Кіріспе

Ұлыбританияда салықтан босатылған арнайы жинақ шоты (TESSA) – салықтан босатылған жинақ шоттарының бірі еді. TESSA-ны Джон Мейджор 1990 жылы қазынашылық канцлері ретіндегі жалғыз бюджетінде ("жинақтарға арналған бюджет") жариялаған болатын, ал бастапқыда оның қызмет ету мерзімі бес жылды құрады. TESSA, кең ауқымдағы жинақтаушыларға тартымды болу үшін, жеке капитал жоспарының (PEP) қауіпсіздігі төмен қосымшасы ретінде жоспарланған. Бұл шоттар 1999 жылы жеке жинақ шоттарымен алмастырылды.

Құқықтық негіздеме

18 жастан асқан жеке тұлға 1991 жылдың 1 қаңтарынан 1999 жылдың 5 сәуіріне дейін банк, құрылыс қоғамы немесе басқа қаржы мекемесінде TESSA ашуға құқылы болды. Өтініш берушінің Ұлттық сақтандыру нөмірін ұсыну – міндетті талап еді, бұл жеке тұлға жылына тек бір ғана TESSA (салықтан босатылған) шотына инвестиция жасайтынын қамтамасыз ету үшін қажет болды. TESSA бойынша алынатын пайыздар Ұлыбритания табыс салығынан босатылды. TESSA-ның артықшылықты салықтық режимі бес жылға созылды, сондай-ақ 9000 фунт стерлингке дейін инвестициялауға болады, алғашқы жылы – 3000 фунт стерлингке дейін, ал екінші жылдан бастап бесінші жылға дейін – әр жылы 1800 фунт стерлингтен (егер алғашқы төрт жылда максималды сома инвестицияланған болса, бесінші жылы 600 фунт стерлинг қосылуы мүмкін). Бірінші бес жылдың ішінде қаражатты алуға рұқсат етілді: инвестицияланған капиталдың бір бөлігі алынса, салық жеңілдіктері қайтарып алынды, бірақ алынған пайыздар салық жеңілдіктерін қайтарып алуға себеп болмады.

Эволюция

"Келесі" TESSA 1995 жылы бастапқы TESSA-дан барлық капиталды (салықтан босатылған сыйақы емес) жаңа TESSA-ға "көшіруге" мүмкіндік беру үшін енгізілді. Бастапқы шоттан алынған барлық капиталды бірінші жылы инвестициялауға рұқсат беруден басқа, бұл әдеттегі 3000 фунт стерлингтік бірінші жылдық лимиттен асып кетуі мүмкін, "келесі" TESSA кез келген басқа TESSA сияқты шарттарға бағынды.

Кезең-кезеңмен жою

1999 жылдан бастап TESSA жеке жинақ шоттарымен (ISA) алмастырылды. Соңғы TESSA-ның мерзімі 2004 жылғы 5 сәуірде бітті, ал бастапқы капитал (бірақ салықтан босатылған сыйақы емес) қайтадан табыс салығынан босатылған жаңа инвестицияға, яғни тек TESSA-ға арналған ISA-ға (TOISA) "көшірілуі" мүмкін болды. Бұл ақшалай ISA-ның бір түрі болатын, оны бастапқыда TESSA-ға салынған және алынбаған капиталмен немесе басқа TOISA-дан аударылған қаражатпен ашуға болады. 2007 жылғы 6 сәуірден бастап TOISA мен ақшалай ISA арасында ешқандай айырмашылық қалмады және ақшалай ISA-ға аударымдарға рұқсат берілді. 2008 жылғы 5 сәуірде TOISA заң жүзінде ерекше статусын жойды және енді олар ақшалай ISA-мен толығымен алмастырылатын болды.