Кіріспе

Құс түрі

Блакистонның балық құсы (Ketupa blakistoni) – қазіргі кезде тіршілік ететін ең ірі құс түрі, ол балық аулайтын сұңқар құстар тобының кіші тобы болып табылады, су жағалауларында аң аулауға маманданған. Бұл түрді Блакистонның сұңқар құсы деп атау дұрыс. Себебі, генетикалық зерттеулерге сәйкес, ол балық аулайтын құстарға жақын емес, еуропалық сұңқар құсына (Bubo bubo dumeril) жақын. Бұл 2003 жылы орнитологтар/таксономистер Майкл Винк және "Әлемнің сұңқар құстары" кітабының авторы Клаус Кениг жүргізген сүйек және ДНК-ға негізделген тестілер арқылы дәлелденді.

Сипаттама

Блэкистонның балық совы – соулардың ең ірі түрі. Ақпан айының шамасында орыс балық соуларының орташа салмағы жеті аталықта және бес аналықта өлшенді, әдетте олардың дене массасы жыл бойы ең төменгі шегінде болады. Блэкистонның балық совының жалпы ұзындығы өлшенді, сондықтан орташа және максималды ұзындығы үлкен сұр соудан (Strix nebulosa) сәл кем, оның дене массасы айтарлықтай төмен. Блэкистонның балық совының қанаттарының максималды жайылуы кез келген белгілі бүркіт соудан да үлкен. Блэкистонның балық совының қанат жайылуының диапазоны: Блэкистон қалған үш балық совы түрінен айқын түрде ірі. К. б. блякистони (Seebohm, 1884). Хоккайдо, Солтүстік Жапония және Курил аралдары. Жүздік дискісінің түсі – тар қара жолақты сары қоңыр; көздерінің үстінде, тұмсықтың табанында және маңдайда кішкентай, қатты, көбінесе ақ қауырсындар; иегі көбінесе ақ. Басының қалған бөлігі мен төменгі жағы қоңыр, қара қоңыр жолақты және қоңыр қауырсын ұштары бар; арқасы қараңғырақ. Мантиясы біршама жеңіл және қызыл қоңыр, қара қоңыр жолақтарымен және қара қоңыр жолақтың үстінен өтетін сызықтарымен. Қанаттары көптеген сары жолақты қара қоңыр. Құйрығы 7-8 сары түсті жолақты қара қоңыр. Төменгі жағы қара қоңыр жолақты және тар, ашық қоңыр толқынды көлденең жолақты ашық қоңыр. Қанат шегі өлшенді, құйрығы өлшенді және тарс өлшенді. Блэкистонның балық совы әдетте қыста кем дегенде жартылай мұздамайтын, өнімді өзендердің бойында мекендейді. Суық солтүстік қыстарында ашық су тек ағынның жеткілікті жылдам болған жерінде немесе жылы бұлақтың суы көтерілген жерінде ғана кездеседі. Бикин өзенінің бассейнінде ауланған балықтардың орташа дене массасы шамамен бағаланды. Ресейде көктемде қосмекенділер көп мөлшерде ауланады, әсіресе Дибовский бақасы (Rana dybowskii), және сол кезде олардың тамақтану құрамында балықтан көп болуы мүмкін. Бұл құстарға сыйымды болу үшін ұялар өте кең болуы керек. Жұмыртқа саны 1-ден 3-ке дейін, көбінесе 2. Приморьеде 200-ден 400-ге дейін жеке құс бар деп есептеледі. Ресейде балық соуларын терішілер өлтіреді, лосось аулауға қойылған торларға түсіп қалады және аңшылар атып өлтіреді. Олардың жалпы саны өте аз болғандықтан, мұндай өлім-жітімнің жалғасуы тұрақты болуы мүмкін емес. Хоккайдода Блэкистонның балық совының популяциясының біртіндеп қалпына келуіне қатысты деректер табылды, бірақ жапондық табиғатты қорғаушылар қолайлы ортаның жетіспеушілігіне алаңдайды және популяцияның өсуін ынталандыру үшін жерді пайдалану тәсілдерін өзгертуді ұсынады.

Жергілікті халықтар үшін маңызы

Блакистонның балық соғағы Жапонияның Хоккайдо аймағындағы айну халқы үшін Камуй (құдай) саналады және оны Котан кору Камуй (Ауылды қорғайтын Құдай) деп атайды. Ресейде бұл түрді Солтүстік Сібір мен Солтүстік Ресейдің Қиыр Шығысындағы эвен халқы тағамдық көз ретінде пайдаланады, бірақ бұл әдет аймақтық деңгейде жоғалып барады.