Кіріспе

Орегон штатындағы тау тізбегі, АҚШ. Калапуя таулары – АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Орегон штатының Лэйн және Дуглас округтерінде орналасқан тау тізбегі. Бұл тізбек шамамен 60 миль (97 км) қашықтыққа Каскад тау тізбегінен батысқа қарай, солтүстікте Юджин және оңтүстікте Росбург қалалары аралығында созылады.

Геология

Калапоя таулары жанартаулық тау жыныстары мен жаңа шөгінді қабаттардан құралған. Вилламет өзенінің негізгі саласы және оның қосымша салалары бұл тауларды тереңдей тозуға (эрозияға) ұшыратқан. Оңтүстік ағысында Солтүстік Ампква өзенінің салалары оңтүстік беткейлерін тіліп өткең. Топырақ құмтас, шөгінді және жанартаулық жыныстардан пайдалған сазды-балшықты топырақ.

Топография

Калапоя таулары мен Калапоя бөліктері – АҚШ-тың Орегон штатындағы Батыс Каскад тауларының екі бөлігі, олар Уилламет және Умпква өзендерінің су алаптары арасындағы шекараны құрайды. Оның оңтүстік-шығыс жағындағы шұңқыр Каскад тау жотасына Коухорн тауының жанында, Вилламет өзенінің Орта саласы мен Солтүстік Умпква өзенінің бастауының маңында қосылады. Орегон атласындағы топографиялық картада Калапоя таулары Поттер, МакГоуэн және Балм тауларының жанынан солтүстік-батысқа қарай иіліп, Богемия тауынан өтіп, Оукридждің оңтүстігіндегі Голланд нүктесіне дейін созылады. Богемия тауының жанында Калапоя тауларымен байланысқан таулар блогы Лэйн және Дуглас округтері арасындағы шекара бойымен батысқа қарай Райс Хилл маңындағы I-5 тас жолына дейін жалғасады. Бұл блок Калапоя бөліктері деп аталады. I-5 тас жолының солтүстігінде Коттедж-Гроув және Юджин, ал оңтүстігінде Сатерлин мен Розбург қалалары орналасқан. Калапоядан Солтүстік Умпква өзеніне оңтүстікке қарай ағатын өзендерге Стимбоат, Кантон және Рок ағындары кіреді, ал Калапоя ағыны батысқа қарай Умпкваның негізгі арнасына құяды. Вилламет өзенінің Орта саласына солтүстікке немесе шығысқа қарай ағатын өзендерге Түмблбаг, Стейли, Коул және Пэккард ағындары жатады. Солтүстік-батысқа немесе батысқа қарай Жағалау Вилламет өзеніне немесе оның ірі саласы Роу өзеніне құятын Брайс, Лэйнг, Мосби ағындары және Биг Ривер бар. Умпква батысқа қарай Орегон жағалау таулары арқылы Ридспортта Тынық мұхитына құяды, ал Вилламет солтүстікке қарай Колумбия өзеніне құяды, ол солтүстік-батысқа қарай Асторияда Тынық мұхитына құяды. Бұл жотадағы ең биік шыңдарға теңіз деңгейінен 6165 фут (1879 м) биіктіктегі Балм тауы, 6145 фут (1873 м) биіктіктегі Поттер тауы және 6130 фут (1868 м) биіктіктегі МакГоуэн тауы кіреді. Бөлік бойында шығыстағы Хаклберри тауы 1449 м биіктікке көтеріледі, ал I-5 тас жолына жақын орналасқан Бен Мор тауының биіктігі 756 м ғана. Богемия тауы мен оның жақын көршісі Фэрвью шыңының биіктігі 1808 м-ге тең, ал Оукриджге жақын Холланд Пойнттың биіктігі 1539 м.

Климат

Калапоя тауларының климаты ылғалды қыстар мен құрғақ жаздармен сипатталады. Жауын-шашын мөлшері көбінесе биіктікпен бірге артады, ал аңғарлардағы орташа жылдық көрсеткіш тау шыңдарындағы көрсеткіштен кем болады. 1219 метрден жоғары, жауын-шашынның көп бөлігі қар түрінде жауады.

Тарих

Өңір тарихы бойында бұл таулар Уилламет алқабы мен Умпква алқабы арасында географиялық және мәдени кедергі болып келді, тиімді түрде Батыс Орегонды Оңтүстік Орегоннан бөліп тұрды. 19 ғасырда бұл таулар Американың түпкілікті халқы – Калапуя және Умпква тайпаларының иеліктерінің арасын бөліп тұрды. 1840 жылдары таулар Оңтүстік Орегонға көшуге немесе Калифорниядағы алтын кендеріне қарай бағытталған ақ қоныс салушыларға кедергі келтірді. 1840 жылдардың аяғында салынған Апплегейт жолы таулардың батыс жағынан ақ адамдар үшін алғашқы сенімді жолды ашты. 5-ші қалалық магистраль негізінен Юджин мен Росбург арасындағы осы жолдың бағытын ұстанады. 20 ғасырда таулар маңызды ағаш ресурсы болды. Таулардың шығыс бөлігі көбінесе Оңтүстіктегі Умпква ұлттық орман және Солтүстіктегі Уилламет ұлттық орманның құрамына кіреді.

Пайдаланылған әдебиеттер

Лой, Уильям Г. және авторлар тобы. (2001). Орегон атласы. Юджин, Орегон: Орегон университеті баспасы.