Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері (1881–1959)

Эрнест Джордж Янсен (7 тамыз 1881 – 25 қараша 1959) – Оңтүстік Африка одағының соңғы екінші генерал-губернаторы, 1951 жылдан өліміне дейін, 1959 жылға дейін қызмет етті.

Ерте өмір және білім

1881 жылдың 7 тамызында дүниеге келген ол Дурбан жоғары мектебінде оқып, 1905 жылы Жақсы Үміт мүйісі университетін заңгер мамандығы бойынша бітіріп, 1913 жылы адвокат (Оңтүстік Африкадағы сот өкілінің эквиваленті) атағын алды.

Саяси мансап

Африканерлер мүддесінің жақтаушысы болған ол 1915 жылы Ұлттық партияға қосылып, 1915 жылдан 1920 жылға дейін, 1921 жылдан 1943 жылға дейін және 1947 жылдан 1950 жылға дейін парламент мүшесі болды. 1919 жылы ол америкалық президент Вудро Вильсонды бұрынғы Буер республикалары – Оранж еркін мемлекеті мен Трансвальға тәуелсіздік беруге шақыруға тырысқан делегация құрамында болды, бірақ бұл әрекет сәтті болмады. Парламентте Янсен 1924 жылдан 1929 жылға дейін Оңтүстік Африка Ассамблеясының спикері, 1929 жылдан 1934 жылға дейін Туған халықтар ісі жөніндегі және суармалау министрі, ал 1934 жылдан 1943 жылға дейін қайтадан спикер болып қызмет етті. Ол әділ және бейтарап басшылығы үшін жоғары бағаланды. 1948 жылдан 1950 жылға дейін ол қайтадан Туған халықтар ісі жөніндегі министр болды, бірақ оның ведомствосы жауапты болған апартеид саясатына тым жұмсақ көзқарас танытты. Содан кейін оның орнына қатал саясатшы Хендрик Верворд келді, ал премьер-министр Даниэль Малан оны саяси бейтарап генерал-губернатор лауазымына ресми түрде тағайындады. Африканер ұлтшылы және берік республикашыл болғандықтан, Янсен салтанатты киім киюден және өкілдік еткен монархқа адалдық серт беруден бас тартты. Ол 1959 жылы қайтыс болғанға дейін лауазымында болды, содан кейін оның орнын Әділет министрі Чарльз Роббертс Сварт басты.

Жеке өмірі мен мұрасы

1912 жылы Янсен Марта Мейбел Пеллиссиерге үйленді. Екеуі де африканер мәдениетінің көрнекті өкілдері болды. Янсен 1909 жылы Оңтүстік Африка ғылым және өнер академиясының (Suid Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns SAAWEK) негізін қалаушы мүшесі, 1917 жылы Ынтымақтастық одағының (Saamwerk Unie), 1929 жылы Африканер мәдени ұйымдары федерациясының (Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge FAK) және 1930 жылы Вуртреккерлердің (Африканерлердегі бойскауттар мен қыз скауттарына балама) негізін қалаушы мүшесі болды. Сондай-ақ, 1938 жылы Вуртреккер ескерткішінің негізін салу кезіндегі және 1949 жылы оның ашылуындағы салтанатты шаралардың жүргізушісі болды. Боксбургтегі доктор Э. Г. Янсен атындағы жоғары мектеп оның құрметіне аталған.