Кіріспе

1934 жылы Альфред Л. Веркер мен Сидни Ланфилдтің түсірген фильмі. «Ротшильдтер үйі» – 1934 жылғы американдық «Кодқа дейінгі» тарихи драмалық фильмі, режиссерлері Альфред Л. Веркер, басты рөлдерде Джордж Арлис, Лоретта Янг және Борис Карлофф. Фильм Джордж Хемберт Вестлидің пьесасы негізінде Наннали Джонсонмен бейімделген және Еуропалық банкирлер Ротшильдтер отбасының қалыптасу тарихын көрсетеді.

Сюжет

1780 жылы Франкфуртта жас Натан Ротшильд ата-анасы Майер мен Гаттлға салық инспекторы келе жатқанын ескертеді. Олар асығыс байлықтарын жасырып қояды. Салық инспекторы 20 мың гульден талап етеді, бұл аса ірі сома, бірақ 5 мың гульден параға 2 мың гульден салық салуға келіседі. Бірақ Майердің қуанышы ұзаққа созылмайды; оған 10 мың гульден әкелген елші ұсталып, ақшасы салық инспекторлары тәркілейді. Майер ұлдарына мүмкіндігінше адал болуға тырысқанын, бірақ билік оған мүмкіндік бермейтінін айтады; ол балаларына ақша табуға кеңес береді, себебі «ақша – күш» және олардың халқының қорғанысы. Кейін Майер өлім төсегінде жатқанда, бес ұлына Еуропаның әртүрлі елдерінде банктер ашуды тапсырады: Франкфурт-на-Майндағы Амшель, Венадағы Соломон, Лондондағы Натан, Римдегі Карл және Париждегі Джеймс. Осылайша, қажет болғанда алтынды әр жерге жіберіп отырудың қажеті болмайды, себебі соғыста олар жаудың тонауына ұшырауы мүмкін, ал бейбіт уақытта өз отандастарының қолынан. Оның орнына, олар бір-бірінің банктерінен ақша ала алады. Отыз екі жыл өткен соң, ұлдары банктік үйлер құрды. Содан кейін Франция Наполеон соғыстарында Еуропаны басып алады. Австрия князі Меттерних Саломоннан Наполеонды жеңу үшін 15 миллион флорин жинауды сұрайды. Басқа бауырлары да осындай өтініш білдіреді. Тіпті Францияда да Талейран 50 миллион франк сұрайды. Натан британ үкіметіне жауды тоқтату үшін бес миллион фунт стерлинг (бұрынғы қарыздардың үстіне) беруден бас тартады, бірақ Веллингтон герцогына оны талқандау үшін екі есе көп сома ұсынады. Соғыс жеңілгеннен кейін Веллингтон Натан Ротшильдтің тіпті герцогтың құрметіне арналған кешке шақырылмағанын білгенде көңілі қалады. Ол Натанға баруды талап етеді. Оның көмекшісі капитан Фицрой мекенжайды біледі, себебі ол Натанның қызы Джулиге ғашық. Ол жерде Веллингтон Натанға жеңімпаз елдер Францияға соғыстан кейін қалпына келу үшін үлкен қарыз беретінін айтады. Жеңімпаз банк Еуропадағы ең беделді және қуатты банк болады. Натанның ұсынысы ең жақсы, бірақ негізінен Барингс банкінің пайдасына қабылданбайды. Натан себебін білгісі келгенде, Пруссия графы Ледранц (өзінің Ротшильдтерден соғыс қарызы сұрауына қарамастан) Натанның еврей болғаны үшін оны «техникалық» себеппен қабылдамағанын түсіндіреді. Натан Барингске берілмеген несиелердің төрттен бір бөлігі Ледранц, Меттерних және Талейранға тиетінін біледі, олар орасан зор пайда табады. Натан оларды қаржылық жағынан жеңіп, оларды күйреуге және абыройсыздыққа әкеледі; олар мойынсұнып, оған бүкіл қарызды тапсырады. Алайда, бұл оған біршама ашуландырады. Бұрын Джулидің таңдауын қабылдаған Натан енді еврей емес Фицройға одан қашық болуды айтады. Германияның барлық жерінде Ледранцтың бастамасымен еврейлерге қарсы көтерілістер болып жатыр. Натан Франкфуртқа оралады және өз халқының қысымымен Ледранцқа бағынуға келіседі. Алайда, ол оған дейін, Наполеонның жер аударылудан қашып кеткені туралы хабар алады. Натанның ағалары өздерінің билік орындарынан қорқып, француз императорының қайта қалпына келуін қолдайды. Алайда Натан мұны істемейді. Ледранц пен басқалар тағы да қаржылай қолдауды қажет ететін кезде, ол олардан еврейлерге ұзақ уақыт бойы тыйым салынған құқықтар, бостандықтар мен қадір-қасиеттерді беретін келісімшарт алады. Сонымен қатар, ол Фицройға Джулимен тағы да кездесе алатынын айтады. Наполеонды жеңе алмайтындай көрінген Натан одақтастарды қолдауға барлығын тәуекелге салуға бел буады. Ол банкротқа ұшырағанша, Веллингтонның Ватерлоо шайқасында жеңіске жеткені туралы хабарды алады. Ол құтқарылып қана қоймай, әлемдегі ең бай адам және барон болады.

Өмірбаян

Фильмді Занук продюсерлік етті (ол еврей емес еді), 1933 жылы Гитлер Германияда билікке келгеннен кейін нацизм мен антисемитизмге қарсы шабуыл ретінде. Бұл оқиғаны оған Джордж Арлис ұсынды (ол да еврей емес), ол Шейлок және Бенджамин Дизраэли сияқты еврей кейіпкерлерінде сәтті фильмдерде ойнаған болатын. Арлис Амшель Ротшильд пен оның ұлдарының бірі, Англияға қоныс аударған Натан Майердің екі рөлін ойнады. Занук Антидефамация лигасы сияқты еврей ұйымдарынан жасырын қарсылыққа тап болды, бірақ сценарий Хейс кеңсесінің тексеруінен өтті, оның бір шенеунігі Джеймс Уингейт ешқандай қарсылыққа себеп таппады және тіпті оны неміс үкіметінің өкіліне көрсетуді ұсынды, бірақ Занук бұл қадамға бармады. 1933 жылдың желтоқсан айында жоба "Бнай Брит Мессенджер" атты ірі еврей журналымен қолдау тапты.

Кино түсіру

Фильмнің көбі қара-ақ түсті түсірілгенімен, оның соңғы сахнасы үш жолақты Technicolor әдісімен түсірілген алғашқы туындылардың бірі болды, бұл 1934 жылғы ақпан айында шыққан MGM мюзиклі "The Cat and the Fiddle" еді.