Кіріспе

Польшаның 1970-1980 жылдардағы премьер-министрі, генерал Пётр Ярошевич (; 8 қазан 1909 – 1 қыркүйек 1992) – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Польшаның саяси қайраткері. Ол 1970-1980 жылдар аралығында Польшаның премьер-министрі қызметін атқарды. Қызметтен алынғаннан кейін, 1992 жылы қанымен өлтірілгенге дейін Варшава маңындағы шағын елді мекенде тыныш өмір сүрді.

Өмір және мансап

Ярошевич 1909 жылғы 8 қазанда Ресей империясының Минск губерниясында (қазіргі Беларусь) Нясвиж қаласында дүниеге келген. Яслодағы орта мектепті бітіргеннен кейін Гарволинде мұғалім және мектеп директоры болып жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін және Молотов-Риббентроп пактісімен құрылған нацистік-советтік одақтан кейін ол Совет оккупациялаған Польша аймағына көшті. Пинск гимназиясының директоры болған деген мәлімдеме бар. Дегенмен, 1940 жылғы 10 шілдеде ол өзінің бірінші әйелі Оксана Грегорьевна (1914 жылы Салов/Каловта туған) және қызы Олиламен (1940 жылы туған) бірге Столиннен Архангельск облысының Красноборск ауданындағы Слободкаға жер аударылды. 1943 жылы генерал Зигмунд Берлингтің 1-ші поляк армиясына қосылды. Келесі жылы ол Польша жұмысшы партиясына мүше болып кірді және 1-ші армияның саяси қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. Соғыстан кейін қорғаныс министрінің орынбасары болды (1945–1950). 1956 жылдан бастап Польшаның КЭОҚ елшісі қызметін атқарды. Сонымен қатар, 1952 жылдан 1970 жылға дейін Польшаның премьер-министрінің орынбасары, ал 1954–1956 жылдары қысқа мерзімге тау-кен индустриясы министрі болды. Ярошевич 1948 жылы құрылғаннан бері Польша Біріккен жұмысшы партиясының Орталық комитетінің мүшесі болды, ал 1964 жылдан бастап Саяси бюро мүшесі де болды. 1970 жылдың желтоқсанынан 1980 жылдың ақпанына дейін Польшаның премьер-министрі болды. Ярошевич пен Эдвард Геректің экономикалық саясаты 1976 және 1980 жылдары наразылық толқынына әкелді. 1980 жылы ол барлық партиялық лауазымдарынан бас тартып, келесі жылы партиядан қуылды.

Өлім

Ол қызметтен және партиядан кеткеннен кейін Ярошевич екінші әйелі Алиша Сольскамен Варшаваның Анин қалашығына қоныстанды. Олар көбінесе өзгелермен араласпай, уедино тұрды. Ярошевич қауіпсіздік туралы қатты ойлады; вилласының айналасына 3,3 метрлік қоршау, үстіне тікенді сым орнатылды. Көршілердің айтуынша, ол Ротвейлермен серуендегенде, көбінесе тапаншамен жүретін. Осы шараларға қарамастан, олардың ұлы Ян Ярошевич 1992 жылдың 3 қыркүйегінде үйге кіргенде, оларды өлтірілген күйінде тапты. Иттің әрекетін тоқтату үшін у газ қолданылған. Ярошевичтің жоғарғы қабаттағы кабинетінде табылған денесі, оны баулап өлтірген белбеуі, оның коллекциясынан алынған көне мұз қиялымен бекітілген. Оны соққыға жығып, жараларын таңған. Шабуылдаушылар үйдің барлық бөлмелерін қарап шыққан сияқты. Бастапқыда олар бір сейфтен құжаттар деп саналатын нәрселерді ғана алып, құнды ескі монеталар мен өнер туындыларын қалдырды, бұл ұрылардың қаржылық мүддеде болмағанын көрсетеді. Достары мен туыстары Ярошевичтің кісі өлтіруге дейінгі күндері бұрынғыдан да күдікпен қарағанын айтты, оқиға 1 қыркүйекте болған, денелер табылғанға екі күн бұрын. Бұл қылмыс Польшадағы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды, себебі Ярошевичтің бұрынғы басшылығы мен қылмыстың қатыгездігіне байланысты. Бастапқы теориялар бойынша, кісі өлтірулер саяси себептермен жасалған, бірақ 2017 жылы Варшава полициясы тонауды 1990 жылдары белсенді болған Радомның «Каратэ тобы» жасағанын анықтады. Олар Ярошевичтің үйіне үлкен ақша табуды үміттене кірді және оны ақша табу үшін азаптады. Ярошевич босап шыққанда, топ оны және оның әйелін өлтіріп, дереу қашып кетті. 2021 жылы бірнеше «Каратэ тобының» мүшелері осы және басқа да қылмыстар үшін сотталды. Олар ұрлықтың саяси себептері болғанын жоққа шығарды.