Кіріспе

Неміс туған британдық қаржыгер (1777–1836)
18-ші және 19-шы ғасырлардағы қаржыгер

Натан Майер Ротшильд (16 қыркүйек 1777 – 28 шілде 1836, сондай-ақ Барон Натан Майер Ротшильд деп белгілі) – ағылшын-неміс банкирі, кәсіпкер және қаржыгер. Франкфурт-на-Майне қаласында дүниеге келген, ол Майер Амшель Ротшильд пен оның әйелі Гутле (Шнаппер) отбасының бес ұлының үшіншісі болды. Ол әйгілі Ротшильдтер отбасының ағылшын тармағын құрушы болды.

Ерте өмір, Франкфурттан бастау алған

Натан Майер Ротшильд 1777 жылдың 16 қыркүйегінде Майер Амшель Ротшильд пен Гаттл Шнаппер отбасында қасиетті Рим империясының Франкфурт қаласындағы еврейлер геттосында (қазіргі Германия) дүниеге келді. Ол ашкенази еврей отбасында туды. Ол үшінші ұлы болды, ал оның ағалары – Амшель Майер Ротшильд, Соломон Майер Ротшильд, Карл Майер Ротшильд және Джеймс Майер Ротшильд. Барлық бес ағайынды Еуропа бойынша таралып, жақын бизнес серіктестеріне айналды. Олардың бес қарындасы болды, соның ішінде Генриетте Ротшильд, ол Абрахам Монтефиореге үйленді.

Англияға көшіп келіп, тоқыма саудасына араласу

1798 жылы 21 жасында ол Манчестерге (Англия) қоныстанып, тоқыма саудасы және қаржы бизнесін құрды. Кейін Лондонға көшіп, 1804 жылдан бастап Лондон қор биржасында мәміле жасауды бастады. 1805 жылы құрылған банк арқылы ол валюталық вексельдерді саудалап зор байлыққа ие болды, сондай-ақ шетелдік вексельдер және мемлекеттік бағалы қағаздар сияқты қаржы құралдарымен айналысты. Ротшильд 1802 жылдың 24 қазанында Лондонда Англияның Бас Ұлы Ложасының Эмуляция ложасының, № 21 масоны болды. Осыған дейін Англияда тұратын аз ғана ашкеназдық еврейлер көбінесе төменгі әлеуметтік жағдайына байланысты "Ежелгілерге" жатқан, ал беделді сефардтар "Заманауиларға" қосылған.

Атау

1822 жылы император бес бауырға барондық атақ берді немесе оларды Фрайернстанд дәрежесіне көтерді. 1822 жылдан бастап Нейтан Майердің өзі де, оның кез келген заңды ер бала ұрпағы да өзін «Фрайхерр фон Ротшильд» деп атауға құқылы болды, ал дипломатия тілінде, Францияда болсын, болмасын, «Барон де Ротшильд» деп атауға болады. Шын мәнінде, ол отбасының мүддесі үшін аристократиялық атақты қабылдағанмен, өзі қолданбауды жөн көрді және атақты ресми мойындау туралы өтініш бермеді. 1838 жылы, оның қайтысынан екі жыл өткен соң, королева Виктория осы австриялық атақты Ұлыбританияда қолдануға рұқсат берді. 1824 жылы ол күйеу ағасы сэр Мозес Монтефиоремен бірлесіп «Alliance Assurance Company» компаниясын құрды, ол кейін «Sun Insurance» компаниясымен бірігіп «Sun Alliance» компаниясын құрды.

Құлдық

1833 жылғы құлдықты жою туралы заңға, 1837 жылғы құлдарға өтемақы төлеу туралы заң қосылғаннан кейін, Ротшильд және оның бизнес-серіктесі Мозес Монтефиоре британ үкіметіне 15 миллион фунт стерлинг (2015 жылғы құны – £) пайызбен несие берді, оны кейіннен британдық салық төлеушілер төледі (2015 жылы аяқталды). Бұл ақша Британ империясында құл саудасы тоқтатылғаннан кейін құл иелеріне өтемақы төлеу үшін пайдаланылды. Лондон университетінің Колледжіндегі «Британдық құл иелігінің мұралары» зерттеуіне сәйкес, Ротшильдтің өзі осы схема бойынша сәтті талапкер болған. Ол Антигуа колониясындағы (қазіргі Антигуа және Барбуда) плантацияның ипотекалық иесі болды және ол 158 құлдыққа түскен қара нәсілді адамдарға иелік етті. Ол сол кезде 2,571 фунт стерлинг көлемінде өтемақы алды (қазіргі құны – £).

Кейінгі ісі және өлімі

1835 жылы ол Испания үкіметімен келісімшарт жасасып, оңтүстік Испаниядағы Альмаден кен орындарына құқық алды, бұл оған Еуропада сынаптық монополияны тиімді түрде қамтамасыз етті. 1836 жылы ол Франкфуртта жұққан абсцестен қайтыс болды. Оның денесі Лондонға жерлеу үшін әкелінді, 8 тамызда Лондон қаласындағы Нью-Корттағы үйінен басталып, Уайтчапелдегі Брейди-стрит ашкенази зиратына дейін қабірге қошу рәсімі өтті. Рәсімге үш полиция инспекторы (Лондон қалалық полициясы және жаңа Метрополитен полициясының H және K бөлімдерінен), Уильям Тейлор Коупленд (Лондонның Лорд-мэрі), еврейлердің жетімдер үйі мен еврейлердің тегін мектебінен келген өкілдер қатысты, ал қабір басында бас раввин Соломон Хиршель сөз сөйледі. Кейін Натанның әйелі Ханна да оның қасына жерленді.

Мұра

Өлген кезде оның жеке кірісі Ұлыбританияның ұлттық табысының 0,62%-ын құрады. Ол сондай-ақ Ротшильдтердің Ұлыбритания мен Еуропадағы басты инвестициялық банктер ретіндегі беделін бекітті. Оның ұлы Лионель Натан Ротшильд (1808–1879) Англияда отбасы бизнесін жалғастырды. Өмірі бойы Нейтан Майер Ротшильд бауырларының ең табыстысы ретінде Ротшильдтер отбасын Еуропа және, демек, әлемдік саясаттағы маңызды күшке айналдырды. Олардың басты қарсыластары Барингтер отбасы Нейтан Майер және оның отбасы туралы: «Олар әдетте жақсы жоспарланған, өте тапқыр және шебер орындалған, бірақ ол ақша және қаржы саласында Бонапарттың соғыстағыдай» деді. Ол Нейтан Майер Ротшильдті кардинал Ришелье және Максимилиан Робеспьермен қатар «ескі аристократияның біртіндеп құлауын білдіретін үш қорқынышты есімнің» бірі деп сипаттады. Хайне үшін Ришелье ескі феодалдық аристократияның күшін жойды, Робеспьер оның әлсіреген қалдықтарын «кесіп тастады», ал енді Ротшильд жаңа әлеуметтік элитаның құрылуын білдіреді, жаңа қаржылық билеушілер ретінде.