Кіріспе

Екі көздің рефракциялық күші тең емес кезде қолданылатын термин – анизометропия. Анизометропия – адамның көздерінің рефракциялық күші айқын түрде ерекшеленетін жағдай. Әдетте, бір диоптрлік (1D) айырмашылық осы жағдайды диагностикалау шегі болып табылады. Пациенттерде бас ауруы, көздің шаршауы, екі көру немесе жарықтан сезу сияқты симптомдар туындағанда анизометропия 3D-ге дейін жете алады. Анизометропияның кейбір түрлерінде мидың көру қабығы екі көзден келетін бейнелерді бірдей қабылдай алмайды (бинокулярлық қосылу), орнына бір көздің орталық көруін жояды. Егер мұндай жағдай көру қабығы дамитын өмірдің алғашқы 10 жылында жиі қайталап орын алса, амблиопияға алып келуі мүмкін. Амблиопияда рефракциялық қате дұрыс түзетілгеніне қарамастан, зардап шеккен көздің көруі 20/20 дейін толыққанды жақсармауы мүмкін. Бұл жағдайдың атауы төрт грек сөзінен құралған: "an" – "жоқ", "iso" – "бірдей", "metr" – "өлшем", "ops" – "көз". Антиметропия – анизометропияның сирек кездесетін түрі, онда бір көз миопияға (алысқа жақын көруге), ал екінші көз гиперопияға (алысқа шашыраңқы көруге) шалдығады. Бұл жағдай халықтың шамамен 0,1%-ында кездеседі.

Себептер

Анизометропия бір көздің астигматизмі, алысқа көру қабілетінің нашарлауы және миопиясы сияқты жиі кездесетін рефракциялық қателердің салдарынан туындайды. Анизометропияның пайда болуы генетикалық және қоршаған ортаның әсеріне байланысты болуы мүмкін. Кейбір зерттеулерде қарт адамдарда асимметриялық катарактаның дамуы анизометропияның нашарлауына себеп болуы мүмкін екендігі көрсетілген. Дегенмен, анизометропия жасқа байланысты, катарактаның дамуына қарамастан: өмірдің алғашқы жылдарында анизометропияның жылдам төмендеуі, ересекке өту кезеңінде артуы, ересек жаста салыстырмалы түрде тұрақты деңгейде болуы, ал қарт жаста айтарлықтай өсуі байқалады. Сөйлей алмайтын балаларда ерте анықтау үшін фотоскрининг қолданылуы мүмкін. Бұл қысқа көру тестісінде арнайы камералар әр көздің жарыққа реакциясын анықтайды, содан кейін жабдықтың бағдарламалық құралы немесе тексеру жүргізуші оны интерпретациялайды. Фотоскрининг қауіп факторларын көрсетсе, офтальмолог толық көз тексеруінен кейін, соның ішінде көздің қарашығын кеңейту және әр көздің фокустау қабілетін өлшеу арқылы диагноз қоя алады. (Қараңыз: Рефракциялық хирургия).

Эпидемиология

Анизметропияның таралуын анықтау бірнеше қиындықтар тудырады. Біріншіден, рефракциялық қате өлшемі бір өлшеуден екіншісіне өзгеріп отыруы мүмкін. Екіншіден, анизометропияны анықтау үшін әртүрлі критерийлер қолданылған, ал анизометропия мен изометропия арасындағы шекара олардың анықтамасына байланысты. Бірнеше зерттеу анизометропияның жоғары аметропиясы бар адамдарда жиірек кездесетінін және көбінесе ауыррақ болатынын көрсеткен, бұл әсіресе миопияға қатысты. Анизометропия жасқа қарай U пішінді таралымды көрсетеді: ол бірнеше апталық сәбилерде жиі кездеседі, кішкентай балаларда сирек, жасөспірімдер мен жас ересектерде салыстырмалы түрде жиі, ал пресбиопия басталганнан кейін көбірек кездеседі, қарттаған сайын біртіндеп артады. Анизометропиялы көздердің биомеханикалық, құрылымдық және оптикалық ерекшеліктері зерттелгенімен, анизометропияның түпкі себептері әлі толыққанды түсініксіз. Анизометропиясы бар және созылмалы көз бұрысы (страбизм) бар адамдардың көпшілігі алыстан нашар көреді, және олардың көпшілігінде (немесе бұрын болған) эзотропия кездеседі. Дегенмен, анизометропияның ішкі көз бұрысын хирургиялық жолмен түзетудің ұзақ мерзімді нәтижесіне әсер ететіні және керісінше екеніне қатысты деректер бар. Нақтырақ айтқанда, эзотропиясы бар және страбизм операциясын өткерген пациенттерде анизометропия бірізді экзотропияның дамуына ықпал етуі мүмкін, ал нашар бинокулярлық функция анизометропияның пайда болуына немесе күшеюіне қауіп факторларының бірі болуы мүмкін.