Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддизмнің түрлі мектептеріндегі беріліс желісі
Lines of transmission in different schools of Buddhism
Буддизмдегі беріліс желісі – Будданың өзіне дейін теориялық тұрғыдан ізбен суырылатын Буддалық ілімнің берілу жолы. Беріліс туралы мойындау ауызша немесе құжаттармен расталуы мүмкін. Чан (Дзен және Сеонды қоса) және Тибет буддизмі сияқты Буддизмнің бірнеше салалары өздерінің тарихи ұстаздарының тізімдерін сақтайды. Бұл тізімдер дәстүрдің қазіргі өкілдерін растау қызметін атқарады. Әртүрлі Буддалық беріліс желісінің тарихи дұрыстығы пікірталас тудырып отыр. Стивен Батчелор жапондық Дзен желісі туралы айтқанда, "бұл желінің тарихилығы сынға төтеп бере алмайды" деп мәлімдеді. Эрик Сторли берілістің "тарихи тұрғыдан қарапайым жалғандық екенін" атап өтті. Эдвард Конз "Чанның ерте тарихы туралы көптеген дәстүрлер кейінгі заманның туындысы" деді.
A lineage in Buddhism is a line of transmission of the Buddhist teaching that is "theoretically traced back to the Buddha himself." The acknowledgement of the transmission can be oral, or certified in documents. Several branches of Buddhism, including Chan (including Zen and Seon) and Tibetan Buddhism maintain records of their historical teachers. These records serve as a validation for the living exponents of the tradition. The historical authenticity of various Buddhist lineages has been subject to debate. Stephen Batchelor has claimed, speaking about specifically Japanese Zen lineage, "the historicity of this “lineage” simply does not withstand critical scrutiny." Erik Storlie has noted that transmission "is simply false on historical grounds." Edward Conze said "much of the traditions about the early history of Chan are the inventions of a later age."
Виная
Виная шежіресінде бхикху ("монах") немесе бхикхуни ("әйел монах") қырына кіру үшін кемінде бес монахтың болуы қажет, олардың біреуі толықтай қырына кірген ұстаз, ал екіншісі – ачарья (ұстаз) болуы тиіс. Бхикхунилерді қырына кіргізудің осы шежіресі Тхеравада мектебінде және Тибет буддизмінде жойылды. Сондықтан Тензин Палмо сияқты шраманерикалар толық қырына кіргісі келгенде, олар Гонконгқа сапар шегуге мәжбүр болды.
In the lineage of the vinaya, the requirements for ordination as a bhikkhu ("monk") or a bhikkhuni ("nun") include the presence of at least five other monks, one of whom must be a fully ordained preceptor, and another an acharya (teacher). This lineage for ordaining bhikshunis became extinct in the Theravada school and in Tibetan Buddhism. Therefore, when śrāmaṇerikās like Tenzin Palmo wanted full ordination, she had to travel to Hong Kong.
Махасидда
Махасиддха дәстүріндегі сантар міндетті түрде Гаутама Буддадан бастау алмайды, бірақ барлық буддалық сантар сияқты, түбінде Ади Буддаға тіреледі.
Lineages in the Mahasiddha tradition do not necessarily originate from Gautama Buddha, but are ultimately grounded, like all Buddhist lineages, in the Adi Buddha.
Ұрпақтардың құрылуы
Чан буддизміндегі патриархалдық ұрпақ идеясы 5-ші патриарх Хонгреннің (弘忍 601–674) шәкірті Фарудың (法如 638–689) епитафиясына дейін жетеді. «Екі кіру және төрт практика туралы трактаттың» ұзын шолуларында және көрнекті монахтардың жалғасқан өмірбаянында Даою мен Хуйкэ – Бодхидхарманың нақты анықталған жалғыз шәкірттері болып табылады. Эпитафия Бодхидхарманы бірінші патриарх деп көрсететін тектің тізбегін ұсынады. 6-шы ғасырда танымал монахтардың өмірбаяндары жинақталды. Осы жанрдан Чанның типік ұрпағы қалыптасты:
The idea of a patriarchal lineage in Chan Buddhism dates back to the epitaph for Fărú (法如 638–689), a disciple of the 5th patriarch, Hóngrĕn (弘忍 601–674). In the Long Scroll of the Treatise on the Two Entrances and Four Practices and the Continued Biographies of Eminent Monks, Daoyu and Huike are the only explicitly identified disciples of Bodhidharma. The epitaph gives a line of descent identifying Bodhidharma as the first patriarch. In the 6th century biographies of famous monks were collected. From this genre the typical Chan lineage was developed:
Д.Т. Судзуки Чанның 7-ші және 8-ші ғасырлардағы танымалдылығының артуы «Буддизмнің негізін қалаушысынан тікелей берілуінің ресми жазбалары жоқ» деген сынға ұшырағанын айтады, және Чан тарихшылары осы шабуылға жауап ретінде Бодхидхарманы буддизмнің 28-ші патриархы деп жариялады.
D. T. Suzuki contends that Chan's growth in popularity during the 7th and 8th centuries attracted criticism that it had "no authorized records of its direct transmission from the founder of Buddhism" and that Chan historians made Bodhidharma the 28th patriarch of Buddhism in response to such attacks.
Алты патриарх
Алғашқы шежірелер Бодхидхармадан Хуиненгке дейінгі шежірені сипаттайды. Жалпы қабылданған 7-ші қытай патриархы жоқ. Чан, Дзен және Сеон дәстүрлерінің негізгі ұстаздары ағылшын тіліндегі аудармаларда көбінесе "Патриархтар" деп аталса да, дәлірек терминология "Бабалар" немесе "Негіз қалаушылар" және "Бабалар шеберлері" немесе "Негіз қалаушы шеберлер" болар еді, себебі қытай тіліндегі қолданылатын терминдер жынысқа қатысты бейтарап. Әр түрлі авторлардың әртүрлі жазбалары белгілі, олар түрлі таратқыш желілерді көрсетеді.
The earliest lineages described the lineage from Bodhidharma to Huineng. There is no generally accepted 7th Chinese Patriarch. The principle teachers of the Chan, Zen and Seon traditions are commonly known in English translations as "Patriarchs". However, the more precise terminology would be "Ancestors" or "Founders" and "Ancestral Masters" or "Founding Masters" , as the commonly used Chinese terms are gender neutral. Various records of different authors are known, which give a variation of transmission lines:
Жапонияға жіберу
Жапонияға жиырма төрт түрлі Дзен елі тіркелген. Бүгінгі күнге дейін тек үшеуі ғана жетіп келді. Доген 13-шы ғасырда Чанды үйрену үшін Қытайға барып, Сотоны Жапонияға жеткізді. Каодун мектебінде Дхарманы жеткізіп алғаннан кейін, ол Жапонияға оралып, онда Сото деп аталатын елін құрды. Линдзи мектебі де бірнеше рет Жапонияға жеткізілді, онда ол Ринзай мектебі деп аталады.
Twenty four different Zen lineages are recorded to be transmitted to Japan. Only three survived until today. Sōtō was transmitted to Japan by Dōgen, who travelled to China for Chan training in the 13th century. After receiving Dharma transmission in the Caodong school, he returned to Japan and established the lineage there, where it is called the Sōtō. The Linji school was also transmitted to Japan several times, where it is the Rinzai school.
Таза жер буддизмі
Басқа буддалық дәстүрлерден өзгеше, Таза жер буддизмі қатаң ұстаз-оқушы байланысын ұстамайды, бірақ түрлі елдерде кейбір ұстаздар мен монахтар жаңа ойлар арқылы немесе ілімді тарату арқылы осы дәстүрді дамытқан деп есептеледі. Мұндай ұстаздар көбінесе басқа "патриархтармен" бір заманда өмір сүрмейді, бірақ олардың еңбегі дәстүрдің тізбегі ретінде мойындалады.
Unlike the other Buddhist lineages, Pure Land Buddhism does not maintain a strict master disciple relationship, however, in various countries, certain teachers and monks have been acknowledged as having furthered the tradition either through new insights, or through promulgation of the teachings. Such teachers rarely lived at the same time as other "patriarchs", but contributions are recognized as a lineage.
Жапон тілі
Жодо Шиншү және Жодо Шу буддалық дәстүрлерінде "Патриарх" термині өз мектептерінің негізін қалаушыларына дейінгі жеті үнді, қытай және жапон шеберлерін білдіреді. Екі дәстүр де Геншинге дейінгі патриархтар тізімімен келіседі. Аты Күндері Жапонша аты Тектес елі Үлесі Нагарджуна 150–250 Рюжу (龍樹) Үндістан Таза жерді жарамды буддалық жол ретінде алғаш рет жақтады. Васубанду шамамен 4-ғасыр Тенджин (天親) немесе Сешин (世親) Үндістан Нагарджунаның Таза жер туралы ілімдерін кеңейтті, Таза жер сутраларына түсіндірмелер жазды. Таң Луан 476–542(?) Донран (曇鸞) Қытай Жиі айтылатын алты буынды нэмбуцу дұғасын жасады, Амитабха Будданың барлық тіршілік иелерін құтқару туралы уәдесінің маңыздылығын атап өтті. Даочуо 562–645 Дошаку (道綽) Қытай "ақымақтар жолы" дәстүрімен салыстырғанда "Таза жердің оңай жолы" тұжырымын ұсынды. Дхарманың соңғы дәуірінде Таза жер жолының тиімділігін үйретті. Шандо 613–681 Зендо (善導) Қытай Амитабха Будданың атын айтудың маңыздылығын баса көрсетті. Геншин 942–1017 Геншин (源信) Жапония Таза жер тәжірибасын қарапайым халыққа таратып, құтқаруға ерекше назар аударды. Хонен 1133–1212 Хонен (法然) Жапония Таза жерде қайта тууға толық арналған буддизм мектебін құрды, Таза жерде қайта тууға жету үшін Амитабха Будданың атын айтуды одан әрі насихаттады. Тек Жодо Шиншү дәстүріндегі патриарх.
In Jōdo Shinshū and Jodo Shu Buddhist traditions, "Patriarch" refers to seven Indian, Chinese and Japanese masters leading up to the founder of their respective schools. Both traditions agree with the list of patriarchs up to Genshin. Name Dates Japanese Name Country of Origin Contribution Nagarjuna 150–250 Ryūju (龍樹) India First one to advocate the Pure Land as a valid Buddhist path. Vasubandhu ca. 4th century Tenjin (天親) or Seshin (世親) India Expanded on Nagarjuna's Pure Land teachings, commentaries on Pure Land sutras. Tan luan 476–542(?) Donran (曇鸞) China Developed the six syllable nembutsu chant commonly recited, emphasized the role of Amitabha Buddha's vow to rescue all beings. Daochuo 562–645 Dōshaku (道綽) China Promoted the concept of "easy path" of the Pure Land in comparison to the tradition "path of the sages". Taught the efficacy of the Pure Land path in the latter age of the Dharma. Shandao 613–681 Zendō (善導) China Stressed the importance of verbal recitation of Amitabha Buddha's name. Genshin 942–1017 Genshin (源信) Japan Popularized Pure Land practices for the common people, with emphasis on salvation. Hōnen 1133–1212 Hōnen (法然) Japan Developed a specific school of Buddhism devoted solely to rebirth in the Pure Land, further popularized recitation of name of Amitabha Buddha in order to attain rebirth in the Pure Land. A patriarch in the Jōdo Shinshū tradition only.
Тибет буддизмі
14-ші Далай-лама «Кармапа: қасиетті болжам» кітабының алғы сөзінде былай дейді: Тибет буддизміндегі санның маңызы, қарапайым мұрагерлік немесе туыстық желісінен әлдеқайда артық. Сан – Будданың ілімінің сақталып, бұзылмаған күйде ұрпақтан ұрпаққа берілетін қасиетті сенімі. Рухани дәстүрдің күш алып, жалғасып келуінің маңызды байланысы – толыққанды білімді ұстаз бен адал шәкірт арасындағы терең байланыс. Ұстаз бен шәкірт қарым-қатынасы Тибет буддизмінің барлық ірі мектептерінде өте қасиетті деп есептеледі.
The 14th Dalai Lama, in the foreword to Karmapa: The Sacred Prophecy states:Within the context of Tibetan Buddhism, the importance of lineage extends far beyond the ordinary sense of a particular line of inheritance or descent. Lineage is a sacred trust through which the integrity of Buddha's teachings is preserved intact as it is transmitted from one generation to the next. The vital link through which the spiritual tradition is nourished and maintained is the profound connection between an enlightened master and perfectly devoted disciple. The master disciple relationship is considered extremely sacred by all the major schools of Tibetan Buddhism.
Ұрпақты иелену
Уоллес 17 ғасырда өмір сүрген Карма Чагмеден (fl. 17 ғасыр) ағылшын тіліне аударма жасалған цитатада Наропаға (956–1041 CE) жатқызылған кіріктірілген цитата бар:
Wallace renders into English a citation of Karma Chagme (, fl. 17th century) that contains an embedded quotation attributed to Nāropā (956–1041 CE):
Ұрпақтарды сақтау
Гьятрл (1924 ж.т.), Карма Чагмеге арналған түсіндірмесінде, Дилго Кхенценің Ваджраяна құдайлық беруін, дхарманың тікелей берілуін және рлунгті қабылдаудағы "самайясын", ынтасын және қарапайымдылығын жеткізеді, бұл Уоллес тарапынан ағылшын тіліне аударылған (Чагме және басқалар, 1998: 21 б.).
Gyatrul (b. 1924), in a purport to Karma Chagme, conveys Dilgo Khyentse's 'samaya', diligence and humility in receiving Vajrayana empowerment, lineal Dharma transmission and rlung, as rendered into English by Wallace (Chagmé et al., 1998: p. 21):
Шұжық
Чод – "Мендікті кесіп өту" деп аталатын жоғары деңгейдегі рухани тәжірибе. Бұл практика Праджнапарамита сутрасына негізделген, белгілі бір медитациялар мен тантрикалық рәсімдерді қолданады. Чодтың Тибетке қалай келгені туралы бірнеше агиографиялық әңгімелер бар. Бір namtar (агиография) Камаласила Мохейанмен Тибеттің "күрт" жолмен бойға бітіруі керек пе, әлде өзінің "кезең-кезеңмен" жолын таңдауы керек пе деген пікір таласын жеңгеннен кейін көп ұзамай пхованы орындап, өзінің сана ағынын жұқпалы аурумен ластанған мәйіттің жанына жеткізіп, оның тудырған қаупін қауіпсіз түрде жылжытты. Камаласиланың санасы басқаша болғандықтан, Дампа Сангье есімді махасидда Камаласиланың бос кутенін, яғни "физикалық негізін" кездестірді. Дампа Сангье кармалық тұрғыдан әдемі денеге ие болмағандықтан, Камаласиланың өте әдемі әрі сау бос денесін тапқан соң, оны жаңадан өлген мәйіт деп ойлап, өзінің сана ағынын Камаласиланың денесіне ауыстыру үшін пхованы қолданды. Дампа Сангье санасы Камаласила денесінде Гималайға қарай жол тартты, соның арқасында Азапты басу ілімі мен Үнді Чодының нұсқасын жеткізді, ол Мачиг Лабдронның Махамудра Чодына әсер етті. Камаласиланың санасы өз кутеніне қайта орала алмады, сондықтан Дампа Сангьенің бос денесіне кіруге мәжбүр болды.
Chöd is an advanced spiritual practice known as "Cutting Through the Ego." This practice, based on the Prajnaparamita sutra, uses specific meditations and tantric ritual. There are several hagiographic accounts of how chöd came to Tibet. One namtar (hagiography) asserts that shortly after Kamalaśīla won his famous debate with Moheyan as to whether Tibet should adopt the "sudden" route to enlightenment or his own "gradual" route, Kamalaśīla enacted phowa, transferring his mindstream to animate a corpse polluted with contagion in order to safely move the hazard it presented. As the mindstream of Kamalaśīla was otherwise engaged, a mahasiddha named Dampa Sangye came across the vacant kuten or "physical basis" of Kamalaśīla. Dampa Sangye was not karmically blessed with an aesthetic corporeal form, and upon finding the very handsome and healthy empty body of Kamalaśīla, which he assumed to be a newly dead fresh corpse, used phowa to transfer his own mindstream into Kamalaśīla's body. Dampa Sangye's mindstream in Kamalaśīla's body continued the ascent to the Himalaya and thereby transmitted the Pacification of Suffering teachings and the Indian form of Chöd which contributed to the Mahamudra Chöd of Machig Labdrön. The mindstream of Kamalaśīla was unable to return to his own kuten and so was forced to enter the vacant body of Dampa Sangye.