Кіріспе
Перу президенті 1939–1945, 1956–1962. Мануэль Карлос Прадо и Угартече (21 сәуір 1889 – 15 тамыз 1967) – Перу президенті қызметін екі рет атқарған перулік саясаткер және банкир. Бұрынғы президент Мариано Игнасио Прадоның ұлы, Лима қаласында дүниеге келді және елдің 43-ші (1939–1945) және 46-шы (1956–1962) президенті болды. Оның інісі Леонсио Прадо Гутьеррес – әскери батыр, ол Мануэль Прадо дүниеге келгенге алты жыл бұрын, 1883 жылы қаза тапты. Прадо 1889 жылғы сәуір айында Мариано Игнасио Прадоның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол білім алып, банкир болды. 1914 жылы Прадо генерал Бенавидеспен бірлесіп, Перу бейтарап қалған Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гиллермо Биллингхерст және оның үкіметін құлатты. Бенавидес хунтаның президенті болды. Кейін түрмеге қамалып, Чилиге жер аударылып, Францияда эмиграцияда болды. 1932 жылы ол отанына оралды, қайтып келгеннен кейін Перу Vapores компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы және Перудің Орталық резервтік банкінің бас директоры және президенті болды, ол 1934 жылдан 1939 жылға дейін қызмет етті. 1939 жылғы сайлауда қатысып, жеңіске жетті. Оның алғашқы әкімшілігі кезінде Перу Эквадормен болған Перу-Эквадор соғысында жеңіске жетті, сондай-ақ Перу Остік державаларға соғыс жариялағандықтан, Оңтүстік Америкадағы Остік державалармен қарым-қатынасты үзіп, осы мәселеде алғашқы ел болды. 1945 жылы қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін Парижге барып, кейін отанына қайтып келді. 1956 жылғы сайлауда Белаундеді жеңіп, екінші әкімшілігі билікке келді. Ол Суық соғыс кезінде АҚШ-ты қолдады, бірақ 1962 жылы Рикардо Перес Годой басқарған төңкеріс салдарынан биліктен алынды. Ол соңғы рет Парижге эмиграцияға кетіп, 1967 жылы онда қайтыс болды.
Manuel Carlos Prado y Ugarteche (April 21, 1889 – August 15, 1967) was a Peruvian politician and banker who served twice as President of Peru. Son of former president Mariano Ignacio Prado, he was born in Lima and served as the nation's 43rd (1939–1945) and 46th (1956–1962) president. His brother, Leoncio Prado Gutiérrez, was a military hero who died in 1883, six years before Manuel Prado was born. Prado was born in April 1889 as the son of Mariano Ignacio Prado. He went to college and became a banker. In 1914, Prado, along with General Benavides, overthrew Guillermo Billinghurst and his government during the First World War, in which Peru remained neutral. Benavides became the president of the Junta. Later imprisoned, he was deported to Chile and went into exile in France. He returned in 1932, and upon his return he was chairman of the board of the Peruvian Vapores Company and general manager and president of the Central Reserve Bank of Peru, which he served from 1934 to 1939. He ran and won the 1939 elections. Under his first administration, Peru came out victorious against Ecuador in the Ecuadorian Peruvian War, and also became the first country in South America to break relations with the Axis, as Peru declared war on the Axis. After the end of his administration in 1945, he went to Paris, and eventually came back. He defeated Belaunde in the elections in 1956, as his second administration came to power. He sided with the United States in the Cold War, but was deposed in a coup, led by Ricardo Perez Godoy in 1962. He went into exile for one last time to Paris, where he died in 1967.
Туу және ерте жылдары
Белгілі саяси отбасында дүниеге келген ол генерал Мариано Игнасио Прадо мен оның әйелі Мария Магдалена Угартече Гутьеррес де Коссионың кіші ұлы болды. Оның әкесі Перудің бірнеше рет үкімет басшысы болған және 1879 жылы Чилимен соғыс басталған кезде республика президенті болған. Ол соғыстың ортасында елден кетіп, кейіннен төңкеріспен құлатылды. Прадоның саясатта, қаржыда және дипломатияда өзін ерекшелендірген бірнеше бауырлары болды. Оның әкесінен туған ағасы Леонсио 1883 жылы чилиліктердің қолынан қаза тапқан соғыс батыры болды. Оның үлкен інісі Мариано Игнасио 20 ғасырдың бірінші жартысында Перудегі негізгі экономикалық топ – «Прадо империясын» құрған әйгілі банкир болды. Басқа ағаларының арасында бір кезде премьер-министр болған және зиялы тұлға ретінде танылған Хавьер, сондай-ақ премьер-министр болған Хорхе болды. Мануэль Париждегі Сент-Луи де Гонзаг лицейінде және Лимадағы Инмакулада мектебінде оқыды. Содан кейін ол Сан-Маркос университетінің ғылым және саяси ғылымдар факультеттеріне түсіп, 1907 жылы бакалавр, ал 1910 жылы доктор дәрежесін алды. Ол сонымен қатар Ұлттық инженерлік мектепте (қазіргі Ұлттық инженерлік университеті) оқып, 1911 жылы азаматтық инженер мамандығы бойынша бітірді. Ұлттық инженерлік мектептің және Сан-Маркос университетінің студенттік ұйымдары оны сайлап, 1908 жылы Монтевидеода өткен американдық студенттердің бірінші конгресіне делегат ретінде қатыстырды. Оқу барысында ол Хоррильос әскери мектебінде әскери білім алып, сержант және кавалерия прапорщигі шеніне жетті. Кейіннен ол осы шенмен әскерге қабылданып, 1911 жылы Эквадормен соғыс қаупі туғанда Ламбайек қаласына орналасты. 1912 жылы Сан-Маркосқа оқытушы болып келген ол ғылым факультетінде инфинитезимальды талдау курсының ассистент-профессоры, кейін толық профессор болды.
Саяси өмірінің алғашқы жылдары
Азаматтық партияға қосылған ол, ағалары Хавьер және Хорхемен бірге 1914 жылдың ақпан айында президент Гильермо Биллингхерсті құлатқан азаматтық-әскери төңкерісті қолдады. Төңкерісті Біллингхерсттің Конгресті таратуын алдын ала тоқтатуды қалаған Азаматтық партия мен Конгресс мүшелері ұйымдастырды. Прадо бауырлары Үкімет сарайын басып алуға белсенді қатысты және Биллингхерст тұтқындалғаннан кейін оны отставкаға келуге көндірді. Құлатқаннан кейін Биллингхерст Прадо бауырларының "әкесінің атын ақтауға" міндетті екенін айтты. Содан кейін Мануэль Прадо Конгресс тарапынан лейтенант қызыметіне тағайындалды. 1915 жылы Лима қалалық кеңесінің мүшесі болып сайланды. Кеңесте ол Жұмыстар инспекторы болды және қаланың жаңа жоспарлау жобаларын жасады. 1919 жылы Прадо Аугусто Легуя шақырған Ұлттық Ассамблеяның мүшесі болып сайланды, ол жаңа Конституцияны қабылдау үшін жиналды. Сол жылдың басында Легуя азаматтық президент Пардо и Барреданы құлатты және өзіне қолайлы Конституцияны жазу үшін ассамблея шақырды. Прадо, басқа да азаматтық партия өкілдерімен бірге жаңа режимге қарсы күресті, және сенатор болып сайланғанына қарамастан, 1921 жылы Легуя оны елден қуды. Ол және оның бауырлары Париж және Лондон қалаларына қоныс аударды. 1930 жылы Легуяға қарсы әскери төңкеріс болғаннан кейін Прадо Перуға оралды. 1932 жылы ол Перудің Орталық резервтік банкінің директорлар кеңесіне сайланды, ал көп ұзамай Банктің бас директоры болды. 1934 жылы ол Банк төрағасы (губернаторы) болып тағайындалды және 1939 жылға дейін бас менеджер қызметін атқарды.
1939 жылғы сайлау
1939 жылғы жалпы сайлауда президент Оскар Р. Бенавидес Прадоны президенттік кандидат ретінде таңдады. Бұл ресми кандидатқа қарсы Перудің Трухильо қаласының тумасы, жас заңгер Хосе Квесада Ларреа шықты. Ол сайлау науқаны үшін «La Prensa» газетін сатып алып, одан сайлау бостандығы үшін күресті, себебі үкімет сайлау қорытындысын манипуляциялауға тырысты. Елдегі ең ірі партия болған АПРА партиясы тыйым салынды. Тағы бір маңызды саяси күш – Санчесерриста революциялық одағы да басшысы Луис А. Флорес елден қуылған соң таратылды. Сайлау қарсаңында Прадо мен Квесада апристалардың (АПРА мүшелері мен жақтастарының) қолдауын сұрады, бірақ олар бейтарап болуға шешім қабылдады. Прадо шағын партиялардың бірігуінен құралған кандидат ретінде қатысты. Сайлаудан бұрын үкімет «La Prensa» газетін жапты. Дауыстар саналғанда Прадо үлкен артықшылықпен жеңіске жетті. Көптеп алаяқтық жасалғаны туралы әңгімелер тарады.
Оның үкіметі еврейлердің Холокостына қатысты ұстанымын
Еуропадағы миллиондаған еврейлердің жүйелі түрде қырылуына тап болған Мануэль Прадо Угартече өзінің канцлері доктор Альфредо Сольф де Муро арқылы Перуға кіруді сұраған еврейлерге виза беруден қатаң бас тарту саясатын жүргізді, тіпті олар өлімнен аман қалуды мұңайтып іздесе де. "Дүниежүзілік еврей конгресінің" өтінішіне Прадо үкіметінің теріс жауап беруі кеңінен белгілі болды, онда Перу, әлемнің көптеген елдері сияқты, Перуде тұратын 20 еврейдің күтімінде және білімінде болатын соғыс жесірлері еврей балаларын қабылдауға келісер еді. Перу үкіметі 1944 жылы канцлер доктор Сольф де Муро арқылы кейіннен Аушвицте қаза болған 4 пен 10 жас аралығындағы 200 еврей баласын қабылдау туралы өтінішті қабылдамады. Оның позициясын көрсететін тағы бір мысал – Холокост кезінде Швейцариядағы Перу елшілігінде жұмыс істеген перулік дипломат Хосе Мария Баррето. Баррето мырза нацистердің еврейлерге жасаған қатыгездігіне қатты тиып, 58 еврейді (оның ішінде 14 бала) құтқару үшін наразылық білдіріп, перулік паспорттарды беруге шешім қабылдады. Перу канцлерлігі оның паспорттарын жойып, Женевадағы елшілікті жапты және Хосе Мария Барретоны жұмыстан босатып, оның саяси мансабын қиратты. Прадоның екінші президенттік мерзімінде (1956–1962) жалғыз маңызды тыйым салынған партия – APRA (Америкалық халықтық революциялық альянсы) болды, ол 1948 жылы президент Мануэль Одрия тарапынан биліктен қуылды және заңсыз деп жарияланды. Прадо жаңадан сайланған Конгресске APRA-ны қайта заңдастыру туралы заң жобасын ұсынатынын мәлімдеді. Бұл заң жобасы кейін қабылданды және APRA-ның белгілі негізін қалаушысы Виктор Рауль Хая де ла Торре шетелдегі жер аударылудан оралды.
Бірінші үкіметтің сыртқы саясаты
Сыртқы саясатта Прадо – оның ең үлкен мақтанышы 1942 жылы президент ретінде Перуді Оңтүстік Америка елдерінің біріншісі етіп, Осі державаларымен қарым-қатынасты үзуге мәжбүрлегені еді – АҚШ-пен берік тұруы күтілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде перулік жапон тегіндес азаматтарды АҚШ-қа депортациялауды Прадоның ынталы қолдауы туралы құжаттық дәлелдер бар, бұл Перуді барлық жапон тегіндес тұрғындарынан құтылу ниетімен жасалған – кейбір тарихшылардың пікірінше, бұл этникалық тазалау науқанына тең келеді.
Екінші үкімет (1956-1962)
Сайлау 1956 жылдың 17 маусымында өтті. Ресми нәтижелер: Мануэль Прадо Угартеше – 568 134 дауыс (45,5%); Фернандо Белаунде Терри – 457 638 дауыс (36,7%) және Эрнандо де Лаваль – 222 323 дауыс (17,8%). Прадоның екінші президенттік мерзімінде (1956–1962) жалғыз маңызды тыйым салынған партия – APRA (Америкалық халықтық революциялық одақ) болды, ол 1948 жылы президент Мануэль Одрия тарапынан биліктен қуылды және заңсыз деп жарияланды. Прадо жаңадан сайланған Конгресске APRA-ны қайтадан заңдастыру туралы заң жобасын ұсынатынын мәлімдеді. Бұл заң жобасы кейін қабылданды және APRA-ның белгілі негізін қалаушысы Виктор Рауль Хая де ла Торре шетелдегі жер аударылудан оралды. Бұл үкімет экономикалық дағдарыспен тудырылған, алаңдатушы сипаттарымен көзге түскен, сондай-ақ жер реформасын жүзеге асыру үшін ауылдық жерлерде туған толқулар мен Ла Брея және Париняс мұнай кен орындарын қайтару үшін ұлттық деңгейдегі күшті науқанның нәтижесінде қалыптасты. Американдық International Petroleum Company бұл кен орындарды заңсыз түрде пайдалана берді. Оппозицияның жетекшісі архитектор Белаунде болды, ол келесі жалпы сайлауға дайындалып жатқан жаңа бұқаралық партия – Халықтық әрекетті ұйымдастырды, онда оның рөлі маңызды болды. "El Comercio" және "La Prensa" газеттері де оппозицияда болды, бірақ "La Crónica" газетіне қарсы тұра алмады, себебі ол спорт және полиция мәселелеріне көбірек бағытталған. Экономикалық жағдайдағы ең үлкен мәселе бюджеттік тапшылық болды, ол 1957 жылы АҚШ-тағы рецессиядан туындады. Экспорттық тауарлар бағасы төмендеді және доллар жетіспеді, нәтижесінде перулік валюта құнсыздады. "La Prensa" газетінің директоры Педро Г. Белтран 1959 жылы үкіметті қолдауға көшті және Қаржы министрі және Министрлер Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Оның міндеті – қаржыны ретке келтіру, бюджетті теңестіру және валютаны тұрақтандыру болды, бұл бензин бағасын көтеру, азық-түлікке берілетін субсидияларды қысқарту және салық жүктемесін арттыру сияқты халыққа қарсы шараларсыз мүмкін болды. Бұл либералды саясат еді. Сол жылдары таулы аймақтардан көші-қон күшейді және Лима маңындағы шалаптар көбейді, астананы қоршап алатын "кедейлік белдеуі" туралы әңгімелер пайда болды. Жалпы алғанда, Прадо ұлттың көпшілігінің жағдайын жақсартуға көп көмектеспеді, олар өте қиын жағдайда өмір сүруді жалғастырды. Үкімет мерзімі аяқталар алдында халықтың наразылығы күшейді. Ереуілдер жиі болды және көшелерде дауысты, тіпті зорлық-зомбылыққа толы наразылық акциялары өтті. Экономикалық саясаттан басқа, президенттің өзінің мінезі, қиын уақыттарда көрсеткен өркөкіректігі мен беймәжілігі де сынға ілікті. Жеке өмірінде Прадо 1958 жылы Католик шіркеуінен Энрикетта Гарландпен некесін бұзып, Лималық әйел Клоринда Малагамен үйленді, бұл Лима қоғамының консервативті бөлігінде аз да болса дау тудырды. 1961 жылы ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияға сапар шеккен алғашқы шетелдік мемлекет басшысы болды.
Кейінгі өмірі
Прадо Перуден кетіп, Парижге қайта оралды. Ол Кальяо шайқасының жүз жылдығын (2 мамыр 1966 ж.) атап өту үшін туған жеріне қысқа сапар жасады, сол кезде ол 1865-66 жылдардағы Испаниямен соғысқан кезеңде Перуге басшылық еткен президент Мариано Игнасио Прадоның ұлы болғаны үшін құрметпен ескерілді. Ол келесі жылы француз астанасында қайтыс болды. Ол әкесінің қасында Presbítero Maestro зиратына жерленді.