Кіріспе

Америкалық суретші Морис Бразил Прендергаст (10 қазан 1858 – 1 ақпан 1924) – майлы бояу және акварельмен сурет салған, сондай-ақ монотипиялар жасаған американдық суретші. Оның мозаика тәрізді түстермен ерекшеленетін нәзік пейзаждары мен қазіргі заманғы өмір көріністері көбінесе пост-импрессионизммен байланысты. Дегенмен, Прендергаст «The Eight» тобының да мүшесі болды, бұл 20 ғасыр басындағы американдық суретшілер тобы, ал Прендергасттан басқа, олар «Ашка мектебінің» өкілдері болды.

Өмірбаян

Морис Прендергаст пен оның егіз қарындасы Люси Ньюфаундлендтегі Сент-Джонс қаласында, сол кезде Британ Солтүстік Америкасындағы колония болған жерде дүниеге келді. Сауда бекеті банкрот болғаннан кейін отбасы Бостонға көшті. Ол Оңтүстік жақта өсті және жас кезінде коммерциялық суретшінің шәкірті болды. 14 жасында ол құрғақ тауарлар дүкенінде қаптама ораушы болып жұмыс істеді. Бұл оны бастапқыда-ақ оның пісіп жетілген туындыларын сипаттайтын жарқын түсті, тегіс үлгілерге дайындады. Ол Бостон импрессионисі Чайлд Хассамның үлгісінен де шабыттанды. Өмірінің соңында естігі нашарлаған, ұяң мінезді Прендергаст бойдақ күйінде өмір сүрді. Ол кіші інісі Чарльзбен тығыз байланыста болды, ол да пост-импрессионист суретші болған. Прендергаст 1891 жылдан 1895 жылға дейін Парижде, Густав Куртуа мен Жан Жозеф Бенжамин Константпен Академия Колароссиде және Академия Джулианда оқыды. Париждегі алғашқы сапарларының бірінде ол канадалық суретші Джеймс Морриспен танысты, ол оны Джеймс МакНилл Уистлердің жанкүйерлері болған ағылшын авангардистері Уолтер Сикерт пен Обри Бирдслимен таныстырды. Эдуард Вюйяр мен Пьер Боннармен танысуы оны пост-импрессионизм бағытына бекітті. Сондай-ақ, ол 1891 және 1892 жылдары Парижде өткен ретроспективаларда Винсент ван Гог пен Жорж Сераттың туындыларын зерттеді. Прендергаст сонымен қатар Пол Сезаннның туындыларын қолдаған және оның форма мен түсті экспрессивті пайдалануын түсінген және қолданған алғашқы американдықтардың бірі болды. Прендергаст 1895 жылы Бостонға оралды және негізінен акварель және монотипиямен жұмыс істеді. 1898 жылы Венецияға саяхаттағанда ол Витторе Карпаччоның жанрлық сахналарын көрді, бұл оны одан да күрделі және ырғақты композициялармен тәжірибе жасауға ынталандырды. Оның Венециядағы акварельдері бүгінгі таңда ең бағалы туындыларының бірі саналады. 1900 жылы Чикаго өнер институтында және Нью-Йорктегі Макбет галереясында ірі көрмелер өткізді, бұл оған сыншылардың мақтауын әкелді. Ол 1904 жылы Ұлттық өнер клубының көрмесіне қатысып, суретшілер Уильям Глэкенс, Роберт Анри және Джон Френч Слоанмен дос болды. Ол 1908 жылы Джордж Люкс, Эверетт Шинн және Артур Б. Дэвиспен бірге Макбет галереясында көрме ұйымдастырды, ал осы көрмеден кейін бұл топ "Сегіздер" деп аталды. Глэкенс өмір бойына досы болды. Денсаулығының нашарлауына қарамастан, ол өмірінің соңына дейін маңызды көрмелерге қатысуын жалғастырды. Альберт Барнс және Фердинанд Хоуолд сияқты маңызды коллекционерлер Каролл галереясы мен Дэниел галереясындағы көрмелерінен кейін оның демеушілеріне айналды. 1913 жылғы Армори шоудағы жеті туындысы оның стильдік жетілуінің мысалдарын көрсетті. Пост-импрессионизм мен фаувизмнің ең батыл туындыларымен бірге көрсетілген оның туындыларына сыншылардың пікірі осы көрмеден кейін жақсарды. 1916 жылы ол Монтросс галереясындағы "Монтросс галереясындағы елу" көрмесіне қатысты, онда Сезанн, Матисс, Серат және Ван Гогтың туындылары да болды. Оның туындылары 1921 жылы Джозеф Бруммер галереясында ретроспективалық көрмеде көрсетілді, бірақ Метрополитен өнер мұражайы 1924 жылы оның қайтысынан кейін Прендергастқа арналған естелік ретроспективасын өткізуден бас тартты, өйткені сол кезде оның өнері Метрополитеннің қызметкерлері үшін тым қиын және жаңашыл саналды. Оның Нью-Йорктегі алғашқы естелік көрмесі он жылдан кейін Уитни американдық өнер мұражайында өтті.

"Сегізінші"

Прендергаст 1908 жылы Макбет галереясында "Сегіз" деп аталатын, өмір сүру мерзімі қысқа суретшілер тобымен көрме ұйымдастырды, себебі ол академиялық көзқарастың әсеріне және ықпалды, консервативті Ұлттық дизайн академиясының шектеулі көрме саясатына қарсы олардың наразылығын қолдады. Ол "қазылар алқасы болмасын, жүлделер болмасын" деген принципке сенеді, бұл тәуелсіз немесе конвенцияға бағынбаған суретшілерге өздерінің туындыларына риза болатын кең аудитория табуға мүмкіндік береді. Америка өнері тарихында аңызға айналған бұл даулы көрме, Ашкан реализміне қоғамдық реакцияның шешуші сәті ретінде қарастырылады, себебі осы сурет өнерінің жанры қатысушылардың бесеуі (Генри, Слоан, Люкс, Шинн және Глаккенс) қолданған стиль болды, бірақ Прендергасттың стилі мен мазмұны олармен ешқандай ортақтыққа ие емес. Прендергаст "Сегіздіктің" қалған жеті мүшесінен әлдеқайда заманауи болды. Оның "Сегізбен" байланысы оның беделін ұзақ мерзімді перспективада жақсартқан жоқ: "Прендергасттың "Сегізбен" байланысы оны қазіргі заманғы өнердің тарихында стильдік тұрғыдан оқшау қалдырды". Нағыз тәуелсіз суретші ретінде, ол қазіргі заманғы американдық өнердің ешбір нақты санатына жатпайды.

Жұмыс

Прендергасттың шығармалары бастапқыда-ақ жағажайлар мен саябақтардағы демалыс көріністерімен байланысты болды. Оның ерте туындылары көбінесе акварель немесе монотип техникасында жасалған, ал 1895-1902 жылдар аралығында ол екі жүзден астам монотиптер жасады. 1890 жылдары ол майлы бояумен тәжірибе жасады, бірақ 1900 жылдардың басына дейін бұл техникаға толыққанды көңіл бөлмеді. Ол мансабының басында-ақ ерекше стиль қалыптастырды және өмірі бойы осы стильді дамытты, оның ерекшелігі – зор контрастқа ие, құнды тастардай жарқыраған түстер мен жинақы, өрнекті формалардың ырғақты түрде сурет полотносына орналасуы. Формалар радикалды түрде қарапайымдатылып, жарық, тегіс түстердің кең аумақтарында бейнеленді. Оның суреттерін көркем тілде кілем сияқты немесе мозаикаға ұқсас деп атауға болады.