Жапон адмиралы Дзисабуро Озава өмірі мен қызметі

Кіріспе

Жапон адмиралы (1886–1966)

Озава авианосецтерді қолданудағы инновациялық идеяларымен көзге түсті. Дегенмен, 1943 жылдан бастап өзінің ең маңызды міндеттерінде американдық авиацияның басымдығын жеңе алмады. Ұшақтардың саны мен сапасы, сондай-ақ ұшқыштардың дайындығы мен тәжірибесі тұрғысынан американдықтар Озава басқаратын жапондық авианосец күштерінен басым түсті. Озава Тынық мұхитындағы ең маңызды теңіз шайқастары – Филиппин теңізіндегі шайқас және Лейте шығанағындағы шайқаста жапондық авианосец күштеріне қолбасшылық етті. Ол Біріккен Флоттың соңғы Бас қолбасшысы болды. Озава сол кездегі жапондықтар үшін ерекше бойымен де танымал болды, оның бойы 2 метрден асса да, нақты биіктігі туралы сенімді мәліметтер жоқ.

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі мансап

Джисабуро Озава 1886 жылы Миядзаки ауданында, Кюсю аралы, Кою округінің ауылдық аймағында дүниеге келген. Озава 1909 жылы Жапон Императорлық әскери-теңіз академиясын 37-сыныпта бітірген, 179 студенттің ішінде 45-ші орынға ие болған. Ол бұрынғы ресейлік қорғалған крейсерде "Соя Варяг", пре-дредноут линкоры "Микаса" және крейсерде "Касуга" мичман болып қызмет етті. 1910 жылдың соңында 2-сыныпты прапорщик болып тағайындалды, ал 1912 жылдың соңында 1-сыныпты прапорщик болып жоғарылатылды. Ол "Араре" эсминкінде, "Хейи" және "Читосе" крейсерлерінде қызмет етті. 1915 жылдың соңында лейтенант атағына көтеріліп, "Кавачи" жауынгерлік кемесінде қызмет етті. Ол торпедалық тактикада маманданып, "Хиноки" эсминкінде қызмет етті. 1921 жылы әскери-теңіз колледжін (19-сынып) бітірген. 1921 жылы 1 желтоқсанда командир-лейтенант болып жоғарылатылған ол Take эсминцінде жүзіп, кейін Пингвиндар аралдарындағы Мако күзет округінің штабына қосылды. Содан кейін "Шимаказе" және "Асаказе" эсминктерінде қызмет етті. 1925 жылы Конгода торпедалық офицер болып қызмет етті, содан кейін 1-ші флот штабына қосылды. 1926 жылы 1 желтоқсанда командир болып тағайындалды. 1927 жылы Йокосуканың әскери-теңіз округіне қосылды, содан кейін Торпеда әскери-теңіз қызметі мектебінде және әскери-теңіз оқ-дәрі мектебінде нұсқаушы болып қызмет етті. Кейіннен 1928-1929 жылдары оқу кемесіне айналған "Касуга" бронекерінде қызмет етті. 1930 жылы ол АҚШ пен Еуропаға барып, 1930 жылы 1 желтоқсанда капитандыққа көтерілді. Ол 1-ші, 4-ші және 11-ші эсминецтер топтарына басшылық етті. 1932-1934 жылдары ол әскери-теңіз колледжінде және әскери-әскери колледжінде нұсқаушы болып қызмет етті. 1934 жылдың соңында оған "Мая" ауыр крейсері, ал келесі жылы "Харуна" линкоры берілді. 1936 жылы 1 желтоқсанда контр-адмирал дәрежесіне көтерілді. Ол 1936 жылы әскери-теңіз колледжінде сабақ берді, содан кейін әртүрлі штабтық лауазымдарды, соның ішінде 1937 жылы біріккен флоттың штаб бастығы болды. 1937 жылдың соңында 8-ші крейсерлік дивизияның (Нагара, Сендай және Цинцу крейсерлері), 1939 жылдың соңында 1-ші авианосецтік дивизияның (Акаги және Кага авианосектері) командасын алды. Жапондық әскери-әуеайлақ тактикасын негізінен ойлап тапқан. Ол әуе кемелері флотына бірігіп, бірге жаттығулар мен ұрыс жүргізу үшін әуе кемелері күшін біріктіруді ұсынған бірінші жоғары офицер болды. Бұл соңымен 1-ші әуе флотының құрылуына әкелді, ол Кидо Бутай деп те аталады, бұл Жапонияның көптеген тасымалдаушыларын қамтитын біріктірілген тасымалдаушы ұрыс тобы. 1941 жылдың 10 сәуірінде вице-адмирал Чуичи Нагумо Бірінші әуе флотының бас қолбасшысы болып тағайындалды. Көптеген замандастары мен тарихшылары оның әскери авиациямен таныс еместігін ескере отырып, оның осы командаға лайықтылығына күмән келтірді. Адмирал Нишидзо Цукахара былай деді: "Ол (Нагумо) Жапонияның әскери-әуе күшіндегі басты рөлге дайын емес еді". Нагумоны Құрама флот емес, Әскери-теңіз флотының Бас штабы тағайындады. Озава Адмирал Исороку Ямамотоның Бірінші әуе флотының командасы болды, бірақ Ямамотоның Нагумоны алып тастауға жеткілікті дәлелі жоқ еді. 10 желтоқсанның таңертеңінде Z күш Озаваның флотын ұстауға тырысқанда, оған жапон әскери-теңіз күшінің құрлықтағы ұшақтары шабуыл жасады, нәтижесінде HMS Prince of Wales және HMS Repulse атты әскери крейсерлер батты. Екі ірі капиталды кеменің жоғалуы Британдық Шығыс флотын қатты әлсіретті, бұл Малайядағы британдықтардың жеңілісіне және Сингапурдың құлдырауына үлкен үлес қосты. 1942 жылдың қаңтар-наурызы аралығында оның флоты Голландиялық Шығыс Үндістанның негізгі аралдары Ява мен Суматраға шабуыл жасады. 1942 жылдың 1 наурызында Оңтүстік экспедициялық флот 1-ші Оңтүстік экспедициялық флот болып қайта аталды. 1942 жылдың сәуірінде Комбиндалған флоттың вице-адмиралы Нагумо Британдық Шығыс флотилиясына қарсы Цейлонға (Шри-Ланка) рейд жасады, операцияның коды C. Сонымен қатар, Малай күштеріне қолбасшылық ететін вице-адмирал Озава Бенгал шығанағында одақтас сауда кемелеріне қарсы жеке операция жүргізді. Бұл операцияда Озава вице-адмирал Такео Куританың басшылығымен 7-ші крейсерлік дивизияның төрт Могами класындағы ауыр крейсерлер флотына, оның флагманы ауыр крейсер Чокай, авианосец Рюджо, жеңіл крейсер және төрт эсминецке командалық жасады. Озаваның күштері 3 күн ішінде 23 сауда кемесін (бір күнде 20) батыра алды, жалпы сомасы 130 000 тоннадан астам. Бұдан басқа, сәуір айында Үндістанның батыс жағалауында Жапон субмариналары 32000 тонна жүк тасымалдаған кемелерді батырды. Шабуыл жоспарына I 400 класындағы субмарина авианосектерімен ұшырылған Seiran ұшақтарының АҚШ-тың батыс жағалауындағы Сан-Диего, Лос-Анджелес және Сан-Франциско қалаларына шабуыл жасау кірді. Ұшақтар халық арасында жұқпалы дерт, холера, тиф, денге қызбасы және басқа да патогендерді таратып, биологиялық терроризм шабуылы жасауы тиіс болды. Субмарина экипажы өздерін жұқтырып, өлімге дейін бару миссиясымен жағаға шығуы керек еді. PX операциясының жоспары 1945 жылдың 26 наурызында аяқталды, бірақ армия Бас штабының бастығы Ёсидзиро Умезудің қатты қарсылығына байланысты жақын арада тоқтатылды.

Jisaburō Ozawa was born in 1886 in Miyazaki District, a rural area of Koyu County, Kyūshū Island, Japan. Ozawa graduated in 1909 from the Imperial Japanese Naval Academy in the 37th class, he was ranked 45th out of 179 students. He served as a midshipman on the ex Russian protected cruiser Soya Varyag, on the pre dreadnought battleship Mikasa and on the cruiser Kasuga. He was appointed Ensign 2nd class in late 1910, and promoted to Ensign 1st class in late 1912. He served on the destroyer Arare, the battlecruiser Hiei, and the cruiser Chitose. Promoted to Lieutenant in late 1915, he served on the dreadnought battleship Kawachi. He specialized in torpedo tactics and served on the destroyer Hinoki. He graduated from the Naval War College (19th class) in 1921. Promoted to Lieutenant Commander on December 1, 1921, he embarked on the destroyer Take, then joined the staff of the Mako Guard District in the Pengu Islands. He then served on the destroyers Shimakaze and Asakaze. He served as a torpedo officer on Kongō in 1925, then joined the staff of the 1st Fleet. He was promoted to Commander on December 1, 1926. He joined the Naval District of Yokosuka in 1927, then served as an instructor at the Torpedo Naval Service School and the Naval Gunnery School. He later served on the armored cruiser Kasuga in 1928–1929, which had been converted into a training ship. In 1930, he visited the United States and Europe and was promoted to Captain on December 1, 1930. He commanded the 1st, 4th and 11th destroyer groups. From 1932 to 1934 he served as an instructor at the Naval War College and at the Army War College. At the end of 1934 he was given command of the heavy cruiser Maya, and the following year of the battleship Haruna. On December 1, 1936, he was promoted to Rear Admiral. He taught at the Naval War College in 1936, then held various staff positions, including Chief of Staff of the Combined Fleet in 1937. At the end of 1937, he took command of the 8th Cruiser Division (the cruisers Nagara, Sendai and Jintsu), then, at the end of 1939, the 1st Carrier Division (aircraft carriers Akagi and Kaga). He was one of the main designers of Japanese naval aviation tactics. He was the first high ranking officer to recommend that carrier forces be brought together in an Air Fleet so that they could train and fight together. This would eventually lead to the creation of 1st Air Fleet, also known as the Kidō Butai, a combined carrier battle group comprising most of Japan's carriers. On 10 April 1941, Vice Admiral Chūichi Nagumo was appointed commander in chief of the First Air Fleet. Many contemporaries and historians have doubted his suitability for this command, given his lack of familiarity with naval aviation. Admiral Nishizō Tsukahara would say that: "He (Nagumo) was wholly unfitted by background, training, experience, and interest for a major role in Japan’s naval air arm." Nagumo was appointed by the Navy General Staff, rather than the Combined Fleet. Ozawa was Admiral Isoroku Yamamoto's choice for the command of First Air Fleet, but Yamamoto did not have a strong enough case to remove Nagumo. On the morning of December 10, while Force Z tried to intercept Ozawa's fleet it was attacked by land based aircraft of the Japanese navy, resulting in the sinking of battleship HMS Prince of Wales and battlecruiser HMS Repulse. The loss of two major capital ships severely weakened the British Eastern Fleet, which contributed greatly to British defeat in Malaya and the fall of Singapore. From January to March 1942, his fleet supported the invasions of Java and Sumatra, the main islands of the Dutch East Indies. On March 1, 1942, the Southern Expeditionary Fleet was re designated as the 1st Southern Expeditionary Fleet. In April 1942, Vice Admiral Nagumo of the Combined Fleet launched a raid on Ceylon (Sri Lanka) against the British Eastern Fleet, code named Operation C. At the same time, Vice Admiral Ozawa, commanding the Malay Force, launched a separate operation against Allied merchant ships in the Bay of Bengal. In this operation, Ozawa commanded a fleet of four Mogami class heavy cruisers of the 7th Cruiser Division under Vice Admiral Takeo Kurita, his flagship the heavy cruiser Chōkai, the aircraft carrier Ryūjō, a light cruiser and four destroyers. In 3 days, Ozawa's force managed to sink 23 merchant ships (20 in a single day), totaling over 130,000 gross registered tons. In addition, April saw 32,000 tons of shipping sunk by Japanese submarines off India's west coast. The plan for the attack involved Seiran aircraft launched by I 400 class submarine aircraft carriers upon the West Coast of the United States—specifically, the cities of San Diego, Los Angeles, and San Francisco. The planes would spread weaponized bubonic plague, cholera, typhus, dengue fever, and other pathogens in a biological terror attack upon the population. The submarine crews would infect themselves and run ashore in a suicide mission. Planning for Operation PX was finalized on March 26, 1945, but shelved shortly thereafter due to strong opposition from Army Chief of General Staff Yoshijirō Umezu.

Окинава және соғыс аяқталды

1945 жылдың ақпан айында вице-адмирал Матоме Угаки басшылығымен 5-ші әуе флоты құрылғанда, әскери-теңіз күштерінің жоғарғы командасы камикадзе операцияларын бақылауға кірісті. Осыған дейін камикадзе шабуылдарын көбінесе жергілікті командирлер ұйымдастырған. Наурыз айында император Хирохитоға Окинаваға күтілетін шабуылға Жапонияның жауабы туралы баяндағанда, жапондық әскери басшылар Жапон императорлық армиясының кең ауқымды әуе шабуылдарын, соның ішінде камикадзе тактикасын қолдануды жоспарлап отырғанын түсіндірді. Император содан кейін: "Ал теңіз күштері туралы не деуге болады? Олар Окинаваны қорғауға қандай көмек көрсетеді? Бізде енді кемелер жоқ па?" деп сұрады. Императордың қысымына ұшыраған Жапон әскери-теңіз күштерінің жоғарғы командасы қалған ірі кемелері үшін камикадзе сияқты миссияны ойлап тапты. Озава Окинавада одақтас күштерге қарсы "Ямато", "Яхаги" крейсері және тағы сегіз әскери кемеге жасалған жанкешті шабуылдың ("Операция Тен Го") жоспарлауға қатысты. 1945 жылдың 29 мамырында адмирал Тойода адмирал Оикавадан кейін Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің бас штабының бастығы болып тағайындалғанда, вице-адмирал Озава оның орнын басты. Тағайындалғаннан кейін ол адмирал шенінен бас тарды және Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің толыққанды таратылуына дейін вице-адмирал дәрежесінде қалды. Ол Біріккен флоттың адмирал болмаған жалғыз қолбасшысы еді. Біріккен флоттың қолбасшысы ретінде ол Окинава маңындағы одақтас теңіз күштеріне қарсы камикадзе шабуылдарын ("Кикусуи" операциясы) жалғастырды. "Кикусуи" одақтастарға елеулі зиян келтірді, бірақ Окинавадағы жапондық құрлық әскерлерінің жеңілісінен кейін аяқталды, ал Озаваның қалған күштері жапон аралдарындағы соңғы шайқасқа дайындалды. Жапонияға қарсы B-29 әуе шабуылдарының күшеюіне байланысты, 24 маусымда Озава 3-ші әуе флотының қолбасшысы вице-адмирал Кинпей Тераокаға "Цуруги" операциясына дайындық жүргізуді бұйырды. Операция – өз-өзіне қол салу шабуылы, онда Йокосука P1Y ұшақтары Мариана аралдарындағы американдық әуежайларды бомбалап, шабуылдайтын болды, содан кейін Mitsubishi G4M ұшақтарындағы "Гиретсу Кутейтай" коммандостары оларға құлап түсетін еді. Коммандостар мүмкіндігінше көп B-29 бомбалаушыларын жоюға тырысатын еді, содан кейін өлімге дейін күресер еді. Бұл шабуыл 19-23 тамыз аралығында жүзеге асыру жоспарланған, бірақ Жапония 15 тамызда капитуляциялады. 1945 жылдың 25 маусымында Озава Улитиде бекіген американдық кемелерге шабуыл жасау туралы бұйрық берді, бұл операция "Араши" деп аталды. Бұйрықтар бойынша I-13 және I-14 су асты кемелері 1945 жылдың шілде айының соңында Каролина аралдарындағы Труке Накадзима C6N1 "Сайун" барлау ұшақтарын тасымалдау керек болды. "Хикари" операциясы кезінде C6N ұшақтары Улитиді барлауға, одақтас әуе кемелері мен әскер тасымалдаушыларының орналасқан жерін анықтауға тиіс болды. I-400 және I-401 су асты кемелері 1945 жылдың 17 тамызында барлау ақпарына сүйене отырып, одақтас кемелерін нысанаға алуға көмектесетін алты M6A1 су ұшағын (әрқайсысы 800 килограммдық бомбамен жабдықталған) Улитидегі кемежайға қарсы түнгі шабуылға жіберуге тиіс болды. Озава "Тан No. 4" операциясына да рұқсат берді, бұл наурыздың 11-дегі "Тан No. 2" операциясынан кейін Улитиге жасалған күтпеген камикадзе шабуылы (No. 3 операциясы ауа райына байланысты тоқтатылды). Жапонияның капитуляциялауына байланысты Улитиге жасалған шабуылдардың ешқайсысы жүзеге аспады. Жапонияның капитуляциялауына аз уақыт қалғанда, камикадзе шабуылдарының "әкесі" ретінде танылған вице-адмирал Ониси соғысты жалғастыруды ынталандырды. Ониси 20 миллион жапондық өмірін құрбан ету арқылы Жапонияның жеңіске жететінін мәлімдеді. Озава, айтуынша, Онисиге 20 миллион адам өлген жағдайда Жапонияны кім қалпына келтіретінін сұрап, сөгіс берді. 15 тамызда Хирохито Жапонияның капитуляциясын жариялады, бірнеше сағаттан кейін вице-адмирал Угаки жеке өзі камикадзе шабуылына қатысты. Озава Угакидің өзін-өзі өлтіруін сынға алып, бұл бұйрықтарды бұзу екенін мәлімдеді. Содан кейін ол өз қызметкерлеріне өз-өзіне қол салуға тыйым салды. Сол күні Атсуги әуе базасының командирі Ясуна Козоно өзінің бөлімшесі капитуляцияламайтынын жариялады. Озава мұны бүлік деп санап, оны басуға дайындалды. Алайда Козоно безгекпен ауырғанда жағдай тоқтатылды. Соғыстан кейін Озавамен сұхбат алған американдық офицерлердің айтуынша, ол жағымды әсер қалдырды. Ол қарт және денсаулығы нашар болса да, сабырлы, ақыл-есі ояу және жақсы білімді болды. Озавамен жүргізілген соғыстан кейінгі тергеулер тарихшыларға Лейте шығанағы шайқасының алдында "Шо Го" жоспарына енгізілген маңызды өзгерістер туралы мәліметтер берді. Ол сонымен қатар батыл және адал болғаны үшін де танымал еді. Озава SCAP билігінен қудаланбады және Жапон қорғаныс агенттігінің кеңесшісі болып қызмет етті. Ол 1966 жылы 80 жасында қайтыс болды.

In February 1945, with the formation of the 5th Air Fleet, under Vice Admiral Matome Ugaki, navy high command began to supervise kamikaze operations. Until then, kamikaze attacks were mostly organized by local commanders. In March, when briefing Emperor Hirohito on Japan's response to the expected invasion of Okinawa, Japanese military leaders explained that the Imperial Japanese Army was planning extensive air attacks, including the use of kamikaze tactics. The emperor then reportedly asked, "But what about the Navy? What are they doing to assist in defending Okinawa? Have we no more ships?" Feeling pressured by the emperor to mount some kind of attack, Japanese Navy high command conceived a kamikaze type mission for their remaining operational large ships. Ozawa was involved in the planning of Operation Ten Go, code name of the suicide attack of battleship Yamato, cruiser Yahagi and eight other warships against Allied forces engaged at Okinawa. On May 29, 1945, when Admiral Toyoda succeeded Admiral Oikawa as Chief of the General Staff of the Imperial Japanese Navy, Vice Admiral Ozawa succeeded him as the last Commander in Chief of the Combined Fleet. Upon his appointment, he refused a promotion to admiral and remained as a vice admiral until the final disbandment of the Imperial Japanese Navy. He was the only wartime commander of the Combined Fleet who did not become an admiral. As commander of the Combined Fleet, he continued Operation Kikusui, a series of kamikaze attacks launched against Allied naval forces around Okinawa. Kikusui managed to inflict serious damage to the Allies but it ended following the defeat of Japanese land forces on Okinawa, as Ozawa's remaining forces prepared for the final showdown on the Japanese home islands. In the face of devastating B 29 air raids on Japan, on June 24 Ozawa ordered Vice Admiral Kinpei Teraoka, commander of the 3rd Air Fleet, to begin preparations for Operation Tsurugi. The operation was a suicide attack in which Yokosuka P1Ys would strafe and bomb American airfields in the Mariana Islands, afterwards, Mitsubishi G4Ms carrying Giretsu Kuteitai commandos would crash land on them. The commandos would then destroy as many B 29s bombers as possible before fighting to the death. This attack was scheduled to take place between August 19 and 23. However, Japan surrendered on August 15. On 25 June 1945, Ozawa issued orders for an attack on American ships anchored at Ulithi, dubbed Operation Arashi. The orders called for submarines I 13 and I 14 to transport Nakajima C6N1 Saiun reconnaissance aircraft to Truk in the Caroline Islands in late July 1945. In Operation Hikari, the C6N aircraft were to conduct a reconnaissance of Ulithi, noting the presence and location of Allied aircraft carriers and troop transports. Submarine carriers I 400 and I 401 then were to launch a combined total of six M6A1 floatplanes — which were to use the reconnaissance information to assist them in targeting Allied ships — on 17 August 1945 for a nighttime strike under a full moon against the Ulithi anchorage, each plane armed with an 800 kilogram (1,764 lb) bomb. Ozawa also authorized Operation Tan No. 4, a surprise kamikaze attack on Ulithi, following Operation Tan No. 2 on March 11 (No. 3 was cancelled due to weather). None of these attacks on Ulithi materialized because of Japan's surrender. Just before the surrender of Japan, Vice Admiral Ōnishi, who is known as the father of the kamikaze, vocally advocated for continuing the war. Ōnishi claimed that the sacrifice of 20 million more Japanese lives would make Japan victorious, Ozawa reportedly rebuked Ōnishi by asking him who would rebuild Japan if 20 million more men had died. On 15 August, Hirohito announced the surrender of Japan, hours later Vice Admiral Ugaki personally joined a kamikaze attack. Ozawa criticized Ugaki's suicide, claiming that this was a violation of orders. He then forbid his staff from committing suicide. That same day, the commander of Atsugi Air Base Yasuna Kozono publicly announced that his unit would not surrender. Ozawa perceived this as a mutiny and prepared to suppress it. However, the situation came to an end when Kozono fell ill with malaria. According to American officers who interviewed him after the war, Ozawa made a favorable impression. Although he was elderly and infirm by then, he was composed, had a sharp mind and was well informed. It was from post war interrogations with Ozawa that historians learned of important changes to the Shō Gō Plan that took place at the eve of the Battle for Leyte Gulf. He also had the reputation of being both courageous and compassionate towards his men. Ozawa avoided prosecution by SCAP authorities and served as an advisor for the Japanese Defense Agency. He died in 1966 at the age of 80.