Дмитрий Пожарский (1577-1642) – Ресейлік князь, поляк-литов шабуылынан елді қорғаған батыр. Минінмен бірігіп Мәскеуді азат етті, "Отан сақшысы" атағын алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей князі (1577–1642) кемесі
Russian prince (1577–1642)
the ship
Дмитрий Михайлович Пожарский (17 қазан 1577 – 30 сәуір 1642) – 1611–1612 жылдардағы Польша-Ресей соғысы кезінде әскери басшылығымен танымал болған орыс князі. Пожарский, Кузьма Мининмен бірлесіп, Польша-Литва одағының Ресейді алауыздық кезеңінде басып алуына қарсы Нижний Новгородта Екінші ерікті армияны құрды. Нәтижесінде, 1612 жылы Мәскеу шайқасында Ресей жеңіске жеткеннен кейін поляктардың қорғасыннан шығуына әкелді. Пожарский Ресейдің Михаил I-нен Отан сақшысы деген ерекше атақ алды, орыс мәдениетінде халық батыры ретінде танылды және Мәскеудегі Қызыл алаңда Минин мен Пожарскийге орнатылған ескерткіште құрметке ие болды.
Dmitry Mikhaylovich Pozharsky (; 17 October 1577 – 30 April 1642) was a Russian prince known for his military leadership during the Polish–Muscovite War from 1611 to 1612. Pozharsky formed the Second Volunteer Army with Kuzma Minin in Nizhny Novgorod against the Polish–Lithuanian Commonwealth's occupation of Russia during the Time of Troubles, resulting in Polish withdrawal after Russian victory at the Battle of Moscow in 1612. Pozharsky received the unprecedented title of Saviour of the Fatherland from Mikhail I of Russia, becoming a folk hero in Russian culture and honored in the Monument to Minin and Pozharsky in Moscow's Red Square.
Ерте мансап
Дмитрий Михайлович Пожарский 1578 жылдың 1 қарашасында Ресей патшалығының Мәскеу губерниясының солтүстігіндегі Клин уезінде дүниеге келген деп саналады. Пожарский Клязьма өзенінің жағасындағы Стародуб қаласын, Суздаль қаласының жанында, Мәскеудің солтүстік-шығысында билік еткен шағын егемендік князьдер әулетінен тегін шығарған. 15 ғасырдың бір кезенінде отбасының иелігі толығымен өртенді, соның салдарынан «пожар» деген мағына беретін орыс сөзінен Пожарский деген тегін алды. Пожарскийдің анасы Мария Федоровна Пожарская Беклемишевтер әулетінен шыққан. Пожарскийдің мансабының бастапқы кезеңі 1598 жылы Федор I патшаның қайтысынан кейін басталган Апат заманына дейін жазылмаған, ол Борис Годуновты Ресей патшасы етіп сайлаған Земский соборында қатысқан. Годуновтың билігі кезінде Пожарскийдің таққа жақындығы оны Ресей ақсүйектері арасында ықпалды тұлғаға айналдырды. Пожарский төрт жылдан кейін stolnik шеніне ие болды және 1605 жылы басталған Польша-Ресей соғысында патшалыққа қолдау көрсетті. Пожарский 1608 жылы Коломнаны қорғауда болды және 1609 жылы Мәскеуді қоршау кезінде Василий IV-ке көмектесті. Сол жылы Пожарский Пехорка өзенінде Иван Болотниковтың көтерілісші казақтарын жеңді. 1610 жылы Пожарский Зарайскті Жалған Дмитрий II әскерлерінен қорғауда қолбасшылық етті.
Dmitry Mikhaylovich Pozharsky is considered to have been born on 1 November 1578 in Klin County, in the north of Moscow Governorate of the Tsardom of Russia. Pozharsky was descended from a dynasty of minor sovereign princes which ruled the town of Starodub on the Klyazma, near Suzdal northeast of Moscow. At one point in the 15th century the family estate burned to the ground, and in consequence assumed the name of Pozharsky, derived from the Russian word pozhar meaning conflagration. Pozharsky's mother, Maria Feodorovna Pozharskaya, came from the Beklemishev family. Pozharsky's early career was not documented until the beginning of the Time of Troubles following the death of Tsar Feodor I in 1598, when he took part in the Zemsky Sobor which elected Boris Godunov as the Tsar of Russia. Pozharsky's closeness to the throne during Godunov's rule made him an influential figure among Russia's nobility. Pozharsky was attested as a stolnik four years later and supported the Tsardom in the Polish Muscovite War following its outbreak in 1605. Pozharsky was present at the defense of Kolomna in 1608 and helped Vasily IV during the siege of Moscow in 1609. Later that year, Pozharsky routed the rebellious Cossacks of Ivan Bolotnikov at the Pekhorka River. In 1610, Pozharsky was in command at the defense of Zaraysk against the forces of False Dmitry II.
Тәуелсіздік үшін күрес
Осы уақытқа дейін, польша армиясының зұлматтық әрекеттері мен Польшаға жақтас боярлардың Ресейдегі қолдауын жоғалтуы салдарынан, Польша-Литва одағының оккупациясына қарсы ресейлік халықтың наразылығы күшейді. Прокопий Ляпунов Рязаньде Бірінші ерікті армияны бас қойғаннан кейін, Пожарский дереу осы қозғалысқа қосылып, Мәскеудегі көтеріліске белсенді қатысты. 1611 жылдың 19 наурызында Пожарский Лубянка алаңындағы үйін қорғағанда жараланды және оның жақтастары оны сауығу үшін Сент-Сергийдің Троица лаврасына жеткізді. 1611 жылдың күзінде Пожарский Суздаль маңындағы Пурецкий иелігінде сауығып жатқанда, оған екінші ерікті армияға басшылық етуді ұсынған делегация келді. Пожарский Нижний Новгород саудагерлерінің өкілі Кузьма Мининнің көмегімен келісімін берді, ол армияның құрылуында маңызды рөл атқарды. Еріктілер корпусы поляк басқыншыларын Мәскеуден қууды мақсат еткенімен, Пожарский мен оның жасағы алдымен Ярославльге бет бұрды. Олар онда алты ай бойы тұрып, жылдам әрекет ету мүмкіндігінен айырылғанша күдіктенді. Дініне берілген адам болғандықтан, Пожарский Мәскеуге аттанар алдында ең қасиетті орыс иконаларының бірі – Қазандық Құдай ананың алдында шын ниетпен дұға етті. Дегенмен, ол Ростовта діни рәсімдер өткізіп, Суздальдағы ата-бабаларының қабірлеріне құрмет көрсеткендіктен, өте баяу және сақтықпен ілгеріледі, сондықтан Троицаға жетуіне бірнеше ай уақыт кетті, оның билігі күштерінің жылдамдауын күтпеді.
By this time, Russian popular indignation against the Polish–Lithuanian Commonwealth's occupation had gained momentum due to the abuses and criminal behavior of the Polish army, and the loss of support among the pro Polish faction of Russia's boyar class due to the actions of King Sigismund III. After Prokopy Lyapunov rallied the First Volunteer Army in Ryazan, Pozharsky promptly joined the cause and took a prominent part in the uprising in Moscow. Pozharsky was wounded on 19 March 1611 while defending his house at Lubyanka Square and was transported by his adherents to the Trinity Lavra of St. Sergius for convalescence. In autumn 1611, when Pozharsky was recuperating at his Puretsky patrimony near Suzdal, he was approached by a delegation who offered him command of the Second Volunteer Army then gathered in Nizhny Novgorod to oust the Polish occupiers. Pozharsky agreed on condition that he would be assisted by Kuzma Minin, a representative of the merchants of Nizhny Novgorod that was instrumental in the army's founding. Although the volunteer corps aimed at clearing the Polish invaders out of Moscow, Pozharsky and his contingent marched towards Yaroslavl first. There they resided for half a year, vacillating until the opportunity for rapid action was gone. A man of devout disposition, Pozharsky fervently prayed before Our Lady of Kazan, one of the holiest Russian icons, prior to advancing towards Moscow. Yet even then he proceeded so slowly and timorously, performing religious ceremonies in Rostov and paying homage to ancestral graves in Suzdal, that it took him several months to reach the Trinity, whose authorities ineffectually sought to accelerate the progress of his forces.
Мәскеу шайқасы
Ақырында, 18 тамыз 1612 жылы еріктілер армиясы Мәскеуден бес верст қашықтықта орналасты, дәл сол кезде гетман Ходкевич Мәскеу Кремліне бекініп алған поляк гарнизонына көмек үшін азық-түлік әкелді. Ертесі күні Пожарский қаланың Арбат қақпасына жақындады, екі күннен кейін ол Чодькевичтің жасағымен төрт күндік шайқасқа түсті. Бұл нәтижеге Пожарскийдің одақтасы, князь Дмитрий Трубецкойдың Кремльдегі поляктарға арналған азық-түлікті тартып алуының үлкен әсері болды. Соның салдарынан поляктар арасында ашаршылық басталды және олар қазан айында Пожарский мен Трубецкойға берілді, оларға қауіпсіз өтуге және гуманитарлық қарым-қатынасқа кепілдік берілген соң. Дегенмен, поляктардың көпшілігі Кремльден шыққанда қырғынға ұшырады, ал тұтқындалудан аман қалғандары санаулы болды. Дмитрий Пожарский мен Кузьма Мининнің әскерлері уәделерін орындады, бірақ Дмитрий Трубецкойдың казақтары тұтқындарға шабуыл жасап, тонап, көптеген адамдарды өлтірді.
Finally, on 18 August 1612, the Volunteer Army encamped within five versts from Moscow, just in time when Hetman Chodkiewicz arrived with provisions to the relief of the Polish garrison barricaded within the Moscow Kremlin. The very next day, Pozharsky advanced to the Arbat Gate of the city and two days later he engaged with Chodkiewicz's contingent in a four day battle. The outcome was in no small part due to decisive actions of Pozharsky's ally, Prince Dmitry Trubetskoy, who captured the provisions intended for the Poles quartered in the Kremlin. As a result, a famine broke out among the Poles and they had to surrender to Pozharsky and Trubetskoy in October, after being guaranteed safe passage and humane treatment. Nonetheless, most of the Poles were slaughtered upon exiting the Kremlin and few survived captivity. The soldiers of Dmitry Pozharsky and Kuzma Minin observed the obligations but Dmitry Troubetskoy's Cossacks attacked the prisoners and robbed them, killing many in the process.
Соғыстан кейін
Пожарский мен Трубецкой жарты жыл бойы Мәскеу үкіметіне төрағалық етті, содан кейін Земский Собор жаңа патшаны сайлады. Осыдан кейін Пожарский бояр дәрежесіне көтерілді, ал Трубецкой одан да зор құрметке ие болды. Қиыншылықтар заманы аяқталды, бірақ ұсақ көтерілістерді біржола басуға көп уақыт кетті. 1615 жылы Пожарский Лисовчиктерге қарсы күресті, үш жылдан соң Владислав IV әскерлерімен шайқасты, алайда консервативті местничество жүйесі оған ешбір шайқаста жоғарғы қолбасшылыққа жол бермеді. 1628–1630 жылдары Новгородты басқарды, ал 1637 жылы Қырым татарларының шабуылына қарсы Мәскеуді нығайтты. Пожарскийдің соңғы шайқасы Смоленск жорығы кезінде болды, онда ол екінші рөлде болды. Бітіс орнаған соң, Пожарскийге Мәскеу әкімшілігінде құрметті лауазымдар берілді. Ол 1619 жылы Көлік приказын, 1621–1628 жылдары Полиция приказын, ал 1637–1637 және 1640–1642 жылдары Мәскеу судьялары приказын басқарды. 1617 жылы патша оны ағылшын елшілерімен, ал 1635 жылы поляк елшілерімен келісімдер жүргізу үшін шақырды. Оның қызметтерінің құрметіне Мәскеу маңында кең жерлер берілді, онда ол бірнеше шіркеулер салдырды. Кейіннен бұл шіркеулер Ресей мемлекеттілігінің тарихындағы қиын кезеңде литвалықтар мен поляктарға қарсы жеңісінің ескерткіштері ретінде қарастырылды. Мұндай шатырлы шіркеулердің бірі оның Медведководағы енжарлығында сақталған. Тағы бірі – Ред-скверге солтүстік-шығыстан іргелес орналасқан Мәскеудегі Қазан соборы, осы бағыттан 1612 жылы Пожарский әскері Мәскеуді құтқаруға келген.
Pozharsky and Trubetskoy presided over the Muscovite government for half a year, until a new tsar was elected by the Zemsky Sobor, whereupon Pozharsky was made a boyar and Trubetskoy was honoured even more highly. The Time of Troubles was now over, but minor risings couldn't be subdued for an extended period of time. In 1615, Pozharsky operated against the Lisowczycy and three years later he fell upon the forces of Vladislaus IV, yet the conservative system of mestnichestvo precluded him from taking supreme command in any of these engagements. He governed Novgorod in 1628–30 and fortified Moscow against an expected attack of the Crimean Tatars in 1637. Pozharsky's last taste of battle came during the ill fated Smolensk campaign, when he was relegated to secondary roles. As soon as peace had been restored, Pozharsky was given some enviable posts in the Muscovite administration. Among other positions, he managed the Prikaz (Order) of Transport in 1619, the Prikaz (Order) of Police in 1621–28 and the Prikaz (Order) of Moscow Judges in 1637–37 and 1640–42. He was summoned by the tsar to confer with the English ambassadors in 1617 and with the Polish ones in 1635. In recognition of his services, he was granted extensive estates around Moscow, where he commissioned several churches, interpreted in retrospect as monuments to his own victory against the Lithuanians and Poles during a dire crisis in the history of Russian statehood. One such tent like church survives in his suburban estate of Medvedkovo. Another was the Kazan Cathedral in Moscow, adjoining Red Square from north east, a direction whence Pozharsky's army arrived to salvage the Muscovites in 1612.
Мұра
Пожарскийдің отбасы 1672 жылы, сол кездегі ең әйгілі орыс қолбасшысы, боярин Юрий Алексеевич Долгоруков ханзадасына үйленген немере қызы қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды ("Долгоруки әулетінен, орта ғасырдағы "ұзын қолды" Рюрикід ханзадасымен шатастырмау керек"). Дегенмен, оның есінде Романов әулеті сақталды, өйткені оның батырлығы мен шеберлігінің арқасында олар патшалық таққа ие болды. Наполеон соғыстары кезінде патриоттық сезімдер күшейгенде, Қызыл алаңда Минин мен Пожарскийге арналған қола ескерткіш орнатылды. Пожарский мен Мининнің бостандық алып келгендер ретінде Мәскеу Кремліне кірген күні 2005 жылы ұлттық мереке ретінде жаңадан белгіленді. 2012 жылғы Еуро-2012 турнирінде Ресей мен Польша арасындағы топтық ойында ресейлік жанкүйерлер Пожарскийдің суреті салынған "Бұл – Ресей!" деген үлкен баннерді жайып көрсетті. Дмитрий Пожарский – Романовтардың Ресей тарихының бір жақты баяндамасына қарсы тұратын кәсіби тарихшыларды біріктіретін күшті тұлға. Профессор Андрей Фурсов Михаилдың сайлануының заңдылығы туралы да ашық пікір білдірді: "Олар кездейсоқ жиналған, 'Михаил!' деп айқайлаған адамдарды жинады. Айқайлағандар оны қолдады, бірақ таңдау жоқ еді, қасында қарулы казактар тұрды! Міне, жаңа патша. Боярлар, біріншіден, өздерінің аман қалғанына көңіл көшірді; екіншіден, 'Миша Романов жас, ол әлі толыққанды ақыл-есіне келген жоқ және бізге бағынады'; үшіншіден, Пожарский патша болмады. Ол – Батыр, ал олар көбінесе сатқындар еді. Шындығында, 1610 жылы Мәскеу боярлары жеке мүдделерімен жетекшілікке алнып, Владиславқа адалдық серт берді және оның әкесі Сигизмундтың билігінде "мойынсұнуға" дайын болды. Кремльде поляктармен одақтасқан сатқын боярлардың отырғаны таңқалуға орын қалдырмайды. Кремль алынғанда Пожарский үлкен қателік жасады. Ол сатқындарды жазалаудың орнына, оларды поляктардың тұтқындары деп жариялады".
Pozharsky's family became extinct in 1672, upon the death of his granddaughter, who was married to Prince Долгоруков, Юрий Алексеевич (боярин), the most famous Russian commander of the time ('of the Dolgoruky family, not to be confused with the "long handed" Ryurikid prince of the Middle Ages'). Yet his memory would be cherished by the Romanov dynasty which to a great extent owned the crown due to his prowess and skill. When patriotic feelings were on the rise during the Napoleonic wars, a bronze Monument to Minin and Pozharsky was erected on Red Square. The day when Pozharsky and Minin entered the Moscow Kremlin as liberators was reestablished as a national holiday in 2005. During Euro 2012 group game between Russia and Poland, Russian fans unfurled a huge banner that read 'This is Russia' with Pozharsky's image. Dmitry Pozharsky is a strong unifying figure for those professional historians who oppose Romanovs' version of Russian history for being extremely one sided. Professor Andrei Fursov was also outspoken about the illegitimacy of Mikhail's election: "Because they gathered some random people who screamed 'Mikhail' The screamers supported him but there was no choice, there were armed Cossacks nearby! Here it is, a new tsar. Boyars could console themselves, firstly, by the fact they had remained intact; secondly, by the fact "Misha Romanov is young, he has not reached his full mind yet and will be obedient to us"; thirdly, the fact Pozharsky did not become tsar That is why they did not like him [Pozharsky]. He was a Hero, and they, mostly, were traitors. Indeed, in 1610, the Moscow boyars were guided by selfish class interest, swore allegiance to Vladislav, and they were ready to “lie down” under his father Sigismund. It isn't surprising the traitorous boyars had been sitting with Poles as their allies in Kremlin. When Kremlin was taken, Pozharsky has made a huge mistake. Instead of bringing the traitors to justice, he has declared them [liberated] prisoners of Poles."