Кіріспе

Тамақтану саласында зерттеу жүргізетін адам – диетолог – тамақ және тамақтану мәселелері, сондай-ақ олардың денсаулыққа тигізетін әсері туралы басқаларға кеңес беретін маман. Кейбір диетологтар спорттық тамақтану, халық денсаулығы немесе жануарлар тамақтану сияқты нақты салаларға маманданады. Көптеген елдерде адам, ешқандай білім, оқу немесе кәсіби лицензиясы болмаса да, диетолог деп атануы мүмкін. Бұл диетологтан өзгеше, себебі диетолог университет біліміне, кәсіби лицензияға және кәсіби қызмет атқаруға сертификатқа ие болуы тиіс.

"Диетолог" атағының қолданылуы

Диетолог (АҚШ-та диетолог деп те жазылады) мамандығы тамақтанушы мамандығынан өзгеше. Көптеген елдерде және құқықтық юрисдикцияларда "тамақтанушы" атағы мемлекеттік кәсіби реттеуге бағынбағандықтан, кез келген адам өзін тамақтанушы немесе тамақтану саласының маманы деп атауы мүмкін, тіпті егер ол өздігінен оқыған және кәсіби сертификаты болмаса да. Ұлыбританияда, Австралияда, Канаданың бір бөлігінде және АҚШ-тың көптеген штаттарында өзін тамақтанушы деп атаған адам заңмен анықталмайды, ал диетолог кәсіби түрде сертификатталған және тіркелген. Тамақтанушы диеталар тағайындауға, клиникалық араласумен ауруханаларда жұмыс істеуге немесе азық-түлік өндірісі саласында қызмет ете алады.

Канада

Бұл ретте ел бойынша әр түрлі провинцияларда әр түрлі ережелер бар. "Тамақтанушы" атағы Квебек және Новая Шотландия провинцияларының заңдарымен қорғалады. Альбертада "Тіркелген тамақтанушы" немесе "тамақтанушы" термині қорғалған. "Тіркелген диетолог/тамақтанушы" термині Нью-Брансуикте заңмен қорғалады. Мысалы, Новая Шотландия диеталық қауымдастығы – бұл сол провинциядағы кәсіби диетологтар мен тамақтанушылардың реттеуші органы, заңмен, "Кәсіби диетологтар туралы" заңға сәйкес, "диетологтарды тіркеу, сапаны қамтамасыз ету және қажет болған жағдайда диетологтардың тәртібін қадағалау арқылы Новая Шотландиядағы диетологиялық практиканың қауіпсіз, этикалық және кәсіби деңгейде болуын қамтамасыз етуге" уәкілетті. Кәсіби талаптарға аккредиттелген университеттің диетология/тамақтану саласы бойынша бакалавр дәрежесі, практикалық оқыту бағдарламасы және тіркеу емтиханының ("Канадалық диетологтарды тіркеу емтиханы" немесе CDRE) сәтті тапсырылуы кіреді.

Гонконг

Білікті тамақтану маманы; Ассоциация мойындаған университет немесе басқа да оқу орны берген диетика, тағамдық өнімдер және тамақтану саласы бойынша (бакалавр, магистр, доктор) дәрежесі бар кез келген адам. Білікті диетолог: Диетология саласы бойынша жоғары білімі немесе Диетология бойынша кеңесшілер кеңесі (Диетологтар кеңесі), Америкалық диетологтар қауымдастығы, Канадалық диетологтар қауымдастығы, Ұлыбританиялық диетологтар қауымдастығы және Австралиялық диетологтар қауымдастығы толық мүшелігіне немесе оған баламалы деңгейге қол жеткізген диплом немесе магистратура дипломы бар кез келген адам. Толық мәліметтерді Гонконг Тамақтану қауымдастығынан алуға болады. Жұмыс орындары ауруханаларда (мемлекеттік немесе жеке), жеке консультациялық компанияларда бар. Гонконгта дені салмақтанған тамақтанудың маңыздылығына назар аударатын адамдардың саны артып келеді. Үкімет, Жүрек қоры, Егде жастағы адамдар қауымдастығы және т.б. WeCare Nutritionist and Consultants, Nestle, Anlene сияқты жергілікті компаниялармен бірлесіп, осы саланың дамуын белсенді түрде қолдап келеді, нәтижесінде тамақтану мамандарына үлкен қажеттілік туып отыр.

Марокко

Мароккода "Nutritionist" атағы қорғалған және ол тамақтану саласындағы зерттеушіге немесе емдік тамақтанумен айналысатын адамға қатысты болуы мүмкін. "Nutritionist" атағын алу үшін адам тамақтану саласында докторлық диссертация қорғап, Ph.D. дәрежесін алуы керек. Ал "Dietitian" атағы тамақтану мектептерінде үш жыл оқып, B.Sc. дәрежесін алған кез келген адамға беріледі. Алайда, "Nutritionist"-терден өзгеше, "Dietitian"-дарға жеке кабинет ашуға және тәжірибелік жұмыс істеуге рұқсат берілмейді.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада тамақтану мамандары Оңтүстік Африканың Денсаулық сақтау саласы кеңесінде тіркелуі керек. Кеңес «Тамақтану маманы», «Тамақтану маманы-студент» және «Қосымша тамақтану маманы» сияқты кәсіби атауларды, сондай-ақ «Диетолог», «Диетолог-студент» және «Қосымша диетолог» атауларын реттейді. Тіркелуге қатысты талаптарға аккредиттелген білім беру мекемесінен алынған мойындалған бакалавр дәрежесі кіреді. Бакалавриаттағы оқу терапиялық тамақтану, қоғамдық тамақтану және тамақ қызметін басқарудың үш практикалық саласын қамтуы тиіс.

Ұлыбритания

"Тамақтанушы" термині Ұлыбританияда "диетолог" сияқты қорғалған емес; соңғысы Денсаулық сақтау және күтім саласындағы мамандықтар кеңесінде тіркелуі керек. Тамақтану қауымдастығы – тіркелген қайырымдылық ұйым, ол Ұлыбританияның Тамақтанушылар ерікті тізілімін (UKVRN) жүргізеді және Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) және NHS Карьерасы тіркелген тамақтанушыларды реттеуші ретінде мойындайды. NHS мәлімдемесінде «Диетологтар мен тамақтанушылардың міндеттері мен білімі әртүрлі және оларды әртүрлі органдар реттейді» делінген. CNS куәлігін алу үшін үміткерлер 1000 сағаттан кем емес тәжірибелік жұмыс өтеуі керек. Олар сондай-ақ тамақтану ғылымы мен қолданбалы клиникалық тақырыптарды қамтитын емтихан тапсыруы тиіс. CNS мамандары көбінесе жеке және интегративтік денсаулық сақтау орталықтарында жұмыс істейді. Тіркелген диетолог-тамақтанушылар (RD; RDN) – қауіпсіз, дәлелге негізделген диеталық кеңес беруге құқылы денсаулық сақтау мамандары, бұл тамақтану әдеттерін қарастыруды, тамақтану денсаулығын жан-жақты тексеруді және жекелендірілген тамақтану жоспарын әзірлеуді қамтиды. Олар сонымен қатар жұмыс орындарында, мектептерде және басқа да ұйымдарда профилактикалық және емдік бағдарламаларды ұсынады. Қазіргі уақытта мемлекеттік реттеу, әсіресе лицензиялау саласында, RD немесе RDN үшін CCN-ге қарағанда көбірек қолданылады. Сертификатталған клиникалық тамақтанушылар (CCN) – диеталық кеңес беретін және созылмалы ауруларда тамақтанудың рөлін, соның ішінде тамақтану жетіспеушіліктерін жою арқылы алдын алу немесе емдеу мүмкіндіктерін қарастыратын білікті денсаулық сақтау мамандары. Quackwatch CCN-ге аккредитация беретін ұйымды және оның мүшелерін гомеопатия, детоксикация және шөптік емдеуді қоса алғанда, өте күмәнді медициналық талаптарды насихаттауда айыптайды.