Кіріспе

1830 жылдары әл-Худейда қаласы Ибрагим-пашаның әскерлерінің бақылауында болды, олар қаланың басқаруын Шериф Хусейн ибн Али Хайдарға тапсырды. 1849 жылы ол Йемен әйялетінің құрамына кірді. Малайзиялық жазушы Абдулла бин Абдул Кадир 1854 жылы Меккеге қажылық сапарында әл-Худейдаға келді және саяхаты туралы естеліктерінде қаланы сипаттап, сол кезде қалада қат жеу кең таралғанын айтты. 19 ғасырда әл-Худейдада ірі құл саудасы болды. Құлдар қазіргі Эфиопияның Оромия аймағынан әкелінді. 1914 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, майор Фрайхерр Отмар фон Стоцинген басқаратын неміс әскерлері әл-Худейдада "Стоцинген миссиясын" – сымсыз байланыс станциясын құрды. Бұл станция араб көтерілісі кезінде Константинопольден (қазіргі Стамбул) неміс Шығыс Африкасына хабар алмасуға, сондай-ақ Англо-Мысыр Суданына, Британдық Сомалиленді және Абиссинияға үгіт таратуға пайдаланылды. 1934 жылғы Сауд-Йемен соғысы кезінде қала сауд араб әскерлерімен қысқа мерзімге басылып алынды. 1961 жылғы қаңтардағы өрт әл-Худейданың көп бөлігін қиратқаннан кейін, қала, әсіресе порты, советтік көмекпен қайта жаңартылды. 1961 жылы Санаға, ел астанасына дейінгі тас жол құрылысы аяқталды. 1970 және 1980 жылдары қала советтік теңіз базасына да қызмет етті. Әл-Худейдада 100-ден астам ескі мешіттерді қоса алғанда, көптеген тарихи орындар сақталған. Бұрын қалада әл-Азхар университетімен тең ескі университет болған.

Экономика

Қызыл теңізде орналасқан Әл-Худейда – кофе, мақта, құрма және тері экспортталатын маңызды порт. Ол 19 ғасырдың ортасында Османлы түріктерімен теңіз порты ретінде дамытылды. 2018 жылдың маусым айына дейін Йеменге кіретін гуманитарлық және коммерциялық жүктердің үштен екі бөлігі Худейда порты арқылы жеткізілді. Ол Йеменге гуманитарлық көмек пен коммерциялық импорттың шамамен 70 пайызын қамтамасыз етеді. Рас Иса порты Әл-Худейдадан сәл солтүстікке қарай орналасқан және Йеменнің ішкі аймақтарынан келген Мариб-Рас Иса мұнай құбырының соңғы нүктесі болып табылады. Теңізде FSO Safer деп аталатын ірі сақтау және түсіру кемесі орналасқан, бірақ 2015 жылғы Йемен азаматтық соғысы басталғаннан бері тоқтап тұр. 1920 жылы британдықтар Әл-Худейда портын «нашар порт» деп сипаттады. Екі кіреберісі бар, ол тек шағын қайықтарға жеткілікті сақтау және қорғаныс ұсына алды, ал ірі қайықтар мен кемелер екі шақырымнан астам қашықтықта тоқтауға мәжбүр болды. 1908 жылы жаңа айлақ салынды, бірақ тереңдігімен мәселе туындады, нәтижесінде көптеген импортталған заттар док арқылы жеткізілудің орнына жағажайға тасталды. Кемелерге көмір жиі қолжетімді болды. Осман үкіметі қаладан солтүстік-батысқа қарай 10 шақырым жерде жаңа порт салдырды, ол Әл-Худейдаға жететін шағын теміржол желісімен және Сана-Ходейда теміржолымен байланысты. Теміржол жүйесін француз компаниясы салды, бірақ Итальян-Түрік соғысының басталуымен құрылысы тоқтатылды. 1909 жылы порт Джидда портынан кем түсім әкелді. Сол жылы портқа 172 бу кеме келді. Тауарлардың көп бөлігі Ұлыбританиядан, одан кейін Италия, Ресей және Германиядан келді. 1905 жылдан 1909 жылға дейін Германиядан импорт өсті, ал британдық кемелердің саны азайды. Жақсы сапалы порт құрудағы қиындықтарға қарамастан, қала dhow қайықтарын жасау орталығы ретінде танымал болды. Бұл қала қолмен тоқылған жолақты, қалың мақта матасын өндіруімен белгілі болды. Мата тоқумен айналысатын шеберлер рулық қақтығыстарға байланысты Забид пен Бейт-эль-Факиден Әл-Худейдаға көшірілді.

Йемендегі азаматтық соғыс

Әл-Худейда порты елге азық-түлік импорттау үшін өте маңызды рөл атқарады. Йемен азаматтық соғысы барысында бұл рөл бірнеше рет тоқырады. 2018 жылдың маусым айында Хади үкіметін қолдаған күштер, Біріккен Араб Әмірліктері мен Сауд Арабиясының көмегімен Әл-Худейда портына еніп, хусит күштерін ығыстыруға тырысты. Порт қоршауға алынса, гуманитарлық апаттың туу қаупі болғандықтан, Біріккен Ұлттар Ұйымы портты БҰҰ-ның бақылауына беру үшін хуситтермен келісімге келуге ұмтылды, бірақ 2018 жылдың 13 желтоқсанына дейін нәтижеге қол жеткізе алмады. Сол күні БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш азаматтық соғыстың екі тарапы да атысты тоқтату туралы келісімге келгенін хабарлады.

Климат

Әл-Худайдада ыстық шөлді климат басым (Кёппен климаттық жіктелімі: BWh).