Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жасанды балық аулау шамасы
Artificial fishing bait
Балық аулау шамасы – бұл балық аулауда қолданылатын, жеуге жарамсыз, тірі азықтарды (мысалы, ұсақ балық, қабықшалылар, жәндіктер, құрттар және т.б.) еліктейтін жасанды балық аулау шамаларының кең тобының кез келген түрі. Олар әдетте сыртқы түрі, жарқын түстері, жарықтан шағылысуы, қозғалысы, дірілі және/немесе қатты дыбысы арқылы жыртқыш балықтардың назарын аударады, балықтың жыртқыштық инстинктін оятып, оны шаманы жұтып алуға итермелейді. Шама қолданып балық аулауды шамамен балық аулау дейді. Балық аулау құралының соңғы бөлігі ретінде шамалар балық аулау желісінің соңына бекітіледі және көбінесе әртүрлі үлгілердегі (көбінесе үш тісті) бір немесе бірнеше ілгекпен жабдықталады. Олар ет жейтін балықтарды күшті соққы жасауға мәжбүр ететін жалған азық ретінде жасалған, соққының күші балықшыға желіні тартып, балықтың аузына ілгек енгізуге мүмкіндік береді. Дегенмен, кейбір ілгексіз шамалар тек балықты жақындату үшін қолданылады, содан кейін оны басқа шамамен ілгектеуге немесе тор, тұзақ, сүңгі немесе балық аулау ілгегімен ұстау, ату немесе тіпті қолмен ұстау сияқты басқа тәсілдермен ұстауға болады. Көптеген шамалар өндіріспен жасалады, бірақ кейбіреулері балық аулаушылармен қолмен жасалады (мысалы, көптеген әуесқой энтомологтар хобби ретінде қарастыратын қолмен байланған шырыш шамалары). Қазіргі заманғы шамалар әдетте балық аулау таяғымен лақтырылып, манипуляцияланады және катушкамен қайтарылады, бірақ кейбір балық аулаушылар желіні тікелей қолмен ұстап, таяқсыз манипуляциялайтын (қолмен балық аулау) техниканы қолданады. Кәсіптік балық аулауда кеңінен қолданылатын ұзын жіппен және троллингпен балық аулауда да шамалар қолданылуы мүмкін. Жазғы балық аулау кезінде шама бірнеше рет алысқа лақтырылып, содан кейін балықшыға қарай қайтарылады, ал қайтару кезінде су ағынымен және қарсылықпен әрекеттеседі, дірілдерді, бұрқасынды шашырауларды және/немесе жарылыстарды тудырады. Тәжірибелі балық аулаушы шаманы лақтыру арқылы балықтардың бүркеме, шөп және тегіс жерлердегі тығылған жерлерін зерттей алады.
A fishing lure is any one of a broad category of artificial angling baits that are inedible replicas designed to mimic prey animals (e. g. baitfish, crustaceans, insects, worms, etc.) that attract the attention of predatory fish, typically via appearances, flashy colors, bright reflections, movements, vibrations and/or loud noises which appeal to the fish's predation instinct and entice it into gulping the lure. Angling activities using lures are known as lure fishing. As a terminal tackle, lures are attached to the end of a fishing line and most are equipped with one or more hooks that come in various styles (most commonly treble hooks). They are designed to be fake foods that fool carnivorous fish into an aggressive strike, the force of which will alert the fisherman to yank the line and secure a hookset inside the fish mouth. However some hookless lures are also used merely to bait the fish nearer, so it can be hooked by another lure or be captured via other means such as netting, trapping, impaling with a spear or pole hook, snagging, shooting or even catching by hand. Most lures are commercially made, but some are hand made by the angler (such as hand tied fly lures, which is considered a hobbyist challenge by many amateur entomologists). Modern lures are typically cast and manipulated with a fishing rod and retrieved with a reel, but there are some who use a technique where the line is directly held with hands (known as handlining) rather than manipulated through a rod. Longlining and trolling, commonly used for commercial fishing, also can employ lures to catch fish. When used for recreational fishing, the lure is repeatedly cast out far and then reeled back towards the angler, and during retrieval it interacts with the water current and drag, creating vibrations, turbulent splashes and/or a popping action. A skilled angler can explore many possible hiding places for fish through lure casting under logs, grass and on flats.
Тарих
Бастапқыда балық аулауда жануарлардың сүйектерінен немесе қоладан жасалған ілгектерге тізілген, жеуге жарамды әртүрлі жемдер қолданылды. Ежелгі қытайлар мен египеттіктер б.з.д. 2000 жылдан бері балық аулау таяқтарымен, ілгектерімен және жіптерімен балық аулаған, алайда көптеген алғашқы балықшылар қол желілерін пайдаланған. Римдік ғалым Клавдий Элиан II ғасырдың соңында Македониядағы Астраев өзенінде балық аулаушылардың «ілмекке қызыл жүнді орап, содан кейін әтештің құйрық астындағы екі қауырсынын бекіту» тәсілін алғаш рет сипаттады – бұл ертедегі флай-фишингтің бір түрі. Қытайлықтар алғаш рет жібектен тоқылған, қазіргі заманғы балық аулау жібін жасады, ал үлкен балықтарды аулау үшін қолданылатын «ағаш балықтар» – бұл, әдетте, ертедегі беттік жемнің түрі, кем дегенде Сун әулеті (960–1279) кезінде кеңінен таралған. Скандинавиялықтар 8-13 ғасырлар аралығында қасық тәрізді жемдер жасаған. Көптеген жемдер темірден, қоладан, мыстан жасалған, ал кейбір жағдайларда – мыс қасыққа тіркелген темір ілгектер де болған. Көптеген жемдердің пішіні мен мөлшері әртүрлі болды, олар мұз балық аулау және жазғы балық аулау сияқты түрлі жағдайларға бейімделген. Қазіргі қасық жемдер Скандинавияда 1700 жылдардың соңында пайда болған сияқты. 18 ғасырдың ортасында ағылшыл сауда орындарында қалайыдан жасалған шабақтар сатылғаны туралы жазбалар бар, ал 1800 жылға қарай боялған резеңкеден жасалған жәндіктер мен құрттардың шынайы көшірмелері пайда болды. Алғашқы ағылшыл шабақ жемдері, көбінесе, айналу арқылы балықты қызықтыру үшін жасалған, бұл экзетерлік Ф. Ангел жасаған «Девон» стиліндегі жемде жақсы көрінеді. Жасанды жемдердің саны мен түрлері 19 ғасырдың ортасынан соңына қарай күрт өсті. АҚШ-та жасалған алғашқы өндірістік жемдер, көбінесе металл қасықтар мен спиннербейтер, 19 ғасырдың соңғы жартысында нарыққа шықты. Оларды жасаушылардың арасында Хулио Т. Бюэл, Райли Хаскелл, В. Д. Чепмен және Enterprise Manufacturing Company болды. Қазіргі заманғы балық аулау плагтері алғаш рет 20 ғасырдың басында АҚШ-та Мичиган штатындағы Heddon және Огайо штатындағы Enterprise Mfg. (Пфлюгер) компанияларында коммерциялық түрде өндірілді. Осыған дейін балық аулау жемдерінің көп бөлігі жеке шеберлер жасаған. Коммерциялық жемдер жеке шеберлердің идеяларына негізделген, бірақ іріктемелі өндірісте жасалған.
In early time, angling used predominantly edible baits impaled on hooks made from animal bones or bronze. The ancient Chinese and Egyptians practised angling with fishing rods, hooks and lines as early as 2,000 B. C., though most of the first fishermen used handlines. The Roman scholar Claudius Aelianus first described the practice of "fasten red wool round a hook, and fit on to the wool two feathers which grow under a cock's wattles" by Macedonian anglers on the Astraeus River, an early form of fly fishing, near the end of the 2nd century. The Chinese were the first to make modern looking fishing line, spun from fine silk, and the use of "wooden fish", likely an early type of surface lure, to catch larger fish had been wide spread at least since the Song dynasty (960–1279). Nordic people have been making spoon lures from the 8th 13th century AD. Most of the lures are made from iron, bronze, copper, and in one case an iron hook soldered to a copper spoon. Many lures had varying shapes and sizes fitting different scenarios like ice fishing and summer fishing. Modern spoon lures appear to have originated in Scandinavia in the late 1700s. English tackle shops are recorded as selling tin minnows in the middle of the 18th century, and realistic imitations of bugs and grubs made from painted rubber appeared as early as 1800. Early English minnow baits were largely designed to spin as their attracting action, as exemplified by the “Devon” style lure first produced in quantity by F. Angel of Exeter. The number and variety of artificial baits increased dramatically in the mid to late 19th century. The first production lures made in the United States, mostly metal spoons and spinnerbaits, came on the market in the last half of the 19th century. The makers included Julio T. Buel, Riley Haskell, W. D. Chapman and Enterprise Manufacturing Company. Modern fishing plugs were first made commercially in the United States in the early 1900s by firms including Heddon in Michigan and Enterprise Mfg. (Pflueger) in Ohio. Before this time most fishing lures were made by individual craftsman. Commercial made lures were based on the same ideas that the individual craftsmen were making but on a larger scale.
Әдістер
Балық аулау әбзелдері балық аулау желісіне (әдетте жетекшіге) жақсартылған клинк түйіні немесе Паломар түйіні сияқты түйінмен тікелей байланады, немесе кішкентай бөлінген сақина (қозғалыс еркіндігін арттырады) және/немесе кішкентай қауіпсіздік қысқышы сияқты "жапсырма" деп аталатын бекіткіш арқылы желіге қосылады, ол көбінесе айналдырмаға жалғанады. Балық аулау желісі өз кезегінде балық аулау катушкасына қосылады, ол желіні ішке тартады және босатады, ал балық аулау таяғы арқылы сақина тәрізді бағыттағыштар желіге бүйірлік ығысу береді. Судағы әбзелдің қозғалысы балық аулаушыға қарай желіні орау, балық аулау таяғын бүйірге итеру, таяқтың ұшымен сілкіп қозғау немесе жылжып бара жатқан қайықтың артынан сүйреу (троллинг) арқылы жасалады. Бұл қозғалыстар шағын азықтардың мінез-құлқына ұқсап, ірі су жануарларының назарын аударып, оларды жеңіл жем деп қабылдауға итермелейді. Алыпқашқыларға жасанды ұшырларды жатқызуға болады, оларды балық аулаушылар көбінесе жай ғана ұшыр деп атайды, олар су бетінде жүзеді, баяу батып немесе су астында қалқып, суға батып бара жатқан жәндіктің бір түрін бейнелейді.
The fishing lure is either directly tied to a fishing line (usually a leader) by a knot such as the improved clinch knot or the Palomar knot, or linked to the line via a small split ring (which allows more freedom of motion) and/or a tiny safety pin like fastener called a "snap", which is usually also connected to a swivel. The fishing line is in turn connected to a fishing reel which cranks in and releases out the line, and is manipulated by the fishing rod via a series of ring guides that impart lateral displacement on the line. The in water motion of the lure is generated by winding the line back towards the angler, by sweeping the fishing rod sideways, jigging movements with the rod tip, or by being towed behind a moving boat (trolling). These movements mimic the behaviors of small preys, which draw the attention of larger aquatic predators and fool them into identifying the lure as an easy meal. Exceptions include artificial flies, commonly just called flies by fly fishers, which either float on the water surface, slowly sink or float underwater, and represent some form of drowning insect.
Түрлері
Балық аулаудың көптеген түрлері бар. Қазіргі заманғы жем-шөптің анықтамасы – олар ағаш, пластик, резеңке, металл, пробка және қауырсын, жануарлардың шашы, жіп, мақта сияқты материалдардан жасалуы керек. Оларда кез келген мөлшерде қозғалмалы бөліктер болуы немесе мүлдем болмауы мүмкін. Оларды жылдам немесе баяу қайтаруға болады. Кейбір жемдерді жеке немесе басқа жемдермен бірге қолдануға болады. Көбінесе олар балықтардың жемін ұқсату үшін жасалады, бірақ кейде балықтардың аумақтық сезімін, қызығушылығын немесе агрессиясын ояту үшін де жасалады. Көптеген жемдер өліп бара жатқан, жарақаттанған немесе жылдам қозғалатын балыққа ұқсайды. Олардың арасында:
There are many types of fishing lures. Today's modern definition for lures are that they be made of wood, plastic, rubber, metal, cork, and materials like feathers, animal hair, string, tinsel and others. They could also have any number of moving parts or no moving parts. They can be retrieved fast or slow. Some of the lures can be used alone, or with another lure. In most cases they are manufactured to resemble prey for the fish, but they are sometimes engineered to appeal to a fishes' sense of territory, curiosity or aggression. Most lures are made to look like dying, injured, or fast moving fish. They include the following types:
Жасанды шырындар жәндіктердің барлық түрлеріне ұқсатып жасалады және шырынмен балық аулауда қолданылады. Біріктірілген жемдер әртүрлі жемдердің қасиеттерін үйлестіреді. Chatterbait, сондай-ақ "жарлы джиг" немесе "дірілдейтін джиг" деп аталады, бірнеше жем конструкцияларының қосындысы. Онда салмақты ілгек (jighead), қауырсынды/силиконды жиек және тік бұрағыш бар. Оны лақтырғанда және қайтарғанда, ол су астында дірілдейді, жақын маңайдағы балықтарды ықтимал жем туралы ескертеді. Балық алдағышы – дәстүрлі түрде балық, бақа, кішкентай кеміргіш немесе жәндікке ұқсатып ойылған жем. Балықшылар мен инуиттер оларды көбінесе мұз арқылы қолданады, сондай-ақ олардың тамақтануының бір бөлігі ретінде де пайдаланады. Митчелл мұражайының американдық үндістер коллекциясында американдық балық алдағыштары бар. Уильям Джесси Рами балық алдағыштарын жасаудағы шебер саналады, ал оның туындылары мұражайларда көрсетілген. Джиг – өткір ұшына қарама-қарсы қорғасын басы бар салмақты ілгек. Балықтардың назарын аудару үшін оларға әдетте балықша, ракушка немесе тіпті пластикалық құрт қосады. Тұзды суда қолданылатын терең су джигтерінде үлкен металл салмақ болады, ол жем балығының денесін имитациялайды және ілгек қысқа кевлар тізбегі арқылы джигтің жоғарғы жағына бекітіледі. Кейбір джигтерді 300 метрге дейін су тереңдігінде аулауға болады. LED жемдері балықтарды тарту үшін LED және батареямен жабдықталған. Олар жарқырап немесе жыпылықтап, әртүрлі түстер мен LED-тердің комбинациясын қолданады. Плагтар, сондай-ақ кранкбейттер немесе мини-байттар деп те аталады. Бұл жемдер балыққа ұқсайды және су арқылы жүзеді, алдыңғы жағындағы биббиге байланысты тұрақсыздықтан олар әртүрлі қозғалыстар жасай алады. Жұмсақ пластикалық жемдер – балық, краб, кальмар, құрт, кеміргіш, бақа, қантұрғыш және басқа да жандарға ұқсатып жасалған пластик немесе резеңкеден жасалған жемдер. Спиннербейт – төменгі жағында ілгек, жоғарғы жағында жарқыраған бұрағышы бар, шамамен 60-90 градус бұрышпен иілген сым. Қашық жемдер әдетте қасық пішіндес келеді, кең дөңгелек ұшы суды ұстап, әрекетті күшейтеді, ал түйіндегі тар ұшы, иісті найзаға ұқсас. Оның орталық сызығы ортадан ығысқандықтан, су оған әсер етеді. Пішініне байланысты олар жарықта жыпылықтайды және қозғалады, бұл балықтарды тартады. Жер бетіндегі жемдер сонымен қатар жоғары судағы жемдер, попперлер және стикбейттер деп те аталады. Олар суда жүзіп, су бетіндегі балықтардың жеміне ұқсайды. Олар қағылып, бүркіліп немесе шулап дыбыс шығара алады. Бұл жемді тиімді пайдалануды үйренуге көп уақыт кетеді. Жер бетіндегі жемдерді тиімді пайдаланудың арнайы техникалары бар, мысалы, оларды "жүгірту", бұл табиғи жүзуге ұқсас. Свимбейт – нақты жем балыққа ұқсайтын жұмсақ пластикалық немесе ағаштан жасалған жем. Олардың кейбіреулерінде құйрығы бар, ол жемді су арқылы тартқанда жүзіп жатқандай көрінеді. Ағаштан жасалғандары көлеміне қарай белгілі бір жерлерде иілгіш болады. Жемді пайдаланудың жалпы артықшылығы – тірі жемді пайдалануды азайту. Бұл теңіз ортасының маңызды мәселесін – азық тізбегінің төменгі буынындағы жем түрлерін шамадан тыс аулау арқылы теңіз азық тізбегін бұзу мәселесін шешуге көмектеседі. Жемдерді пайдаланудың тағы бір артықшылығы – балықтарды ұстап, қайта жіберу кезінде олардың тірі қалу мүмкіндігін арттыру. Бұл себебі жемдер терең ілгектің болуын азайтады, ал көптеген зерттеулерде терең ілгек балықтың өліміне себеп болады.
Artificial flies are designed to resemble all manner of insect prey and are used in fly fishing. Combined lures combine properties of several different types of lures. Chatterbait, also known as "bladed jig" or "vibrating jig", is an amalgamation of several lure constructs. It has a weighted hook (jighead), a feathered/silicone stranded skirt, and an inline spinner blade. As it is cast, and retrieved, it vibrates under water alerting nearby fish of a potential snack. Fish decoy is a type of lure that traditionally was carved to resemble a fish, frog, small rodent, or an insect that lures in fish so they can be speared. They are often used through the ice by fishermen and also by Inuit as part of their diet. The Mitchell Museum of the American Indian collection includes Native American fish decoys. William Jesse Ramey is considered a vintage master carver of fish decoys, and his work has been featured in museums. Jigs are a weighted hook with a lead head opposite the sharp tip. They usually have a minnow or crawfish or even a plastic worm on it to get the fish's attention. Deep water jigs used in saltwater fishing consist of a large metallic weight, which gives the impression of the body of the bait fish, which has a hook attached via a short length of kevlar usually to the top of the jig. Some jigs can be fished in water depths down to 300 meters. LED lures have a built in LED and battery to attract fish. They use a flashing or sometimes strobing pattern, using a combination of colors and LEDs. Plugs are also known as crankbaits or minnows. These lures look like fish and they are run through the water where they can move in different ways because of instability due to the bib at the front under the head. Soft plastic baits are lures made of plastic or rubber designed to look like fish, crabs, squid, worms, lizards, frogs, leeches and other creatures. Spinnerbait are pieces of wire that are bent at about a 60 to 90 degree angle with a hook at the bottom and a flashy spinner at the top. Spoon lures usually look like a spoon, with a wide rounded end, catching water to force action, and a narrower pointed end at the knot, similar in shape to a concave spearhead. It is shaped to have its center line off center to force the water to act upon it. They flash in the light while wobbling and darting due to their shape, which attracts fish. Surface lures are also known as top water lures, poppers and stickbaits. They float and look like fish prey that is on top of the water. They can make a popping, burbling, or even a buzzing sound. It takes a long time to learn how to use this lure effectively. There are specific techniques for using surface lures effectively like "walking" them which gives a natural swimming look. Swimbait is a soft plastic or wooden bait/lure that resembles an actual bait fish. Some of these have a tail that makes the lure/bait look like it is swimming when drawn through the water. Such a one made of wood would be hinged in certain places depending on its size. One advantage of use of lure in general is the reduction in the use of live bait. This contributes to resolving one of the marine environment's more pressing problems; the undermining of marine food webs by overharvesting bait species which tend to occur lower in the food chain. Another advantage of lures is that their use promotes improved survival of fish during catch and release fishing. This is because lures reduce the incidence of deep hooking which has been correlated to fish mortality in many studies.
Қалқалар
Риг – кем дегенде бір ілмегі бар жемшөпті бір немесе бірнеше желі бөліктерімен, салмақтармен, иілгіштермен, айналмалы құрылғылармен, әсемдік буындарымен және кейде басқа жемшөптермен үйлестіретін дайын терминалдық жабдық жиынтығы. Ригты қаңғыбақпен ұстауға болады, қолмен ұстауға болады немесе қайыққа немесе пирске бекітіледі. Кейбір ригтер су бетінде қалу үшін, ал басқалары су түбіне шөгу үшін жасалған. Кейбір ригтер троллингке арналған. Көптеген ригтер нақты бір балық түрін ұстау үшін арнайы жасалған, бірақ олар көптеген түрлерді ұстауға да жарайды.
A rig is an established terminal tackle setup that combines at least one hooked lure with one or more line sections, sinkers, bobbers, swivels, decorative beads, and sometimes other lures. A rig might be held by a rod, by hand, or attached to a boat or pier. Some rigs are designed to float near the surface of the water, others are designed to sink to the bottom. Some rigs are designed for trolling. Many rigs are designed especially for catching a single species of fish, but will work well for many different species.
Қызғалдақ
Маргарита тізбегі – жемдік балықтардың біртекті тобын имитациялайтын, ілмексіз пластик жалғаулардан ("тізбек" немесе шоғыр) тұратын, хищниктерге мол азық көзін ұсынатын алдау құрылғысы. Маргарита тізбегінің мақсаты – пелагикалық балықтарды қайықтың кормасына, ілмектермен жабдықталған әртүрлі жалғаулардан тұратын "жалғау жиынтығына" тарту. Әдетте, маргарита тізбегінің басты бағыты – мөлдір монофиламент жіп, оған бағытты жалғау үшін қысылған ұштар бекітіледі. Соңғы жалғауды ілмекпен жабдықтауға немесе ілмексіз қалдыруға болады. Ілмексіз нұсқалары алдау үшін, ал ілмекті нұсқалары қаңқа мен катушкаға қосылады. Маргарита тізбегінде қолданылатын жалғаулар – ағаш кедр бұтақтарынан, пластик кальмарлардан, сорғыштардан және басқа жұмсақ және/немесе қатты пластик жалғаулардан жасалады. Кейбір елдерде (мысалы, Жаңа Зеландияда) маргарита тізбегі кейде "флэшер-құрылғысы" немесе "сабики-құрылғысы" сияқты орналасуда жемдік балықтарды аулауға қолданылатын құрылғыны білдіруі мүмкін; әр ілмекке кішкентай түрлі-түсті материал/қауырсын/пластмасса бекітілген ілмектер тізбегі.
A daisy chain is a teaser rig consisting of a "chain" or cluster of plastic lures run without hooks, which mimics a school of forage fish that presents abundant food for predators. The purpose of a daisy chain is to attract pelagic fish to the stern of a boat into the lure "spread", which consists of a number of lures rigged with hooks. Typically, a daisy chain's mainline is clear monofilament line with crimped on droppers that connect the lure to the mainline. The last lure can be rigged with a hook or unrigged. The unrigged versions are used as teasers while the hooked versions are connected to a rod and reel. The lures used on a daisy chain are made from cedar plugs, plastic squids, jets, and other soft and/or hard plastic lures. In some countries (e. g. New Zealand), daisy chains can sometimes refer to a rig which is used to catch baitfish in a similar arrangement to a "flasher rig" or a "sabiki rig"; a series of hooks with a small piece of colourful material/feather/plastic attached to each hook.