Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словения саясаткері (1946 жылы туған) Димитрий Рупель (1946 жылдың 7 сәуірінде туған) – словениялық саясаткер.
Slovenian politician (born 1946)
Dimitrij Rupel (born 7 April 1946) is a Slovenian politician.
Ерте өмір және білім
Рупель Люблянада, сол кездегі Словения Халық Республикасында, Юлиан Маршынан бұрынғы антифашистік саяси эмигранттардың буржуазиялық отбасында дүниеге келді (оның әкесі Австрия-Мажарстан империясындағы Дуиноның соңғы словен мэрі болған). Любляна университетінде салыстырмалы әдебиет және әлеуметтану мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, ол Эссекс университетінде және Брандейс университетінде оқуын жалғастырды, онда 1976 жылы әлеуметтанудан докторлық диссертациясын қорғады. Осы кезеңде ол әдеби туындылар, журналистік және сын мақалалар жариялады, сондай-ақ аудармашы және редактор болып жұмыс істеді. 1977-1978 жылдары Канададағы Куинс университетінде, 1985 жылы Нью-Йорктегі Әлеуметтік зерттеулер жөніндегі жаңа мектепте және 1989 жылы Кливленд мемлекеттік университетінде оқытумен айналысты.
Rupel was born in Ljubljana, in what was then the PR Slovenia, into a bourgeois family of former anti fascist political emigrants from the Julian March (his grandfather was the last Slovene mayor of Duino in Austria Hungary). After receiving a bachelor's degree in comparative literature and sociology from the University of Ljubljana, he continued his studies at the University of Essex, and Brandeis University where he obtained a PhD in sociology in 1976. During this time, he published literary works, journalistic and critical articles, and worked as a translator and editor. From 1977 to 1978, he taught at Queen's University in Canada, then in 1985 at the New School for Social Research of New York and at Cleveland State University in 1989.
Ұлттық саясаттағы мансап
1980 жылдары басқа словен зиялыларымен бірге «Нова Ревия» атты балама және диссиденттік журналды бастап, редакциялаған, ол кейіннен Словения Социалистік Республикасында демократиялық реформаның платформасына айналды. 1987 жылы ол Словенияның Ұлттық бағдарламасына үлес қосып, демократиялық, плюралистік және тәуелсіз Словения мемлекетін талап ететін интеллектуалдық манифесттің авторларының бірі болды. Рупель редакциялаған «Нова Ревия» журналында манифест жарияланғаны Югославияда үлкен дау тудырды, және Рупель редакторлық қызметтен кетуге мәжбүр болды. 1989 жылы ол коммунистік билікке қарсы шыққан алғашқы партиялардың бірі – Словения демократиялық одағының (СДЗ) негізін қалаушылардың бірі болды. 1990 жылы Словенияда өткен алғашқы еркін сайлауда коммунизмге қарсы «DEMOS» коалициясы жеңіске жеткеннен кейін Рупель Лойзе Петерле кабинетінде Халықаралық ынтымақтастық жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, осылайша ол сол кезде Югославиядан тәуелсіздік алуға ұмтылған Словения Республикасының де-факто алғашқы сыртқы істер министрі болды. Оның қызмет ету кезеңінде Словения тәуелсіздігін жариялап, халықаралық мойындылыққа ие болды. Рупель Янез Дрношек басқарған бірінші орталық-сол коалициялық үкімет кезінде де қызметте болды. 1991 жылы Словения демократиялық одағы ішкі бөлініске ұшырады: Рупель өзінің сол қанатын, соның ішінде Елко Качин, Игорь Бавчар және Франце Бучар сияқтылармен бірге, жаңа партия құруға басшылық етті, ол «Демократиялық партия» деп аталды. Сол жылы ол партия президенті болып сайланды. 1992 жылғы сайлауда жаңа партия жеңіліске ұшырады, бірақ Рупель Словения Ұлттық жиналысына депутат болып сайланды. 1994 жылы Рупель партиясының көп бөлігі Янез Дрношек басқарған Словенияның Либералды демократия партиясына қосылды. 1994 жылы ол Любляна қаласының мэріне кандидат болып түсіп, 1995 жылы қызметке кірді. Ол 1997 жылға дейін бұл лауазымда болды, содан кейін АҚШ-қа елші болып тағайындалды. Рупель 2000 жылы Янез Дрношектің үшінші кабинетінде Словенияның сыртқы істер министрі лауазымына оралды. Ол осы лауазымда 2004 жылдың шілдесіне дейін болды, содан кейін премьер-министр Антон Роп оны Иво Ваджлмен алмастырды. Ол парламенттегі орнына оралды, Словенияның Либералды демократия партиясынан шығып, оппозициялық Словения демократиялық партиясына қосылды. 2004 жылдың қазан айында бұл партия сайлауда жеңіске жетті және Рупель 3 желтоқсанда парламент мақұлдағаннан кейін Янез Яншаның орталық-оң үкіметінде сыртқы істер министрі болды. Жылдар бойы келіссөздер, келіспеушіліктер мен кешігулерден кейін ол Словения атынан бұрынғы Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының мұрагерлік мәселелері туралы келісімге қол қойды. 2005 жылы ол ЕҚЫҰ төрағасы болды. 2008 жылы Борут Пахор басқарған орталық-сол коалиция жеңіске жеткеннен кейін Рупель сыртқы істер министрі лауазымынан Самуэль Жбогармен алмастырылды. Алайда, ол жаңа сайланған премьер-министр Борут Пахормен сыртқы істер жөніндегі жеке арнайы елшісі болып тағайындалды.
Together with other Slovene intellectuals in the 1980s, initiated and edited the alternative and dissident journal Nova Revija, which later became the platform for democratic reform in the Socialist Republic of Slovenia. In 1987, he was among the authors of the Contributions to the Slovenian National Program, an intellectual manifesto that demanded a democratic, pluralistic and sovereign Slovenian state. The publication of the manifesto by the journal Nova revija, edited by Rupel, caused a huge scandal in Yugoslavia, and Rupel was forced to step down as editor. In 1989, he was one of the founders of the Slovenian Democratic Union (Slovenska demokratična zveza, SDZ), one of the first parties that opposed Communist rule. After the victory of the anti Communist DEMOS coalition in the first free elections in Slovenia in 1990, Rupel was appointed as State Secretary for International Cooperation in the cabinet of Lojze Peterle, thus becoming de facto the first foreign minister of the Republic of Slovenia, which was then seeking independence from Yugoslavia. During his term in office, Slovenia declared its independence and gained international recognition. Rupel also remained in office during the first centre left coalition government led by Janez Drnovšek. In 1991, the Slovenian Democratic Union suffered an internal split: Rupel led its left wing fraction, formed among others by Jelko Kacin, Igor Bavčar, and France Bučar, into the formation of a new party, called the Democratic Party. The same year, he was elected its president. In the elections of 1992, the new party suffered a defeat, but Rupel managed to be elected a representative in the National Assembly of Slovenia. In 1994, most of Rupel's party merged into the Liberal Democracy of Slovenia party, led by Janez Drnovšek. In 1994, he ran for mayor of Ljubljana and took office in 1995. He remained in this position until 1997, when he was appointed ambassador to the United States. Rupel returned to the post of the foreign minister of Slovenia in 2000 in the third cabinet of Janez Drnovšek. He remained in this position until July 2004, when Prime Minister Anton Rop replaced him with Ivo Vajgl. He returned to his seat in parliament, left the Liberal Democracy of Slovenia party, and joined the opposition Slovenian Democratic Party. In October 2004, this party won the election and Rupel became foreign minister in Janez Janša's centre right government when it was approved by parliament on 3 December 2004. After years of negotiations, disagreements and delays he signed the Agreement on Succession Issues of the Former Socialist Federal Republic of Yugoslavia on behalf of Slovenia. During 2005 he was the chairman in office of the OSCE. In 2008, after the victory of the centre left coalition led by Borut Pahor, Rupel was replaced as foreign minister by Samuel Žbogar. However, he was nominated by newly elected Prime Minister Borut Pahor as his personal Special Envoy for Foreign Affairs.
Кейінгі мансап
Рупель ПЕН, АААСС, Словения жазушылар қауымдастығы және Социологтар қауымдастығының мүшесі. Словения тілінен басқа, ол ағылшын, хорват, неміс, итальян және француз тілдерін де әртүрлі дәрежеде біледі. 2017 жылы Рупель Каталония тәуелсіздігі туралы референдумда халықаралық байқаушы болды. 2020 жылы Рупель Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) БАҚ еркіндігі жөніндегі өкілі лауазымына үміткерлердің бірі болды.
Rupel is a member of PEN, AAASS, the Slovenian Writer's Association, and the Association of Sociologists. In addition to Slovene, he speaks English, Croatian, German, Italian and French to varying degrees. In 2017 Rupel was an international observer in the 2017 Catalan independence referendum. In 2020, Rupel was one of the candidates for the post as Representative on Freedom of the Media of the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE).
Жеке өмір
Рупель – словендық эстрада әншісі Аня Рупельдің қалың бауыры. Ол 2022 жылы қайтыс болған Марджетика Ана Рудольф Рупельге үйленген болатын. Ол бұрын словен әншісі Ладо Лесковарға үйленген. Оның әкесі Янко Рудольф – словен партизаны, Халық қаһарманы және саясаткер.
Rupel is the uncle of the Slovene pop singer Anja Rupel. He was married to Marjetica Ana Rudolf Rupel until her death in 2022. She was previously married to Slovenian singer Lado Leskovar. Her father was Janko Rudolf, Slovenian partisan, People's Hero and politician.