиакомпанияның қаржы дағдарысына байланысты болды деп есептелді. Жабсылыстан кейін Тонга халықаралық әуе тасымалын қамтамасыз ету үшін Air New Zealand, Air Pacific, Air Fiji және Polynesian Airlines компанияларына тәуелді болды. Халықаралық рейстердің тоқтатылуы салдарынан Тонгаға Оклендтен жіберілген хаттар Air New Zealand рейстеріндегі жүк көлемінің шектеулі болуына байланысты бір айға дейін жетпей қалды. Мамыр айының соңында ел бір апта бойы хат алмаспағаны хабарланды. Тонга парламентінің демократияны қолдайтын депутаты Акилиси Похива әуе компанияның қаржылық қиындығына король Туафаахау Тупу IV-ті кінәлады және корольді Royal Tongan авиакомпаниясын қаржылық мәселелерден шығару үшін жеке қаражатын жұмсауға шақырды. Ол корольдің 757 жобасын жүзеге асыруға қатысты жарлық шығарғанын, кабинет пен парламенттің қарсылығына қарамастан, монархияның халық алдында жауапкершілігі жоқ екенін мәлімдеді. 2004 жылдың 18 мамырында авиакомпания барлық рейстерін тоқтатты, соның салдарынан жүз қызметкер жұмыссыз қалды және Тонга аралдары ішкі әуе тасымалынан толықтай айырылды. Жаңа Зеландияның Сыртқы істер министрі Фил Гофф үкіметке авиакомпанияны таратуға көмектесу үшін Австралия мен Жаңа Зеландияның мамандарын Тонгаға жіберу туралы айта келіп, "RTA қалай және неге құлады, содан сабақ алу қажет" деді. Тонга үкіметі авиакомпанияға 14 миллион тонга паангасы көлемінде қаржылық міндеттеме алғанын және 1985 жылдан бері авиакомпанияға 20 миллион паангаға жуық қаражат инвестициялағанын растады. 2004 жылдың желтоқсанына қарай кредиторлар таратушыларға 8,5 миллион АҚШ доллары талап еткенін, бірақ активтерді сатудан тек 1,13 миллион АҚШ долларын қайтарып алғанын хабарлады. PricewaterCoopers сондай-ақ авиакомпанияның 206 бұрынғы қызметкерінің тек 106-сы ғана талап арыз бергенін атап өтті. 2005 жылдың қаңтарында Twin Otter ұшағы 850 000 АҚШ долларына сатылды, ал авиакомпанияның Нукуалофадағы және шетелдегі кеңселерінің активтерін сатудан тиісінше 71 000 және 8 000 АҚШ доллары түсті. Тонгадағы ішкі рейстердің тоқтатылуына байланысты 2004 жылдың маусымында Vava'u Air Waves және Fly Niu Airlines компаниялары бұрынғы Royal Tongan бағыттарының бір бөлігінде рейстерді бастады.

The airline stopped selling international flights on 23 April 2004, and announced that the last international flight would leave Tongatapu for Auckland the following day, whereby the Boeing 757 was repossessed for non payment and returned to Royal Brunei Airlines. Whilst airline management provided no reasons for the cessation of international flights, it was believed to be linked to the funding crisis which was being experienced by the state owned airline. After the closure, Tonga was reliant on Air New Zealand, Air Pacific, Air Fiji and Polynesian Airlines for international air services. The cessation of international flights also had the side effect of stranding mail being sent to Tonga in Auckland, up to a month afterwards, due to limited cargo space being available on the Air New Zealand flights to the nation, and in late May it was reported that the nation had not received mail for a week. Akilisi Pohiva, a pro democracy member of Tonga's parliament blamed King Taufa'ahau Tupou IV for the financial crisis of the airline, and called on the king to use his own funds to bail Royal Tongan out of its financial woes. He noted that the Tupou had issued a royal decree for the 757 project to proceed, despite opposition from the cabinet and parliament, and claimed that the monarchy is not accountable to the public. On 18 May 2004, the airline ceased all operations with the remaining one hundred employees losing their jobs, and the islands of Tonga being left without domestic air service. In discussing the sending of Australian and New Zealand specialists to Tonga, to help the government wind up the airline, Phil Goff, the New Zealand Minister of Foreign Affairs stated "lessons can be learned from how and why the RTA collapsed." The Tongan government confirmed that it had a financial commitment in the airline to the value of 14 million Tongan paʻanga, and had pumped some 20 million paʻanga into the airline since its inception in 1985. By December 2004, it was reported that creditors had lodged claims of US$8.5 million from the liquidators, but had recovered only US$1.13 million from the sale of assets. PricewaterCoopers also noted that only 106 of 206 former employees of the airline had thus far lodged claims. The Twin Otter was sold in January 2005 for US$850,000, and the sale of assets from the airline's offices in Nukuʻalofa and abroad netted US$71,000 and US$8,000 respectively. In the absence of domestic flights in Tonga, by June 2004 Air Waves of Vava'u and Fly Niu Airlines had begun operations on some of the former Royal Tongan routes.

Баратын жерлері

Royal Tongan негізінен барлық ірі аралдарды астанасы Нукуалофамен байланыстыратын ішкі рейстерді жүргізді. Әуе компаниясы сонымен қатар бірқатар халықаралық бағыттарда қызмет көрсетті, Нукуалофаны шамамен 6 халықаралық пунктке байланыстырды.

CityCountryAirport
'EuaТонга'Eua Airport
ApiaСамоаFaleolo International Airport
AucklandЖаңа ЗеландияAuckland Airport
Ha'apaiТонгаSalote Pilolevu Lifuka Island Ha'apai Airport
HonoluluАҚШDaniel K. Inouye International Airport
NadiФиджиNadi International Airport
Niuafo'ouТонгаQueen Lavinia Niuafo'ou Airport
NiuatoputapuТонгаNiuatoputapu Airport
NukuʻalofaТонгаFuaʻamotu International Airport
HubRarotongaКук аралдарыRarotonga International Airport
SydneyАвстралияSydney Airport
Vava'uТонгаVavaʻu International Airport