Кіріспе

Жапондық жасалған канджи Жапон тілінде ([[wikt:国字#Japanese]) немесе ([[wikt:和製漢字#Japanese]) – Қытайдан қарыз алынған емес, Жапонияда жасалған канджилер. Қытай таңбаларының көпшілігі сияқты, олар негізінен қолданыстағы таңбаларды біріктіру арқылы қалыптасады, бірақ қытай тілінде қолданылмайтын комбинацияларды пайдаланады. Кокудзи әдетте жапон тіліндегі сөздер үшін ойлап табылатындықтан, көбінесе тек жапондық "кун" оқылысына ие. Дегенмен, кейде олар ұқсас канджиден алынған қытайша "он" оқылысына да ие болуы мүмкін, мысалы, (dō, 'жұмыс') сөзі (dō, 'қозғалыс') канджисінен алынған айтылуға ие. Сирек жағдайларда кокудзиде тек "он" оқылысы ғана болуы мүмкін, мысалы, (сен, 'без') сөзі медициналық терминологияда қолдану үшін (сен, 'көктем, бұлақ') канджисінен алынған. Кокудзилердің көпшілігі семантикалық қосылыстар болып табылады, яғни олар мағыналары байланысты екі (немесе одан да көп) таңбадан тұрады. Мысалы, ('жұмыс') канджисі ('адам' радикалы) және ('қозғалыс') канджилерінен құралған. Бұл қытай канджилерінен өзгеше, олар көбінесе дыбыстық-семантикалық қосылыстар болып табылады. Себебі дыбыстық-семантикалық канджилердің дыбыстық элементі әрқашан "он" оқылысына негізделген, ал көптеген кокудзилерде ол жоқ, сондықтан семантикалық қосылыс жалғыз мүмкіндік болып қалады. Басқа мысалдарға 'сакаки ағашы', ол 'ағаш' және 'құдай' (сөзбе-сөз 'құдайлық ағаш') канджилерінен құралған, және 'жол торабы', ол 'жол' және 'қиылыс' канджилерінен құралған. Кокудзилер флора мен фауна түрлерін сипаттау үшін, соның ішінде көптеген балық түрлерін (сардина), (треска), (денгиз шабағы) және (силлаго), ал ағаштардың ішінде (мәңгі жасыл емен), (жапондық ие), (көрік, жапырақ) және (отырғыш ағаш) сияқты түрлер үшін кеңінен таралған.

Мерзім

Жапон тіліндегі "кокуджи" термині Қытайдың шеңберінде жасалмаған кез келген таңбаны білдіре алады, соның ішінде корейлік кукча (國字) және вьетнамдық Чữ Nôm. "Уасей канджи" - Жапонияда ғана ойлап табылған канджилерді атайды.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, кейбір кокудзилер Жапон жазуының ерте кезінен, мысалы, "Манъёсю" поэзия жинағында кездеседі. Мысалы, "иваси" ("сардина") сөзі Нара дәуіріне (8 ғасыр) дейін жетеді. Олар 19 ғасырдың соңына дейін жасала берді, Мейдзи дәуірінде жаңа ғылыми ұғымдар үшін көптеген таңбалар ойлап табылды. Мысалы, кейбір таңбалар кейбір (бірақ барлық емес) SI бірліктерінің тұрақты қосылыстары ретінде пайда болды, мысалы, километр үшін ("метр" + "мың, кило"), килолитр үшін ("литр" + "мың, кило") және килограмм үшін ("грамм" + "мың, кило"). Дегенмен, бүгінгі күні жапон тіліндегі SI бірліктері көбінесе ромаджи немесе катакана арқылы жазылады, мысалы, км, kl және кг. Жапонияда кокудзи санаты қатаң түрде алғаш рет Жапонияда пайда болған таңбалар ретінде анықталады. Егер таңба қытай әдебиетінде ертерек кездессе, тіпті ол Жапонияда тәуелсіз ойлап табылып, қытай таңбасымен байланысты болмаса да (яғни "қытайдан алынбаған"), ол кокудзи деп есептелмейді. Басқаша айтқанда, кокудзи – тек Жапонияда жасалған таңбалар ғана емес, сонымен қатар Жапонияда алғаш рет пайда болған таңбалар. Мысалы, (鮟鱇) келтіруге болады. Бұл жазу Эдо дәуірінде Жапонияда атеджи (фонетикалық кандзи жазуы) негізінде, әр таңбаға радикал қосылып, "анко" сөзі үшін жасалды – таңбалар "Жапонияда жасалған". Алайда, ол кокудзи деп есептелмейді, өйткені ол ежелгі қытай мәтіндерінде 鰋 (魚匽) сөзінің бұрмалануы ретінде кездеседі. Ал бұл таңба кокудзи болып саналады, өйткені ол ешқандай ертерек қытай мәтінінде табылған жоқ. Кездейсоқ тізімдер көбірек таңбаларды қамтуы мүмкін, мысалы, . Тағы бір мысал – , ол кейде қытайлық 榨 сөзінің бұрмалануы ретінде бұрыннан болғандықтан кокудзи деп есептелмейді.