Кіріспе

Жава аралындағы патшалық (1222–1292)

Маланг округіндегі аудан, Шығыс Жава

Сингасари (немесе Каратон Сингосари), сондай-ақ Тумапел деп те аталады, 1222 және 1292 жылдар аралығында Шығыс Жавада орналасқан жавалық индуист-буддалық патшалық болды. Бұл патшалық Кедири патшалығынан кейін Шығыс Жавадағы үстемдік құрған патшалыққа айналды. Патшалықтың аты Маланг округінің Сингосари ауданымен байланысты, ол Маланг қаласынан бірнеше шақырым солтүстікке қарай орналасқан.

Этимология

Сингасари (басқаша жазу: Сингосари) бірнеше жаван қолжазбаларында, оның ішінде Параратонда да еске алынған. Дәстүр бойынша, бұл атауды Кен Арок жаңа мемлекетті құрғанда берген, ол бұрынғы Тумапел атауын алмастырды. Тумапел – құнарлы таулы аймақта орналасқан, қазіргі Маланг қаласының айналасындағы аумаққа сәйкес келеді. «Сингасари» атауы санскрит тіліндегі «сингха» – «арыстан» және «сари» сөздерінен шыққан. Ескі жаван тілінде «сари» сөзі «мәні» немесе «ұйқы» дегенді білдіреді. Осылайша, «Сингасариді» «арыстанның мәні» немесе «ұйықтаған арыстан» деп аударуға болады. Арыстан Жаваның эндемикалық жануары болмаса да, Индонезия мәдениетінде арыстанның символдық бейнесі жиі кездеседі, бұл индуизм мен буддизмнің ықпалынан туындаған.

Қор

Сингасари Кен Арок (1182–1227/1247) құрған, оның өмірі туралы әңгіме Орталық және Шығыс Жавада кең таралған халық ертегісі. Кен Ароктың өмірбаянының көп бөлігі, сондай-ақ Сингасаридің алғашқы тарихы "Параратон" еңбегінен алынған, онда мифтік элементтер де кездеседі. Кен Арок Кен Эндок есімді анасынан және кім екені белгісіз әкесінен (кейбір әңгімелерде ол құдай Брахманың ұлы делінеді) Кедири патшалығының жерінде туған жетім бала еді. Кен Арок Тумапелде (қазіргі Маланг) аймақтық билеуші Тунгуль Аметунгтің қызметшісі болудан бастап, Кедириден Яваның билеушісіне дейін көтерілді. Ол Сингасари және кейіннен Маджапахит патшалықтарының Раджаса әулетінің негізін қалаушы саналады. Ол Тунгуль Аметунды өлтірді, ал кейін Анусапати оны әкесі Тунгуль Аметунды өлтіргені үшін кек алып өлтірді. Кен Ароктың ұлы Панги Тохджая Анусапатиді өлтірді, бірақ ол 1248 жылы жүздері көтеріліс жасағанға дейін небары бірнеше ай билік етті. Ранга Вуни және Махиша Чампака есімді осы екеуі Вишнувардана және Нарасимхамурти аттарымен бірге билік жүргізді.