Кіріспе

Арна Венделл Бонтемпс (/b//ɒ//n/'t//ɒ//m/ bonTOM) (13 қазан 1902 – 4 маусым 1973) – американдық ақын, романист және кітапханашы, Гарлем Ренессансының көрнекті өкілі.

Ерте өмір

Бонтемп 1902 жылы Луизиана штатының Александрия қаласында луизианалық креол отбасында дүниеге келген. Оның ата-тегінде бос адамдар мен француз отарлаушылары болған. Әкесі құрылысшы болғандықтан, кейде ұлын құрылыс алаңдарына алып баратын. Ұл өскен сайын, әкесі оны джаз музыкасы ойналатын түнгі клубтарға алып жүретін. Оның анасы Мария Каролина Пемброк мектеп мұғалімі болған. Отбасы католик дінінде болған, Бонтемп Киелі Франциск Ксавьер соборында крещениеден өтті. Кейін олар жетінші күндік адвентистерге көшті. Бонтемп үш жасқа толғанда, оның отбасы Калифорния штатының Лос-Анджелесіне көшіп келді, оңтүстіктен қара нәсілділердің солтүстік, орталық батыс және батыс қалаларына жасаған Ұлы көші-қонының бір бөлігі ретінде. Олар Уоттс ауданы деп белгілі болған жерге қоныстанды. Мемлекеттік мектептерді бітіргеннен кейін, Бонтемп Калифорния штатының Ангвин қаласындағы Pacific Union колледжінде оқыды және 1923 жылы бітірді. Ол ағылшын тілі мамандығын таңдап, тарихты қосымша пән ретінде оқыды, сондай-ақ Omega Psi Phi студенттік бауырластығының мүшесі болды.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Бонтемпс автор Уоллес Турманмен, "От!!" журналының негізін қалаушымен танысып, дос болды, ол Лос-Анджелес поштасында жұмыс істеген кезде. Кейін Бонтемпс Нью-Йоркке барып, сонда қоныстанды және Гарлем Ренессансының бір бөлігіне айналды. 1924 жылдың тамызында, 22 жасында Бонтемпс өзінің алғашқы өлеңі "Үміт" (алғашқыда "Қара нәсілдер туралы жазба" деп аталған) Ұлттық түсті адамдар қауымдастығының (NAACP) ресми журналы "Кризис" журналында жариялады. Ол үмітті мағынасыз, мақсаты жоқ "бос қайыққа" теңеді, бұл оның мансабы туралы адасуын көрсетеді. Бонтемпс, Батыс жағалауының көптеген зиялыларымен бірге Гарлем Ренессансы кезінде Нью-Йоркке сапар шекті. 1926 жылы Бонтемпс Альберта Джонсонға үйленді, олардың алты баласы болды: ең үлкенінен ең кішісіне дейін – Джоан, Пол, Поппи, Камил, Конни және Алекс. 1931 жылы Ұлы депрессияның күшеюіне байланысты Бонтемпс Нью-Йорк пен Гарлем академиясындағы оқытушылық лауазымын тастап кетті. Ол отбасымен бірге Хантсвиллге (Алабама штаты) көшіп барды, онда үш жыл бойы Оукуд кіші колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді. Бонтемпс, IWP үшін басқа жұмыстармен қатар, Ричард Райт, Маргарет Уокер, Кэтрин Данхэм, Фентон Джонсон, Фрэнк Ерби, Ричард Дурхам, Китти Чапель және Роберт Лукас сияқты жас жазушыларға "Америкалық негрлер кавалькадасын" және басқа да туындыларды жасауда көмектесті. Олар "Иллинойстағы негрлер" туралы жазылған үлкен жинақтың бір бөлігін құрды. 1938 жылы "Қайғылы жүзді бала" (1937) балалар кітабы жарық көргеннен кейін Бонтемпс Розенвальд стипендиясын алды, ол оның "Кешкі барабан" (1939) романы жөніндегі жұмысына жұмсалды. Бұл роман Туссен Лувертюрдың француз колониясы Сен-Домингтегі құлдар көтерілісіне негізделген (кейіннен Гаити тәуелсіз республикасы болды). Бұл кітап оның басқа романдарына қарағанда кеңінен танылды. Кейбір сыншылар сюжетті тым драмалық деп санады, ал басқалары оның кейіпкерлерін жоғары бағалады. Осы кезеңде Бонтемпс түрлі жанрларда көптеген романдар жариялады. "Жақсы мінезді Слэппи" (1946) және "Сэм Пэтч" (1951) – ол Джек Конроймен бірлесіп жазған екі балалар кітабы. Жеке өзі "Жалғыз бала" (1955) және "Келсо мырзаның арыстаны" (1970) атты екі балалар кітабын шығарды. Сонымен қатар ол жасөспірімдерге арналған шығармалар, соның ішінде Джордж Вашингтон Карвер, Фредерик Дуглас және Букер Т. Вашингтонның өмірбаяндарын жазды. Бұл кезеңдегі басқа туындылары: "Алтын тоқылма" (1941), "Негрлер тарихы" (1948), "Аспандағы күйме" (1951) және "Танымал негр спортшылары" (1964) – және "Негр халық мұрасының кітабы" (1958). Бонтемпс Конроймен бірлесіп, африкалық американдықтардың Америка Құрама Штаттарына көшіп келу тарихы туралы "Олар қала іздейді" (1945) атты кітап жазды. Кейіннен олар оны "Бірақ басқа жерде емес" (1966) деп қайта қарап, жариялады. Бонтемпс сонымен қатар "Негр азадығының 100 жылы" (1961) кітабын жазды және "Ұлы құлдардың әңгімелері" (1969) және "Есте қалған Гарлем Ренессансы" (1972) кітаптарын редакциялады. Ол сондай-ақ танымал антология болған "Американдық негр поэзиясын" (1963) редакциялады. Ол өзінің өлеңдерін "Жеке хаттар" (1963) жинағына біріктірді, сондай-ақ 1968 жылы қайта басылған "Қара дауыл" романына кіріспе жазды. Кітапханашылық және библиографиялық жұмысы арқылы Бонтемпс африкалық американдық әдебиетті зерттеу және сақтаудың заңды нысаны ретінде орнатуда жетекші рөл атқарды. 2002 жылы ғалым Молефи Кете Асанте Арна Бонтемпсті өзінің 100 ең ұлы африкалық американдықтар тізіміне енгізді.