Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тамақтану саласында зерттеу жүргізетін адам – диетолог – тамақ және тамақтану мәселелері, сондай-ақ олардың денсаулыққа тигізетін әсері туралы басқаларға кеңес беретін маман. Кейбір диетологтар спорттық тамақтану, халық денсаулығы немесе жануарлар тамақтану сияқты нақты салаларға маманданады. Көптеген елдерде адам, ешқандай білім, оқу немесе кәсіби лицензиясы болмаса да, диетолог деп атануы мүмкін. Бұл диетологтан өзгеше, себебі диетолог университет біліміне, кәсіби лицензияға және кәсіби қызмет атқаруға сертификатқа ие болуы тиіс.
Person whose research area is nutritionA nutritionist is a person who advises others on matters of food and nutrition and their impacts on health. Some people specialize in particular areas, such as sports nutrition, public health, or animal nutrition, among other disciplines. In many countries, a person can claim to be a nutritionist even without any training, education, or professional license, in contrast to a dietitian, who has a university degree, professional license, and certification for professional practice.
"Диетолог" атағының қолданылуы
Диетолог (АҚШ-та диетолог деп те жазылады) мамандығы тамақтанушы мамандығынан өзгеше. Көптеген елдерде және құқықтық юрисдикцияларда "тамақтанушы" атағы мемлекеттік кәсіби реттеуге бағынбағандықтан, кез келген адам өзін тамақтанушы немесе тамақтану саласының маманы деп атауы мүмкін, тіпті егер ол өздігінен оқыған және кәсіби сертификаты болмаса да. Ұлыбританияда, Австралияда, Канаданың бір бөлігінде және АҚШ-тың көптеген штаттарында өзін тамақтанушы деп атаған адам заңмен анықталмайды, ал диетолог кәсіби түрде сертификатталған және тіркелген. Тамақтанушы диеталар тағайындауға, клиникалық араласумен ауруханаларда жұмыс істеуге немесе азық-түлік өндірісі саласында қызмет ете алады.
The professional practice of being a dietitian (also spelled dietician in the US) is different from a nutritionist. In many countries and jurisdictions, the title nutritionist is not subject to statutory professional regulation; thus, any person may self title as a nutritionist or nutrition expert, even if self taught and professionally uncertified. In the United Kingdom, Australia, parts of Canada, and most US states, a person self titled as a nutritionist is not legally defined, whereas a dietitian is professionally certified and registered. A Nutritionist can prescribe diets, work at hospitals with clinical intervention, or in the food production segment.
Канада
Бұл ретте ел бойынша әр түрлі провинцияларда әр түрлі ережелер бар. "Тамақтанушы" атағы Квебек және Новая Шотландия провинцияларының заңдарымен қорғалады. Альбертада "Тіркелген тамақтанушы" немесе "тамақтанушы" термині қорғалған. "Тіркелген диетолог/тамақтанушы" термині Нью-Брансуикте заңмен қорғалады. Мысалы, Новая Шотландия диеталық қауымдастығы – бұл сол провинциядағы кәсіби диетологтар мен тамақтанушылардың реттеуші органы, заңмен, "Кәсіби диетологтар туралы" заңға сәйкес, "диетологтарды тіркеу, сапаны қамтамасыз ету және қажет болған жағдайда диетологтардың тәртібін қадағалау арқылы Новая Шотландиядағы диетологиялық практиканың қауіпсіз, этикалық және кәсіби деңгейде болуын қамтамасыз етуге" уәкілетті. Кәсіби талаптарға аккредиттелген университеттің диетология/тамақтану саласы бойынша бакалавр дәрежесі, практикалық оқыту бағдарламасы және тіркеу емтиханының ("Канадалық диетологтарды тіркеу емтиханы" немесе CDRE) сәтті тапсырылуы кіреді.
There is variation across the country with different provinces having different regulations. The title "nutritionist" is protected by provincial law in Quebec and Nova Scotia. The term "Registered Nutritionist" or "Nutritionist" is protected in Alberta. The term “Registered Dietitian/Nutritionist” is protected by law in New Brunswick. For example, the Nova Scotia Dietetic Association is the regulatory body for professional dietitians and nutritionists in that province, authorized by legislation, the Professional Dietitians Act, "to engage in registration, quality assurance, and when necessary, the discipline of dietitians in Nova Scotia to ensure safe, ethical and competent dietetic practice." Professional requirements include a bachelor's degree in Dietetics/Nutrition from an accredited university, a program of practical training, and successful completion of a registration examination (the "Canadian Dietetic Registration Examination" or CDRE).
Гонконг
Білікті тамақтану маманы; Ассоциация мойындаған университет немесе басқа да оқу орны берген диетика, тағамдық өнімдер және тамақтану саласы бойынша (бакалавр, магистр, доктор) дәрежесі бар кез келген адам. Білікті диетолог: Диетология саласы бойынша жоғары білімі немесе Диетология бойынша кеңесшілер кеңесі (Диетологтар кеңесі), Америкалық диетологтар қауымдастығы, Канадалық диетологтар қауымдастығы, Ұлыбританиялық диетологтар қауымдастығы және Австралиялық диетологтар қауымдастығы толық мүшелігіне немесе оған баламалы деңгейге қол жеткізген диплом немесе магистратура дипломы бар кез келген адам. Толық мәліметтерді Гонконг Тамақтану қауымдастығынан алуға болады. Жұмыс орындары ауруханаларда (мемлекеттік немесе жеке), жеке консультациялық компанияларда бар. Гонконгта дені салмақтанған тамақтанудың маңыздылығына назар аударатын адамдардың саны артып келеді. Үкімет, Жүрек қоры, Егде жастағы адамдар қауымдастығы және т.б. WeCare Nutritionist and Consultants, Nestle, Anlene сияқты жергілікті компаниялармен бірлесіп, осы саланың дамуын белсенді түрде қолдап келеді, нәтижесінде тамақтану мамандарына үлкен қажеттілік туып отыр.
Qualified Nutritionist; Any person who is the holder of a degree (baccalaureate, master, doctoral) in dietetics, foods, and nutrition awarded by a university or other institution recognised by the Association. Qualified Dietitian: Any person who is currently holder of a degree or a postgraduate diploma in dietetics recognized by the Council for Professions Supplementary to Medicine (Dietitian Board), the American Dietetic Association, Dietitians of Canada, British Dietetic Association and Dietitians Australia, for full membership or equivalent. Details can be found in the Hong Kong Nutrition Association. Job opportunities available in the Hospitals (Government or Private), private consultation companies. In Hong Kong, more and more people are taking note of the importance of balanced diets. The Government, Heart Foundation, Elderly Associations, etc., are keenly promoting in collaboration with local companies like WeCare Nutritionist and Consultants, Nestle, Anlene, etc., resulting in the urgent needs of nutritional professionals.
Марокко
Мароккода "Nutritionist" атағы қорғалған және ол тамақтану саласындағы зерттеушіге немесе емдік тамақтанумен айналысатын адамға қатысты болуы мүмкін. "Nutritionist" атағын алу үшін адам тамақтану саласында докторлық диссертация қорғап, Ph.D. дәрежесін алуы керек. Ал "Dietitian" атағы тамақтану мектептерінде үш жыл оқып, B.Sc. дәрежесін алған кез келген адамға беріледі. Алайда, "Nutritionist"-терден өзгеше, "Dietitian"-дарға жеке кабинет ашуға және тәжірибелік жұмыс істеуге рұқсат берілмейді.
In Morocco, "Nutritionist" is a protected title and might refer to a researcher in the field of nutrition or to a person who practices therapeutic nutrition. To hold the title of Nutritionist, a person should have carried doctoral studies in the field of nutrition and obtained a Ph. D. degree. On the other hand, the title of "Dietitian" is given to whoever carries studies in nutrition schools for three years and obtains a B. Sc. However, unlike Nutritionists, Dietitians are not given authorization to open private offices and to practice.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкада тамақтану мамандары Оңтүстік Африканың Денсаулық сақтау саласы кеңесінде тіркелуі керек. Кеңес «Тамақтану маманы», «Тамақтану маманы-студент» және «Қосымша тамақтану маманы» сияқты кәсіби атауларды, сондай-ақ «Диетолог», «Диетолог-студент» және «Қосымша диетолог» атауларын реттейді. Тіркелуге қатысты талаптарға аккредиттелген білім беру мекемесінен алынған мойындалған бакалавр дәрежесі кіреді. Бакалавриаттағы оқу терапиялық тамақтану, қоғамдық тамақтану және тамақ қызметін басқарудың үш практикалық саласын қамтуы тиіс.
In South Africa, nutritionists must be registered with the Health Professions Council of South Africa. The Council regulates the professional titles of "Nutritionist", "Student Nutritionist", and "Supplementary Nutritionist", along with "Dietitian", "Student Dietitian", and Supplementary Dietitian". Requirements for eligibility for registration include a recognized bachelor's degree from an accredited educational institution. The undergraduate training should include the three practice areas of therapeutic nutrition, community nutrition, and food service management.
Ұлыбритания
"Тамақтанушы" термині Ұлыбританияда "диетолог" сияқты қорғалған емес; соңғысы Денсаулық сақтау және күтім саласындағы мамандықтар кеңесінде тіркелуі керек. Тамақтану қауымдастығы – тіркелген қайырымдылық ұйым, ол Ұлыбританияның Тамақтанушылар ерікті тізілімін (UKVRN) жүргізеді және Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) және NHS Карьерасы тіркелген тамақтанушыларды реттеуші ретінде мойындайды. NHS мәлімдемесінде «Диетологтар мен тамақтанушылардың міндеттері мен білімі әртүрлі және оларды әртүрлі органдар реттейді» делінген. CNS куәлігін алу үшін үміткерлер 1000 сағаттан кем емес тәжірибелік жұмыс өтеуі керек. Олар сондай-ақ тамақтану ғылымы мен қолданбалы клиникалық тақырыптарды қамтитын емтихан тапсыруы тиіс. CNS мамандары көбінесе жеке және интегративтік денсаулық сақтау орталықтарында жұмыс істейді. Тіркелген диетолог-тамақтанушылар (RD; RDN) – қауіпсіз, дәлелге негізделген диеталық кеңес беруге құқылы денсаулық сақтау мамандары, бұл тамақтану әдеттерін қарастыруды, тамақтану денсаулығын жан-жақты тексеруді және жекелендірілген тамақтану жоспарын әзірлеуді қамтиды. Олар сонымен қатар жұмыс орындарында, мектептерде және басқа да ұйымдарда профилактикалық және емдік бағдарламаларды ұсынады. Қазіргі уақытта мемлекеттік реттеу, әсіресе лицензиялау саласында, RD немесе RDN үшін CCN-ге қарағанда көбірек қолданылады. Сертификатталған клиникалық тамақтанушылар (CCN) – диеталық кеңес беретін және созылмалы ауруларда тамақтанудың рөлін, соның ішінде тамақтану жетіспеушіліктерін жою арқылы алдын алу немесе емдеу мүмкіндіктерін қарастыратын білікті денсаулық сақтау мамандары. Quackwatch CCN-ге аккредитация беретін ұйымды және оның мүшелерін гомеопатия, детоксикация және шөптік емдеуді қоса алғанда, өте күмәнді медициналық талаптарды насихаттауда айыптайды.
"Nutritionist" is not a protected term in the UK, unlike "dietitian"; the latter must be registered with the Health and Care Professions Council. The Association for Nutrition is a registered charity that holds the UK Voluntary Register of Nutritionists (UKVRN) and is recognised by Public Health England, NHS Careers as the regulator of Registered Nutritionists in the UK, with individuals requiring a minimum of an Honours Degree in nutrition science alongside a commitment to a set of standards for ethics, conduct and performance to become allowed entry to the UKVRN and conferred the title Registered Associate Nutritionist (ANutr) or Registered Nutritionist (RNutr). The NHS states that "Dietitians and nutritionists have different roles and training and are regulated by different bodies." To be awarded the CNS credential, candidates must complete 1,000 supervised practice hours. They must also pass an examination that covers a spectrum of nutritional science and applied clinical topics. CNS practitioners commonly work in private and integrative health practices. Registered dietitian nutritionists (RD; RDN) are health professionals qualified to provide safe, evidence based dietary advice which includes a review of what is eaten, a thorough review of nutritional health, and a personalized nutritional treatment plan. They also provide preventive and therapeutic programs at work places, schools and similar institutions. Government regulation, especially in terms of licensing, is currently more universal for the RD or RDN than that of CCN. Certified Clinical Nutritionists (CCN) are trained health professionals who offer dietary advice on the role of nutrition in chronic disease, including possible prevention or remediation by addressing nutritional deficiencies before resorting to drugs. Quackwatch has accused the group that provides credentialing to CCNs, and its members, of promoting highly dubious medical claims including homeopathy, detoxification, and herbalism.