Моздок тарихы: қамалдан қазіргі күнге дейін

Кіріспе

Солтүстік Осетия-Алания Республикасындағы қала, Ресей

Этимология

Қаланың атауы "мэз дэгу (mez dugu)" кабарда тіліндегі "тығыз орман" деген мағынаны білдіретін сөзден келген.

Тарих

Екатерина II билік құрған кезде орыс әскері Шеркес жеріне еніп бастады, ал Ресей Шеркесияны жылдам басып алу мақсатымен бекіністер салуға кірісті. 1763 жылы орыс әскері Шығыс Шеркесиядағы Мездеуг ауылын басып алып, Моздокты орыс бекінісі ретінде құрды, Волга казактарының отбасыларын оның төңірегіндегі станицаларға орналастырды. Осылайша орыс-шеркес соғысы басталды. 1764 жылы Кабардия басшыларының Ресей үкіметіне бекіністі бұзу туралы өтініші жауапсыз қалды. Келесі жылдары кабардалар қаланы қоршауға тырысты, бірақ ақырында шегінуге мәжбүр болды. Моздок негізі салынғаннан кейін, Ресей билігі осетиндерді, грузиндерді, армяндарды, рухани христиандарды және басқа да христиандарды қалаға қоныстануға ынталандырды. Көп ұзамай ол Қызлярмен нығайтылған байланыс жолы арқылы байланысқан маңызды орыс әскери бекетіне, сондай-ақ жергілікті сауда, этникалық алуан түрлілік және орыс-кавказдық байланыс орталығына айналды. 1789 жылы халықтың 55,6 пайызы армян және грузин болды. Осетиялықтардың қоныстануы 1820 жылдары күрт өсті, осы кезде Ресей қолбасшысы Ермолов Грузия әскери жолының аймағынан кабардаларды көшіріп, осетиялықтарды сол жерге орналастыра бастады. Ресей империясы кезінде қала Терек облысының Моздокский бөлімінің әкімшілік орталығы болды. 19 ғасырдың басында Дигориядан келген бірнеше мұсылман осетин отбасылары Моздокқа қоныстанды, олар әлі күнге дейін бар болған мұсылман Дигор қауымын құрды. 1823 жылы Дубинин ағайындары Моздокта әлемдегі алғашқы мұнайды өңдеу құрылысын жасады. 1942 жылдың 23 тамызында «Көк жоспар» операциясы кезінде неміс әскері қаланы басып алды. 1943 жылдың 3 қаңтарында Қызыл Армия оны қайта басып алды. 2003 жылдың маусым айында жанкешті бомбалаушы Ресей әуе күштерінің қызметкерлеріне толы автобусқа шабуыл жасады. 2003 жылдың 1 тамызында қаладағы әскери госпитальді үлкен жүк көлігімен жүргізіп келген жанкешті шабуыл жасады. Ғимарат көп зақымданып, жарылыста елуден астам адам қаза тапты. Бұл шабуылдар Екінші Шешен соғысы басталғаннан бері Моздоктағы ресейлік нысандарға жасалған көптеген шабуылдардың екеуі ғана.

During the reign of Catherine II the Russian army started entering Circassian soil and Russia started building forts in an attempt to quickly annex Circassia. In 1763, Russian forces occupied the village of Mezdeug in Eastern Circassia, and established Mozdok as a Russian fort, settling the families of the Volga Cossacks in stanitsas around it. Thus, the Russo Circassian War began. In 1764, the Kabardian leaders' request to the Russian government that the fortress be destroyed went unanswered. In the years that followed, the Kabardians tried to besiege the town, but they were eventually compelled to retreat. With the foundation of Mozdok, Russian authorities encouraged Ossetians, Georgians, Armenians, Spiritual Christians and other Christians to populate the town. It soon emerged as a key Russian military outpost linked to Kizlyar with a fortified line as well as the center of local trade, ethnic diversity, and Russian Caucasian interchange. In 1789, 55.6% of its population was Armenian and Georgian. Ossetian settlement particularly increased in the 1820s when the Russian commander Yermolov began removing Kabardians from the area of the Georgian Military Road and settling Ossetians there. During the Russian Empire, the town was the administrative capital of the Mozdoksky Otdel of the Terek Oblast. In the beginning of the 19th century, some Muslim Ossetian families from Digoria settled in Mozdok establishing a Muslim Digor community there which still exists today. The Brothers Dubinin created the world's first oil refining apparatus in Mozdok in 1823. On August 23, 1942, it was conquered by German troops during Case Blue. It was recaptured by the Red Army on January 3, 1943. In June 2003, a suicide bomber struck a bus full of Russian air force personnel with their car. On August 1, 2003, a military hospital in the city was targeted by a suicide bomber driving a large truck bomb. The building was substantially damaged and over fifty people were killed in the blast. These attacks are just two of a string of attacks on Russian facilities in Mozdok since the start of the Second Chechen War.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Моздок қаласы Моздок ауданының әкімшілік орталығы есептеледі. Әкімшілік бірлік ретінде, ол Моздок ауданы құрамында Моздок қаласы болып кіреді.

Мәдениет

Моздоктағы өңірлерді зерттеу мұражайы Моздок тарихына қатысты түрлі экспонаттар мен артефакттарды ұстап тұрады.

Әскери

Қалаға жақын жерде әуе базасы бар. 1961 жылдан 1998 жылға дейін онда Tupolev Tu-95 ұшақтарымен ұшқан, алысқа саяхаттайтын авиацияның 182-ші ауыр бомбалаушы авиациялық полкі орналасқан. Әуе базасы Бірінші және Екінші Чечен соғыстары мен Ресей-Грузия соғысы кезінде Чечнядағы әскери операцияларды қолдау үшін пайдаланылды. 2003 жылдың маусым айында Моздок-Прохладное тас жолында әуе базасының қызметкерлері мен ұшқыштарын тасымалдаған автобусқа әйел-жанкешті шабуыл жасап, нәтижесінде шамамен 15 адам қаза тауып, 12 адам жарақаттанды.