Кіріспе

Бутанның Бумтаң ауданы (Dzongkha: བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་; Wylie: Bum thang rzong khag) – Бутанның 20 ауданының (dzongkhag) бірі. Егер ежелгі храмдар мен қасиетті орындардың саны ескерілсе, бұл ең тарихи аудан. Бумтаң төрт таулы аңғардан тұрады: Ура, Чумей, Танг және Чокхор ("Бумтаң"), бірақ кейде бүкіл ауданды Бумтаң аңғары деп те атайды. Бумтаң тікелей "әдемі дала" деп аударылады – "таң" сөзі дала немесе жазық жерді білдіреді, ал "бум" сөзі әлде "бумпа" (қасиетті суға арналған ыдыс, осылайша аңғардың пішіні мен мәнін көрсетеді) сөзінің қысқартылған түрі, немесе жай ғана "бум" ("қыз", яғни бұл әдемі қыздардың аңғары) дегенді білдіреді делінеді. Осы атау Жамбай Лхакаңның салынуынан кейін пайда болған деп есептеледі.

Экономика

Бумтанг шаруашылықтары қара бидай, сүт өнімдері, бал, алма, картоп, күріш, жүннен жасалған бұйымдар және тағы да көптеген өнімдерді береді. Бумтанг бидай, қара бидай, сүт өнімдері және картоп өндірісімен бай. Бумтанг сонымен қатар ятта және бумтанг мата тоқуымен бүкіл елге танымал.

Тілдер

Шығыс бодиш тілдері негізінен Бумтанг ауданында қолданылады. Бумтанг ауданында сөйлейтін тіл Бумтангха деп аталады. Бұл – хенгха тілімен өзара түсінісетін және Бутанның ұлттық тілі – дзонгха тілімен тығыз байланысты тибет-бирман тілі. Дзонгха тілінде сөйлейтіндер Бумтангханы ішінара түсінеді, ал дзонгха тілі Бумтангтың батысындағы аңғарларда пайда болған. Бумтангтың төрт аңғарының әрқайсысының өзіндік диалектісі бар, ал Кхенг патшалығының қалдықтары, оңтүстікке қарай және Жемганг ауданында Кхенгха тілінде сөйлейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Бумтангха және оның сөйлеушілері шығыста Куртопха, батыста Нупбиха және оңтүстікте Кхенгха тілінде сөйлейтіндермен тығыз байланыста болған, сондықтан оларды кең ауқымды "Бумтанг тілдері" жиынтығының бір бөлігі деп санауға болады. Броккат – жоғалуға жақын Оңтүстік бодиш тілі, оны Бумтанг аңғарындағы Дхур ауылында шамамен 300 адам қолданады. Бұл тіл – көшпенді малшылар қауымдастығының қалдығы.

Көрнекті орындар

Мембартшо (Жарлы көл), мұнда 8-ғасырда Падмасамбхава қасиетті жазбаларды жасырып, кейін 15-ғасырда Пема Лингпа тауып алды. Курджей Лхаканг, Бутанның алғашқы үш патшасының қалдықтарының соңғы демалыс орны. Жакар дзонгы, Жакар қаласының жанында орналасқан. Джамбай Лхаканг, Бутанның ең көне екі ғибадатханасының бірі, оны 7-ғасырда Тибет империясын құрған Сонгцен Гампо салған. Тамжин монастыры – елдегі ең маңызды Ньиңма орталығы. Падцалинг Гонпа, бұл монастырь 1769 жылы Лхаса Жовоның болжауы бойынша алғашқы Падцалинг Тулку Сиддха Намгьял Лхендубпен құрылған.