Кіріспе

Американдық католик кардиналы (1910–1996)

Джон Джозеф Крол (26 қазан 1910 – 3 наурыз 1996) – американдық католик шіркеуінің жоғары лауазымды дін қызметкері. Ол 1961 жылдан 1988 жылға дейін Филадельфия архиепископы болды, ал бұрын 1953 жылдан 1961 жылға дейін Кливленд епархиясының көмекші епископы қызметін атқарды. 1967 жылы Папа Павел VI оны кардинал дәрежесіне көтерді.

Ерте өмір және білім

Крол Огайо штатының Кливленд қаласында Джон мен Анна (құрмет аты – Пиетрушка) Кролдың сегіз баласының төртіншісі болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Польшадан келген иммигранттар, олар Татра тауларының түпкілікті тұрғындары еді. Кролдың әкесі түрлі мамандықтарда жұмыс істеді: машина жасаушы, шаштараз, ағаш шебер, сантехник және электрик болды; анасы Кливлендтегі қонақүйдің бірінде қызметші болып жұмыс істеді. 2 жасында ол отбасымен Польшаға оралды, бірақ бір жылдан кейін Кливлендке қайтып келді. Крол бастапқы білімін Сент-Гяцинт шіркеуінің жекеменшік мектебінде алды. 9 жасында ол етханада жұмыс істейтін шағын жұмысқа орналасты. Кейіннен ол туған Кливлендтегі Сент-Мэри семинариясына түсті. Оның алғашқы қызметі Кливлендтегі Таза Мария Жүрегі шіркеуінде пастор болып табылды, онда ол бір жыл қызмет етті. Ол Кливленд диоцезінің вице-канцлері (1943–1951) және канцлері (1951–1954) болды. Крол архиепископ атанған алғашқы поляк-американдық болды және 50 жасында сол кездегі елдегі ең жас католик архиепискобы еді. 1967 жылдың 26 маусымында Папа Павел VI оны Санта-Мария-делла-Мерчеде және Сант-Адриано а Вилла Альбанидің кардинал-дияконы етіп тағайындады. 1978 жылдың тамызы мен қазанында өткен конклавтарда екеуі де кардинал сайлаушылар болды. Соңғы конклавта Войтила Иоанн Павел II атанды, ал Крол оның ең жақын кеңесшілерінің бірі болды. 1969 жылдың 11 сәуірінде Ариччадағы Илаһи Ұстаз монастырында Шіркеу мен масондық арасындағы алғашқы кездесуден кейін ол Рим-католик шіркеуінің жоғары лауазымды қызметкерлері мен масондықтардың басшылары арасындағы бірнеше қоғамдық қол алысулардың басты қатысушысы болды. 1960 және 1970 жылдары Крол Филадельфия архиепископтығын халықтың қала маңына көшу кезеңінде басқарды. Крол Катарина Дрекселдің қасиеттілікке көтерілуіне қолдау көрсетті және Филадельфиядағы чех тегінен шыққан бұрынғы епископ Джон Нойманның қасиеттілікке көтерілуіне қатысты. Ол 1972 жылы Польшаға қажырлы сапар жасады және 1971 жылдан 1974 жылға дейін АҚШ католик епископтары конференциясының президенті болды. 1970 жылдың 5 сәуірінде ол Ақ үйde президент Ричард Никсон және Джонсон мен Буш отбасылары үшін дұға ғибадаттарын өткізді; Никсоннан басқа, бұрынғы президент Линдон Б. Джонсон және болашақ президенттер Джордж Х. В. Буш және Джордж В. Буш та қатысты. 1985 жылы Крол поляк Біріккен жұмысшы партиясының бұрынғы мүшесі Ромуальд Спасовскиді крещение рәсімінен өткізді.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

1987 жылы Кроль дивертикулезді емдеу үшін ауруханаға жатқызылды. Денсаулығының нашарлауына байланысты ол 1988 жылдың 11 ақпанында Филадельфия архиепискобы лауазымынан кетті, бұл оның тағайындалған күнінен дәл 27 жыл өткен соң болды. Оның орнын Энтони Бевилакква басқарды. Крол 85 жасында Филадельфияда қайтыс болды және ол қаланың Әулие Петр мен Пауыл соборының жер астындағы мазарда жерленді. Кардинал Кроль қайтыс болғаннан кейін шамамен 10 жыл өткен соң архиепархиядағы жыныстық зәбірлеу оқиғаларына қатысқан рөлі үшін сынға ілікті. Үлкен жюри Крольдің өзінің қарауындағы кейбір дін қызметкерлерінің жас ұлдар мен қыздарды зорлап, зәбірлегенін білгенін, бірақ болашақ қылмыстардың алдын алу үшін ештеңе жасамағанын мәлімдеді. 2005 жылғы үлкен жюри есебінде Кардинал Кроль (1961–1988 жылдары Филадельфия архиепископы) және оның ізбасары Кардинал Энтони Бевилаква (1988–2003 жылдары Филадельфия архиепископы) ондаған жыныстық зәбірлеуші дін қызметкерлерінің діни лауазымдарында қалуына, оларды скандалдан сақтау үшін бір шіркеуден екіншісіне ауыстыру арқылы мүмкіндік бергенін көрсететін дәлелдер келтірілді. 1995 жылы Э. Майкл Джонс «Джон Кардинал Кроль және мәдени революция» деген тақырыпта Крольдің өмірбаянын жариялады. Кітап Крольдің ерте өмірін және 1970-ші жылдардың аласапыран кезеңінде АҚШ католик епископтары конференциясының президенті болған уақытын қамтиды. Джонсқа кітап үшін деректер беру мақсатында Кроль оған Филадельфия архивінің құжаттарына қол жеткізуге рұқсат берді.

Көзқарастар

Крол кеңінен бейшара консерватор, тіпті "дәстүршіл" деп есептелді. "Нью-Йорк Таймс" газеті сипаттағандай, ол "дәстүрлі теологияның, иерархиялық биліктің және қатаң шіркеу тәртібінің жақтаушысы" болды.

Аборт

1973 жылы ол Жоғарғы соттың абортты тыйым салған штат заңдарын жоққа шығарған шешімдерін "бұл ұлт үшін айтылмаған трагедия" деп атады және бұл "көз алдында тұрған қорқынышты жағдайлардың бастауын береді" деді. 1974 жылы Крол Нью-Йорк сенаторы Джеймс Л. Бакли ұсынған Адам өмірі туралы түзету мәселесі бойынша Сенаттың Әділет комитеті алдында куәлік берді. Көбінесе қолдағанмен, Крол түзетуге анасының өміріне қауіп төнген жағдайдағы ерекшелік алынып тасталуы керек, яғни аборттың барлық жағдайда тыйым салынуы тиіс деп мәлімдеді. Роу мен Уэйд ісіне қатысты мәлімдемесінде Крол: "1973 жылдың 22 қаңтарында Жоғарғы сот шешім шығарғаннан бері әр апта сайын аборттан болған өлімдер саны Нагасакидегі атом бомбасынан туған өлімдер санымен тең. Әр тоғыз күнде аборттан болған өлімдер саны Вьетнам соғысының 10 жылында американдықтардың қаза болған санымен шамалас" деді.

Некелер

Ол католиктер мен басқа діндерді ұстанатындар арасындағы некелерді реттеуді жеңілдетуге қарсылық танытты.

Ұрыққа қарсы

Ол католик шіркеуінің 1968 жылы Рим папасы Пауыл VI қайта растаған контрацепцияны айыптауын "құдай заңы" деп атады.

Ядролық қарусыздану

1979 жылы ол Конгресте стратегиялық қаруды шектеу жөніндегі келіссөздерді қолдаған куәлігімен, 1983 жылы американдық епископтардың пасторалдық хатындағы ядролық қаруды жоюға шақыруды болжады. 1982 жылы ядролық қаруды тоқтату қозғалысының өрбу кезеңінде Кардинал Кроль Филадельфиядағы митингте 15 мың демонстрантқа үкіметтерге "қолдағы бар ядролық қаруды таратуға" уақыт келгенін айтты. Кейін ол, қаруды бірте-бірте және өзара келісіммен азайту, алдаудың алдын алу үшін қатаң сақтық шараларын қадағалау туралы сенімін барлық демонстранттармен бөліспегенін мойындады.

Екінші Ватикан кеңесі

1965 жылы Екінші Ватикан соборы аяқталғаннан кейін ол көп ұзамай собордың тудырған өзгеріс қысымына алаңдағандардың қатарына қосылды. Ол Ватикан ІІ соборынан кейін қолдау тапқан шіркеу тәртібіндегі көптеген шағын жеңілдіктерге немесе мүмкіндіктерге қарсы болды, оның ішінде католиктер мен католик емес адамдар арасындағы некеге қатысты ережелерді жеңілдету, қолға қасиетті тағамды алу және сенбі күні кешке жексенбі орнына қатысу.

Католик мектептеріне салықтық жеңілдіктер

1984 жылы кардинал Крол президент Рональд Рейганмен бірге Пенсильвания штатының Дойлстаун қаласындағы Ченстохова ғибадатханасының ұлттық киелі орнындағы сайлау митингісіне қатысты, Рейган мырзаны діни мектептерде оқитын балалары бар ата-аналарға салық жеңілдіктерін алуға тырысқаны үшін жоғары бағалады. Сол жылы кардинал Далласта өткен 1984 жылғы Республикалық Ұлттық Конвенцияда дұға жасады.

Жеке өмір

Ол он бір тілде сөйледі.