Кіріспе
1937 жылы Лео МакКэри түсірген фильм. 1937 жылғы фильм.
the 1937 film
"Қайғылы шындық" – Лео МакКэри режиссерлік еткен, Айрин Данн мен Кэри Грант ойнаған 1937 жылғы американдық комедиялық фильм. Артур Ричманның 1922 жылғы "Қайғылы шындық" пьесасы негізінде түсірілген бұл фильмде бір-біріне сенімсіз бай жұбай ажырасу процесін бастайды, бірақ бір-бірінің қарым-қатынастарына кедергі келтіреді. Бұл МакКэридің Columbia Pictures үшін түсірген алғашқы фильмі болды, диалогтар мен комедиялық элементтер режиссер мен актерлердің көптеген импровизацияларынан құралды. Айрин Даннның костюмдерін Роберт Каллок жасаған. Кэри Грант МакКэридің режиссерлік стиліне наразы болып, түсірілімдерден кетуге тырысқанмен, "Қайғылы шындық" оның А тізіміндегі жұлдыз ретінде танылуына және түсірілім алаңында импровизацияны қолдаушы ретінде қалыптасуына себеп болды. Фильм кассада сәтті болды және "Үздік фильм", "Үздік әйел актер" (Данн) және "Үздік қосалқы актер" (Ральф Беллами) номинациялары бар, алты "Оскар" сыйлығына ұсынылып, "Үздік режиссер" (МакКэри) номинациясында жеңіске жетті. "Қайғылы шындық" 1996 жылы АҚШ Конгресі кітапханасының Ұлттық кино тізіміне "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп енгізілді. "Қайғылы шындық" Грант пен Даннның бірлесіп түскен үш фильмінің біріншісі болды, одан кейін "Менің сүйікті әйелім" (1940) және "Пенни Серенада" (1941) фильмдері шықты.
Сюжет
Джерри Уорринер әйеліне Флоридаға демалуға баратынын айтады, бірақ аптаны Нью-Йорктегі спорттық клубында өткізеді. Ол үйге оралғанда әйелі Люси өзінің әдемі музыка мұғалімі Арманд Дювальдің жанында түнде болғандығын біледі. Люси оның көлігі күтпеген жерден істен шыққан дейді. Люси Джерридің Флоридаға бармағанын біледі. Олардың өзара күдіктері ажырасу процесінде аяқталады, Люси олардың иті туралы қамқорлықты жеңіп алады. Сотталушы ажырасуды 90 күн ішінде аяқтауға бұйырды. Люси Пэтси әпкесімен бірге пәтерге көшіп келеді. Оның көршісі - Оклахомадағы мұнайшы Дэн Лисон, оның анасы Люсиді мақұлдамайды. Джерри Люсидің алдында Дэні әзілге салады, бұл Люсидің өзін Дэнімен тығыз байланыстыруына себеп болады. Джерри жергілікті түнгі клубта өзін ұялтатын, жыныстық қатынасқа қатысты әрекеттер жасағанын білместен, жұмсақ, бірақ қарапайым әнші Дикси Белл Лимен кездесе бастайды. Люсидің әлі де Дювальмен қарым-қатынаста екеніне сенімді болған Джерри Дювальдің пәтеріне кіреді, бірақ Люси Дювальдің заңды вокалды оқушысы екенін және өзінің алғашқы концертін беріп жатқанын біледі. Ол Люсиді әлі де жақсы көретінін түсінген Джерри Люсидің кейіпкерін миссис Лисонмен бірге әлсіретеді, тіпті Дэн мен Люси үйленуге келіседі. Джерри Люсимен татуласуға тырысқанда, ол Люсидің пәтерінде жасырынған Дювальді табады және олар қол алысып, Дэн мен оның анасы Люси туралы ең жаман нәрселерді ойлағандары үшін кешірім сұрайды. Джерри Армандты есіктен қуып шыққанда, Дэн Люсимен болған келісімін бұзады және ол анасымен бірге Оклахомаға оралады. Бірнеше аптадан кейін Джерри жоғары деңгейдегі мұрагер Барбара Вэнспен кездесе бастайды. Люси Джерриді әлі де жақсы көретінін түсінген соң, ажырасу туралы шешімді қабылдауға болатын түнде Ванс сарайдағы қонаққа барады. Ол Джерридің әпкесі болғанына көңілін түсіріп, "олардың" әкесі бай емес, жұмысшы таптан екендігін айтады. Ол Диксидің музыкалық номерін қайта жасап, шоу-кыз сияқты әрекет етеді. Сноб Ванстар қорқып қалды. Джерри Люсидің мінез-құлқын маскүнемдік деп түсіндіруге тырысады және Люсиді үйіне апарып баратынын айтады. Люси олардың қоштасуын кешіктіру үшін бірнеше рет көлікке саботаж жасайды. Джерри мас деп ойлаған мотоциклмен жүретін полиция қызметкерлері тоқтатады, Люси машинаны бұзады. Полиция ерлі-зайыптыларды жақын маңдағы Пэтси әпкесі қорасына апарып жібереді. Әрқайсысы бөлек (бірақ бір-біріне жақын) бөлмеде ұйықтаса да, Джерри мен Люси бір-бірін әлі де жақсы көретінін мойындау үшін өздерінің мақтанышы мен күлкілі сәтсіздіктерін баяу жеңеді. Олар түн ортасында, ажырасу туралы шешім қабылданар алдында татуласады.
Алдын ала өндіріс
Фильм драматург Артур Ричманның "Қайғылы шындық" атты пьесасы негізінде түсірілген. 1922 жылдың 18 қыркүйегінде Генри Миллердің Бродвей театрында (қазіргі Стивен Сондхайм театры) қойылған бұл пьесада Норман Саттерли әйелі Люси Уорринер Саттерлиден ажырасады, олар бір-бірін адалсыздықпен айыптайды. Люси қайтадан үйленуге асығыс, бірақ күйеу жігіті некеге тұруға келісу алдында оның атын ақтап беруін қалайды. Ол өзінің абыройын қалпына келтіруге тырысқанда бұрынғы күйеуіне қайта ғашық болып, олар қайтадан үйленеді. Бұрын екі фильм нұсқасы болған: 1925 жылғы "Қайғылы шындық" атты үнсіз фильм, продюсерлер дистрибьютерлік корпорациясының өндірісінде, Уорнер Бакстер мен Агнес Айрес бас рөлдерде ойнаған, және 1929 жылғы Pathé Exchange-тің үнді фильм нұсқасы "Қайғылы шындық", Инна Клэр мен Генри Дэниеллдің қатысуымен. Продюсер Д. А. Доран пьесаның құқығын Pathé үшін сатып алған. Pathé жабылып, ол Columbia Pictures компаниясына қосылған. Кейін Columbia Pathé-нің барлық сценарийлері мен сценарий құқықтарын 35 000 долларға ($) сатып алды. Доран 1937 жылы фильмді қайта түсіруді шешті, дәл сол кезде Columbia компаниясының басшысы Гарри Коон студия үшін комедияларды түсіру үшін режиссер Лео МакКэрит жалдады. Коон фильмді режиссер Тэй Гарнетке ұсынды. Гарнет Дуайт Тейлордың сценарийін оқып, оны "желті өкпедегі жеті жылдық қышыма сияқты күлкілі емес" деп тапты. Ол одан бас тартты. Гарнеттің айтуынша, МакКэри жобаны тек жұмысқа мұқтаж болғандықтан қабылдаған. "Шындығында, сценарий өте нашар еді, бірақ мен одан да нашарларын көрдім. Мен оны бірнеше апта бойы өңдеп, мынаны, мынаны өзгерттім. Соңында, мен осыдан бір нәрсе жасай аламын деп шештім". МакКэри пьесаның құрылымын, бұрынғы фильм нұсқаларын және Pathé-нің жарық көрмеген сценарийін ұнатпады. Коон фильмді түсіру үшін Эверетт Рискинді тағайындаған, ал сценарийші Дуайт Тейлордың сценарий жобасы болған. Тейлор Норман Саттерлиді Джерри Уорринерге ауыстырды, пьесаның моральдық үнін азайтты және көптеген комедиялық элементтер қосты. Джерри зорлыққа бейім (Люсидің көзіне соққы береді), ал жұп әшекей мойын тізбесі үшін (ит емес) дауласады. Тейлордың сценарийіндегі көптеген оқиғалар Джерридің клубында орын алады. Сценарийдегі оқиғалар Джерриді эмоционалдық жағдайға түсіреді. Ерлі-зайыптылар ескі үйіне (ол аукционда сатылуда) барғанда, оның әйеліне деген махаббаты қайта оянады. МакКэри Тейлордың сценарийін ұнатпады. Алайда, ол "Қайғылы шындық" киносы табысты болады деп сенді. Ұлы депрессияның жетінші жылында ол көрермендердің қиындыққа тап болған байлар туралы фильмді көруге ұнайды деп ойлады. Коонмен тікелей келіссөздер кезінде МакКэри режиссерлік жұмысы үшін 100 000 доллар ($) талап етті. Коон қарсылық білдірді. МакКэри фортепианоға барып, шоу-сазды ойнауға кірісті. Мюзиклдің жанкүйері Коон мұндай музыканы ұнататындардың бәрі талантты болу керек деп шешті және МакКэридің гонорарын төлеуге келісті. Ол сондай-ақ өндіріске араласпауға уәде берді. МакКэридің жұмысқа орналасуы 1937 жылдың 6 сәуірінде ғана жарияланды. Рискин фильмден бас тартты, өйткені МакКэри өндірістің өзі басқаруын талап етті.
Сценарий
МакКэри сценарист Вина Дельмармен және оның тұрақты серігі, күйеуі Юджинмен жұмыс істеді. Бұл жұбайлар әуесқой романдармен қатар МакКэридің «Ертеңгі күнге жол аш» фильмінің бастапқы материалы мен сценарийін жазған. Дельмарлар өз үйден басқа еш жерде жұмыс істеуге, студияға немесе түсірілім алаңына баруға, тіпті сценарий үстінде жұмыс істеген актерлермен кездесуге де бас тартты. Автор Элизабет Кендаллға жазған хатында Вина Дельмар МакКэридің олармен бірге үйлерінде сценарийді жасағанын, көріністерді ұсынғанын айтты. МакКэри Дельмарлардан пьесаның басты сюжеттік желілерін – Дэн Лисонның минералдық құқықтарды сатып алуға жасаған әрекетін, Люси Уорринердің пәтер үйінде болған өртті және Люсидің сәнді тау курортында түнгі кездесуін – алып тастап, Джерри мен Люсидің мақтанышына, олардың татуласуына кедеріс келтіретін сезіміне назар аударуды сұрады. Дельмарлардың сөзіне сенсек, олар музыкалық нөмірлер қосылған сценарийді аяқтады, ол «скрюболл комедиясынан» гөрі музыкалық театрға көбірек ұқсады. Сондай-ақ, олар пьесаның төрт актілі құрылымын сақтап қалды: Уорринер үйіндегі ажырасу, Джерри Уорринердің спорт клубындағы оқиғалар, Люси Уорринердің пәтеріндегі дау-жанжалдар мен түсініспеушіліктер және Дэн Лисонның пәтеріндегі финал. Декорациялар қарапайым болды және көп актерлер қажет болған жоқ. Басқа мәліметтерге сәйкес, Мэри К. Макколл-кіші, Дуайт Тейлор (қайта) және Дороти Паркер да сценарийді жасауға қатысқан. Бірақ МакКэри олардың ешқайсысын пайдаланбады, тіпті Тейлор өзінің атын сценарийден алып тастауды өтінді. Ральф Беллами МакКэридің өзі Дельмардың жұмысын толыққанды қайта жазған сценарийді жазғанын айтады. Гарри Кон МакКэридің Дельмардың еңбегінен бас тартуына наразы болды, бірақ МакКэри студия басшысын оны қайта өңдеуге көндірді. Кино тарихшылары Иван В. Морган мен Филип Дэвис МакКэри Дельмардың жұмысынан тек бір нәрсені сақтап қалғанын айтады: күйеу мен әйелдің адалдыққа құмарлығын.
Кастинг
Айрин Данн Голливудқа келгеннен бері студиямен келісімшарт жасаспаған. Ол «Колумбия» үшін «Theodora Goes Wild» (1936) фильмінде ойнады және комедияға қатысуға қатысты күмәніне қарамастан, оның өнері оған «Оскар» сыйлығының «Үздік әйел актер» номинациясын әкелді. Данн «Show Boat» (1936) фильмінде қара бояумен ойнағаннан кейін болған жағымсыз пікірлерден кейін жаңа жобаны тез бастағысы келді. Фильм тарихшысы Уэс Герингтің айтуынша, Данн «Жоғары, кең және сұлу» фильмінің кассадағы сәтсіздігінен кейін өзінің беделін және халыққа танымалдығын қайта жаңарту үшін комедия түсіргісі келді. Бірақ бұл күмәнді көрінеді, себебі бұл фильм 1937 жылдың 21 шілдесіне дейін көрсетілмеген, ал Данн бес ай бұрын «Қайғылы шындық» фильміне келісімшартқа қол қойған болатын. Данн өзінің жұмысы үшін 75 000 доллар (доллармен) алды. 1935 жылы Данн «Колумбия Пикчерс» компаниясымен үш фильмге келісімшарт жасады, оған алғашқы фильм үшін 65 000 доллар, екіншісі үшін 75 000 доллар және үшіншісі үшін 85 000 доллар кепілдік берілді. Фильм түсірілсе де, түсірілмесе де, оған ақы төленетін еді. Оның 1937 жылғы жалпы табысы 259 587 доллар құрады. Грант та жақында кез келген студиямен ұзақ мерзімді келісімшартқа баймай, еркін актер болды. 1936 жылдың соңында ол «Колумбия» компаниясымен келісімшарт жасасу туралы келіссөздер жүргізді. Ол МакКерейге көшеде кездесіп, өзінің бос екенін айтты. 1937 жылдың ақпанында ол «Колумбия Пикчерс» компаниясымен эксклюзивті емес келісімшартқа қол қойды, онда ол екі жыл ішінде төрт фильм түсіруге келісті, егер әр фильм жоғары деңгейлі болса. «Қайғылы шындық» фильміне түскені үшін оған 50 000 доллар төленді. Грант МакКэримен жұмыс істеуге құштар болды, МакКэри Грантты қалады, ал Кон Грантқа фильмді тапсырды. «Колумбия» компаниясымен келісімшарт жасаған Ральф Беллами үшін бұл фильм тағы бір жұмыс болды. Дельмардың сценарий жобасын Белламиге оның агенті жіберді, онда Дэн Лисон консервативті, ұстамды ағылшын ретінде сипатталған, бұл рөл Роланд Янг үшін жазылған. Агентінің өтініші бойынша Беллами сценарийге мән бермеді. Кейін Белламиге оның жақын досы, сценарист Мэри Макколл қоңырау шалып, рөлді қайта жазу үшін онымен жұмыс істеуге шақырды. Макколлға Лисонды Америка батысынан шыққан кейіпкерге айналдыру тапсырылды. Олар бірге түстен кейін кейіпкерді қайта құрып, фильмде оның пайда болуына арналған сахнаны жазды. Біраз уақыт өткен соң Беллами коктейль кешінде сценарист Дуайт Тейлормен кездесіп, Тейлор оның рөлін қайта жазып жатқанын білді. Бірнеше аптадан кейін Дороти Паркер Белламиге қоңырау шалып, ол қазір сценариймен жұмыс істеп жатқанын және оның рөлін тағы да өзгертетінін айтты. 1937 жылдың маусым айының екінші аптасында Белламидің агенті оған «Қайғылы шындық» фильміне түскенін және келесі дүйсенбіде студияға бару керектігін хабарлады. Оның түскені 23 маусымда жарияланды. Джойс Комптон 9 маусымда, ал Александр Д’Арси 11 шілдеге дейін таңдалды. Смит мырзаның рөліне екі ит таңдалды, бірақ олар сәйкес келмеді. «Тин Мэн» фильмдер сериясындағы «Аста» ретінде танымал Скиппи маусым айының соңында таңдалды. Скиппимен жұмыс істеу қиын болды. Смит мырзаның Джерри Уорринердің қолына секіріп түсетін маңызды сахна үшін Кэри Гранттың көкірек қалтасына ақ резеңке тышқан (иттің сүйікті ойыншығы) салынды. Бірақ Грант қолын ашқанда, Скиппи соңғы сәтте одан қашып кетті. Бұл кадрды түсіруге бірнеше күн кетті. «Қайғылы шындық» фильмінің актерлері 1937 жылдың шілде айының соңында бірнеше күндік жоспарланбаған демалысқа шығуға мәжбүр болды, себебі Скиппи басқа фильмге түсуге келісім берген.
Өндіріске дейінгі қызмет
"Қайратты шындық" фильмінің бюджеті 600 000 долларды ($ доллар) құрады. 1937 жылдың мамыр айының басында фильмге дайындық жұмыстары аяққа жақындады. Стивен Гуссон – бас көркемдік директор (қазіргі терминологияда – өндіріс дизайнері), ал Лайонел Бэнкс – топтық көркемдік директор. Гуссон 20 жыл бойы Columbia Pictures компаниясында арт-директор болып жұмыс істеген, ал "Қайратты шындық" 1930-шы жылдардағы оның ең маңызды фильмдерінің бірі саналады. Лайонел Бэнкс фильмнің өндіріс дизайнына негізгі жауапкершілікті жүктеген. Ол заманауи фильмдерде жұмыс істеуге маманданған және фильм үшін тартымды, сапалы арт-деко декорацияларын жасады. "Қайратты шындық" оның ең әсем дизайндарының бірі деп есептеледі.
Киімдер
Колумбия Пикчерстің бас костюм және сән дизайнері Роберт Каллок Дуннның киімдарын жасады. Оның жұмысын студия басшысы Гарри Кон жеке мақұлдады. Бұл киімдер ол фильмде киген ең сәнді және қымбат киімдер болды, ал костюм дизайны тарихшысы Джей Йоргенсен оларды "керемет" деп сипаттады. 2012 жылы Vanity Fair журналы "Ажаулы шындықты" Голливудта түсірілген ең сәнді 25 фильмнің қатарына қосты.
Негізгі фотосурет
Негізгі түсірілім 1937 жылдың 21 маусымында аяқталмаған сценариймен басталды. Бұл Ральф Белламиді қатты алаңдатты, сондықтан түсірілім басталған жұма күні ол Гарри Конға сценарийдің қайда екенін сұрап хабарласты. Кон фильм туралы ештеңе айтудан бас тартты және Белламиге Лео МакКэримен сөйлесуге мүмкіндік берді. Беллами МакКэридің үйіне барып, осы мәселені талқылады. МакКэри әдемі әңгімешіл және өткір тілді болды, бірақ Белламидің барлық сұрақтарына және алаңдаушылықтарына нақты жауап берген жоқ.
МакКэридің жұмыс стиліне алғашқы әсері
Сюжеттің алғашқы төрт-бес күні Дунн, Грант және Беллами үшін сценарийдің болмауы мен МакКэридің жұмыс жолдарының себепті ауыр тиді. МакКэри актерлерді алғашқы бірнеше күн бойы түсірілім алаңында отырғызып, көбінесе әңгімелесіп отырды. Репетицияның және сценарийдің жоқтығы Дуннді соншалық эмоционалдық күйзеліске түсірді ki, ол күнде бірнеше рет өзінен-өзі жылап жіберді. Грант қатты шаршап, кейде тіпті ауырып қалды. МакКэри актерлердің алаңдаушылығына құлақ беріп, Дунн мен Грант үшін сахнаны дайындағанда, Грант оны орындаудан бас тартты. Кэри Грант әсіресе МакКэридің мінез-құлқы мен сценарийдің жоқтығынан алаңдады. Грант өмірінің көп бөлігін Paramount Studios-та өткізген, онда кино өндірісі конвейер сияқты ұйымдастырылған; актерлер өздерінің рөлін жаттап, әр таңда дайын болуы керек еді, ал түсірілім кестесі қатаң сақталды. МакКэридің импровизациялық стилі Грантқа қатты мазалады, ал алғашқы аптаның соңында Грант Кохнға "Бұл суретте не дұрыс емес?" деген тақырыппен сегіз беттік хат жіберді. Грант Кохтан оны фильмнен босатуын сұрады, бір немесе бірнеше фильмді тегін түсіруге уәде берді, тіпті босатылса Кохнға 5000 доллар қайтарып беретінін айтты. МакКэри Грантқа қатты ашуланып, онымен сөйлесуді тоқтатты және Кохнға Грантты фильмнен шығару үшін тағы 5000 доллар қосатынын мәлімдеді. Кохн хатты да, ұсыныстарды да назарға алмады. Грант Белламимен рөлдерді ауыстыруға да тырысты және Кохтан МакКэриге дәстүрлі кино түсіру стилін ұстануға талап етуін өтінді. Бірақ Кохн Гранттың өтініштерін де қабылдамады. Кейін МакКэри Гранттың "жақсы комедияны қалай жасау керектігін анықтауда дұрыс шешім қабылдай алмағанын" айтты және МакКэри Гранттан ондаған жылдар бойы ашулы болғандай көрінді.
Импровизацияға арналған актерлік құрам
Белламидің айтуынша, алғашқы бес күннен кейін үш жетекші актер МакКэридің комедияға қабілетті екеніне сене бастады. МакКэри импровизация – ұлы комедияның кілті деп есептеді. «Біз [The Awful Truth] сахнасына кейде мүлдем дайындықсыз кіретінбіз», – деді ол. Оның жұмыс әдісі актерлерден сахнаны импровизациялауды, өздерінің диалогтарын құрастыруды және камераға түсіруге рұқсат беруден бұрын өз қозғалыстарын жасауды сұраудан тұрды. Сахнада қиындық туындаса, МакКэри түсірілім алаңындағы фортепианоның жанына отырып, әуендер таңдап, шешім таба алғанша ән шырқатын. МакКэри актерлерінің комедиялық және басқа да таңдауларын қолдады, бұл түсірілім алаңындағы шиеленісті тез жеңілдетті. Мысалы, Ральф Белламиге жеке киім жинағынан киімдер әкелуді тапсырды. Ол солай істеді, бірақ костюм берілмегендіктен алаңдады. МакКэри оған үйден әкелген киімдері рөлге өте сай келетінін айтты, бұл Белламиді актерлік және комедиялық таңдауларында сенімді сезіндірді. МакКэри актерлермен өте шыдамды, олардың алаңдаушылықтарын түсінді және олардың қажеттіліктері мен проблемаларына көңіл бөлді. Ол өзінің өткір әзілімен актерлерді жақсы көңілде ұстады. Айрин Данн кейіннен барлық актерлер фильмде жұмыс істегенді ұнатқанын еске алды, өйткені әр күн күлкіге толы болды. Көптеген актерлер күнделікті жұмыстың аяқталуын қаламайтын, өйткені олар өте қызықты уақыт өткізді. Кэри Грант МакКэри оның күшті жақтарын мойындап, Гранттың сахналық қою, диалог және комедиялық эпизодтар туралы идеяларын құптағаннан кейін режиссерге сенім артты. МакКэри өзінің актерлерін өзінің ерекше мінез-құлқына еліктеуге қабілетті болды. (Бұл Айрин Даннның қатты бағалаған нәрсесі еді.) МакКэри Грантка комедиялық дауыстар мен қозғалыстар репертуарын үйретті (мығыздану сияқты) және онымен жұмыс істеуге шақырды. Грант өз кезегінде МакКэридің көптеген мінез-құлқы мен әдеттерін еліктеп, МакКэридің «көшірмесіне» айналды. Гранттың өмірбаянын жазған Грэм МакКэнн МакКэри Грантка экрандағы жеке тұлғаны сыйлаған дегенді айту «артық айту» болар еді дейді. Грант осы актерлік бейнесін біраз уақыттан бері қалыптастырып келген; МакКэри Грантты камерада не істеуге тырысқаны туралы нақтырақ ойлауға итермеледі. Сонымен қатар, МакКэри Грантка комедиялық диалогтар мен физикалық комедияны (сығу сияқты), сондай-ақ күрделі диалогтар мен мәдениетті сәттерді беру үшін жұмыс істеді, бұл Гранттың да терең бағалаған күш-жігері болды. Уақыт өте келе Грант сценарийдің болмауынан шектеу сезінудің орнына босатылғандай сезінді және фильмнің әзілі өзінің ойын бейнелейтініне көз жеткізу мүмкіндігін пайдаланды. Ральф Белламидің айтуынша, Грант көрермендердің өзіне күліп жатқанын білгенді ұнатады және оны ынталандыруға тырысты. Грант фильмдегі кейіпкерінің эмоционалды және сексуалдық күйзелісін қалыптастыру үшін өзінің ертедегі көңілсіздігін пайдаланды. «Қайғылы шындық» фильмінің көп бөлігі түсірілім алаңында импровизацияланды. МакКэри фильмді түсіру үшін екі бағытты ұстанды. Біріншісі, ол фильмді «өмірімнің тарихы» деп санайды, өйткені МакКэри көптеген көріністер мен комедиялық сәттерді өзінің әйелімен болған түсініспеушіліктерге негіздеді (бірақ олар ешқашан бір-бірін адалдықтан айыптамады). Екінші бағыт – МакКэридің комедиялық режиссерлік тәжірибесі. Джерри Уорринердің «әйелдерінен жасырын түнгі кездесуді» жасыру үшін жалғандық табуы – МакКэри көптеген көркем фильмдер мен қысқа фильмдерде қолданған әдеттегі сценарий. Бұл МакКэри режиссерлік еткен көптеген Лорел мен Харди фильмдерінде де жиі кездесетін, тек оның жалғандығы ғана ашыққа шығатын. Сөйтіп, «Қайғылы шындық» фильмінде Джерридің жалғандығы құлайды. Люсидің пәтеріндегі боулинг шапқасы МакКэридің Лорел мен Харди фильмдерінде жиі қолданған стандартты эпизодқа негізделген (сондай-ақ МакКэри режиссерлік еткен Маркс ағайындыларының «Капка шұбағы» комедиясында (1933) қолданылған). Дуннның Джерри мен Люси Ванс сарайынан кеткеннен кейінгі сахнадағы машина радиосымен болған әсірелі оқиғалары Харпо Маркстың «Капка шұбағындағы» радиомен болған оқиғаларына ұқсас және Лорел мен Харди эпизодтарынан «түзу» (Оливер Харди үшін Грант) кісіні қамтиды. МакКэри сонымен қатар байланысты емес эскиздер сериясынан сюжет құру қабілетіне сүйенді және ол көбінесе фильмдерінің бөліктерін музыкалық сияқты сахналады, элементтерді біріктіру үшін ән енгізді.
Фильмді импровизациялау
Айрин Данн бұрын Кэри Грантпен кездеспеген, бірақ кейін ол олардың "алғашқы сәттен бастап бірге жұмыс істегенін" еске алып, Грантты өте жомарт актер деп атады. Кэри Грант өз тарапынан "біз бір-бірімізге үйлесім таптық" деді. Данн оның комедиялық талғамына соншалықты сенгендіктен, көбінесе түсірілімнен кейін оған бұрылып, сыбырлап: "күлкілі ме?" деп сұрайтын. Басты түсірілім кезінде Лео МакКэри әр таңда фильмге қатысты идеяларын қағаз қиындыларына жазып әкелетін. Егер ол ештеңе ойламаса, МакКэри түсірілім алаңына келіп, шабыттанғанша фортепианода ойнайтын. Содан кейін ол сценарийші қызға өз идеяларын немесе диалогтарын жаздырып, актерлерге нұсқаулар беретін. Ол актерлерден сахналарды репетициялауды сұрағанымен, МакКэри актерлерді сахнаны өздері импровизациялауға және дамытуға ынталандырды. Кейде МакКэри өзі де актерлермен бірге кейіпкерлерді ойнайтын. МакКэри әр кешке сценарист Виня Делмармен кездесіп, онымен Голливуд бульварының бойында тұрақтап, оған жазу үшін сахналарды импровизациялайтын. МакКэри 1934 жылы "Колумбияға" қосылған және Айрин Данн үшін "Теодора Goes Wild" жазған жазушы Сидни Букманға да сүйенді. Дегенмен, фильмдегі ең жақсы реті мен күлкілі сәттер импровизацияланған күйінде қалды. Мысалы, МакКэридің өзі мүлік емес, иттің үстінен дауласу идеясын ойлап тапты. Тағы бір мысал, Кэри Грант Люсидің үйіне алғаш рет Дэн Лисонмен кездескен кезде пайда болады. Жазушылар Грант үшін диалог таппады, ол: "Сот менің итті көру күнім деп айтады" деген сөзді қосты. Грант пен Данн Джерридің Люсидің есігінде Дэн Лисон болғанда оны қарындашпен жалап беру идеясын ойлап тапты. Грант түсірілім кезінде тез арада импровизациялық актер ретінде көзге түсті. Ол өте жылдам және сабырлы түрде сөйлеп, кейде әріптестерін "кейіпкерден шығарып" жіберетін. Түнгі клубтағы көрініс де түсірілім кезінде біршама импровизацияланған. Делмар сценарийінде Джерридің сүйіктісі Тутс Бисвангер деп аталған, ал сахна "Желмен кеткендер" романының пародиязы ретінде жасалған (фильмнен екі жыл бұрын). Оның Оңтүстік Америка акценті бар, ал Тутс оның әнін романға арналған құрмет деп санайды. Джерридің бір сөзі бар, онда ол Люсидің сүйіктісін сынайды, Дэнге "Бұл кітап" дейді. Тутс әннің маңызды жолын ("арманым желмен кетіп қалды") айтқанда, сахнадағы жел машинасы оның шляпасын, содан кейін муфтысын, содан кейін плащын ұшырып тастауға тиіс болған. Бірақ түсірілімде әншінің аты Дикси Беллге ауыстырылды, диалогтың көп бөлігі импровизацияланды, ал жел машинасының әзілі киімнің жұмсақ үрленуіне айналды. Данннің айтуынша, Ванс үйіндегі оқиғаның барлық оқиғасы мен диалогы түсірілім алаңында жазылған. Данн биді және диалогтың кем дегенде бір жолын хореографиялық етіп жасады, ал ұзын қолшашқымен жасалған трюк – үнсіз фильмдерден алынған классикалық комедиялық рет. "Колумбия Пикчерс" басшысы Гарри Коэн МакКэридің режиссерлік әдістеріне де риза болмады. Бірінші күні ол сахнаға кіріп, Белламидің "Home on the Range" әнін фальши айтқанын және Даннның фортепианода әуенді табуға тырысқанын көрді. Ол сенбеушілікпен басын шайқап, кетіп қалды. Кейіннен Коэн МакКэридің пианинода ойнап, әңгімелер айтып, түсірілім алаңында бекер уақыт өткізгенін білгенде ашуланды. Ол актерлер мен актерлік құрамның алдында МакКэриге ашуланып: "Мен сені керемет комедия жасау үшін жалдадым, сонда мен Франк Капраны көрсетуге болатын едім. Бұл суреттен тек Капра ғана күліп алады!" Коэн МакКэридің тағы бір рет пианинода ойнап тұрғанын көргенде, МакКэри фильмге ән жазып жатырмын деп, оның алаңдаушылығын жоққа шығарды. Коэн сонымен қатар Гарольд Ллойд келген күні түсірілімге келді. Коэн МакКэридің әзіл-қалжың айтып жүргеніне қатты ашуланып, сахнаны тазалауға бұйрық берді. Ллойд тағы МакКэри де кетіп қалды. Коэн соңында МакКэриге үйіне жетіп, оның жұмысына қайта оралуын талап етті. МакКэри өз кезегінде Коэннан түсірілім алаңындағы барлық адамнан жеке кешірім сұрауын және Ллойдке кешірім хатын жіберуін талап етті. Коэн, суретке түсуден бас тартқысы келмегендіктен, формалды түрде кешірім сұрады. Дегенмен, Коэн режиссердің сөзін тоқтатпады. Коэн фильмнің қайда түсірілетінін білген МакКэриді босатып жібермейтіндіктен, фильмнің түсірілуі мен түсірілмеуіне қарамастан, Данннің жалақысын төлеуге міндетті болғандықтан, фильмнің жоғалғанын толықтай жазуға шешім қабылдады. Импровизация актер Александр Д'Арси үшін қиындық туды, ол Арманд Дюваль рөлін ойнады. Бастапқыда Д'Арси Дювальді француз ретінде бейнеледі. "Колумбия Пикчерс" кинокомпаниясының цензуралық бөлімі оның қойылымына вето қойды, өйткені ол шетелдік көрермендерді ренжітеді деп санайтын. Д'Арси австриялық, итальяндық, испандық және тіпті Оңтүстік Америкалық кейіпкерлерді сынап көрді. Әр жолы цензуралық бөлім оның жұмысына наразылық білдірді. Соңында, көптеген тәжірибелерден кейін, актердің макияжы күңгірттен аққұбаға өзгертілді, оған тым көп қимылдамау керектігі айтылды және ол өзінің рөлі үшін ешқандай ерекшелігі жоқ, шамалы еуропалық акцентті (оны "Спенчард" деп атады) жасады. Акцентті сақтау қиын болды. Ұзақ түсірілімдер кезінде Д'Арси өзінің туған француз тіліне оралып кететін, осы сахналарды бірнеше рет қайта түсіруге мәжбүр ететін. Импровизация фильмдегі шағын визуалдық қарама-қайшылықтарға да әкелді, мысалы, Джерри Варринер ажырысу кезінде тұрып та, отырып та көрінеді.
Әндер мен хореография
Алдын ала түсіру кезінде МакКэри фильмдегі маңызды көріністер үшін екі ән қажет екенін білді. Композитор Бен Окленд пен ән жазушы Мильтон Дрейк фильмге "Мен музыканы ұнатпаймын" және "Менің арманым желмен кетті" деген екі ән жазды. Екі ән де түсірілім басталғанға дейін аяқталды. Комптонның "Менің арманым желмен кетті" әнін орындауы және Дунннің оны қайталауы 25 шілдеге дейін түсірілді. "Қайғылы шындық" фильміндегі маңызды көрініс түнгі клубта өтеді, онда Дунн мен Грант билейді. Екінші көріністе Дунннің кейіпкері келіні Джерри мен оның отбасының алдында билейді. Әдетте, мұндай көріністерге хореограф шақырылар еді, бірақ МакКэри бұдан бас тартты. Оның орнына ол Колумбия студиясында жұмыс істейтін афроамерикалық жасқа Дунн мен Грантқа би үйретуді тапсырды. Олардың оған еліктеу әрекеттері экрандағы билерін одан да күлкілі етті. Ральф Беллами түнгі клубтағы көріністе ойдан шығарылған "Балбоа таптауы" биін орындауға міндетті болды, ал Айрин Данн көбінесе оған еліктеуге тырысып, жанында тұрды. Бұл би осылайша физикалық тұрғыдан қиын болғандықтан, Беллами шаршап, бұлшықеттері мен буындары бірнеше апта бойы ауырды. Айрин Данн Джерриді ұялтпақ болып, Ванс үйінде бурлеск биін қойып, өзі хореографиялады. Репетиция кезінде Лео МакКэри одан биге "стриптиз қозғалысын" қосуын сұрады. Дунн: "Мен мұны ешқашан істей алмаймын", - деп жауап берді. МакКэри оның жауабына соншалықты күлді, тіпті оны қойылымға қосуын өтінді. Фильмдегі ең есте қаларлық комедиялық сәттердің бірі – Люси Уорринердің Дэн Лисонның фортепианода дұрыс емес ойнаған күйімен "Home on the Range" әнін орындауы. Бұл 21 маусымда түсірілді, түсірілімнің бірінші күні. МакКэри бұл әнді фильмге қосуды қалады, бірақ егер тікелей сұраса, ешқайсысы келіспейтінін білді. Сондықтан МакКэри оларды алдап, Дунннан фортепианода ойнай аласың ба деп сұрады. Ол сәл ойнай алатынын айтты. Содан кейін МакКэри Белламиден ән айта аласың ба деп сұрады. Актер әннің сөздерін білетінін, бірақ ән айта алмайтынын айтты. МакКэри оларға ән айтуды бұйырды, Белламиге оклахомалық акцентпен "көңілді ән айтуды" тапсырды. МакКэри олардың орындалуын түсіріп алды, нәтижесі өте жақсы болды, сондықтан ол түсірілген материалды басып шығаруға бұйырды. Дунн МакКэридің бұл кадрларды фильмде пайдалануды жоспарлағанын білгенде ашуланды.
Кинематография және монтаждау
Кинооператор Джозеф Уокер «Қайғылы шындықты» түсіргенде көбінесе ұзақ кадрларды пайдаланды. МакКэридің режиссерлік нұсқаулары минималды болғандықтан, бұл көріністерді табиғи және жанды сезінуге көмектесті. Әдетте, бір сахна қателік болмаса, бір рет түсірілетін, ал түсіру күндері қысқа болатын (көбінесе сағат 15:00-де аяқталар еді). Бірақ бір көріністі түсіруге шамамен бір күн кетті. Фильмнің финалы, шамамен 10 тамызда түсірілген, Делмардың сценарийіне сәйкес, Джерри мен Люсидің жатын бөлмелерін жалғастыратын есікті мысық тоқтатып, Джерридің отбасылық қайта құру әрекетіне кедергі келтіруі керек еді. Жануарларды бағып жүретін адам таңертең бес мысық әкелді, бірақ ешқайсысы тұрақтап тұра алмады. Ашуланған МакКэри тағы бір жануарларды бағып жүретін адамды шақырды, ол көп ұзамай тағы үш мысықпен келді. Ешқайсысы да тыныш тұрмады. Күндіз тағы үш жануарды бағып жүретін адам шақырылды, бірақ ешқайсысы да қажеттідей орындамады. Екі мысық күтімшілерінен қашып, сахнаның үстіндегі галереяға тығылды. Үш мысық сахнаның астына тығылып, ыңыршықтады. Фильмді қайта түсіру қазанның бірінші аптасында өтті. МакКэри Джозеф Уокерге көптеген кадрларды түсіруге рұқсат бермеді, ол «камерада монтаждауды» жөн көрді. Бұл редактор Ал Кларкқа фильмді жинаған кезде көптеген мүмкіндіктерді қалдырмады. Фильмде жасалған маңызды өзгерістердің бірі – актер Клод Алистердің Вэнс отырып алатын бөлмедегі Лорд Фабиан рөліндегі ойнауы, ол толығымен қиылып тасталды. Кино тарихшысы Джеймс Харви Уокердің түнгі клубтағы сахнадағы монтаждау уақыты – Дикси Белл Лидің өнерінен Джерри, Люси және Дэнға ауысуы – «тамаша, теңдесі жоқ еңбекқорлық» деді.
Алдын ала қарау және шығару
"Жай шындық" алты аптада түсірілді, бұл осы жанрдағы фильм үшін рекорд (Ральф Белламидің айтуынша). Ол жоспардан бұрын аяқталды және 200 000 долларға (доллармен) бюджеттен артық шығын болмады. Фильмде, әдетте Кино өндірісі кодексіне қайшы келетін бірнеше сәттер болды, мысалы, Джерридің Дэнге көмір шахталары туралы екіұсқа сөздері, Дикси Белл Лидің ашық іш киімдері, Люсидің тәкаппар миссис Вэнсті "итеруі", сондай-ақ фильмнің соңғы сәтіндегі көктемгі сағаттың фигураларының бір бөлмеге бірге кіруі. Код әкімшісі Джозеф Брин осы эпизодтарға рұқсат берді, өйткені фильмнің өзі және актерлік құрамы жоғары сапалы болды, бұл осы сәттердің ықпалын азайтты. Фильмті сынап көрген көрермендердің реакциясы жақсы болды, бірақ ерекше емес. Көрермендер бұл үш жұлдызды комедияда көруге дағдыланбағандықтан, күлуге бейім емес еді. МакКэри фильмнің басы тым мұңды екенін және көрермендер фильмнің комедия екеніне сенімді емес екенін түсінді. Ол бастапқы сахналарды қайта жазып, Люсидің ажырасуы туралы адвокатына телефон соққан көрінісін қосты. Бұл жаңа эпизод фильмнің тонын анықтауға көмектесті. Телефонда сөйлескенде Люсидің адвокаты оған "Неке – ғажайып нәрсе" деп айтуға тырысады. Әр жолы оның әйелі (суреттің фонында тұрған) оған ашуланып, кешкі ас дайын екенін еске салады. Бұл үш рет қайталанады. Адвокаттың екінші жауабы бұрынғыдан қаталдау болады. Үшінші рет ол "Аузыңды жап!" деп айғайлайды. Екінші көрсетілімде көрермендер күлімсіреп күлді. "Жай шындық" 1937 жылдың 21 қазанында АҚШ кинотеатрларында көрсетілді. Фильм бір жылдың ішінде 500 000 доллар (доллармен) пайда тапты, ал Columbia Pictures студиясының жалпы пайдасы 1,3 миллион доллар (доллармен) құрады. "The Film Daily" журналы "Жай шындықты" 1937 жылғы он үздік фильмнің бірі деп атады. Кэри Грант "Үздік актер" номинациясына ұсынылмаса да, фильм оған үлкен жетістік әкелді. Ол бір түндік аңызға айналды. "Кэри Гранттың бейнесі" осы фильм арқылы толыққанды қалыптасты, және Грант тек қана шебер импровизатор ғана емес, сонымен қатар одан кейін фильмдерінде импровизацияны жиі талап ететін болды. Алайда, Ральф Беллами "Жай шындықтан" кейін көп жыл бойы "жағымды ақымақ" рөлдерінде ойнады.
Кейінгі нұсқалары
Данн, Грант және Беллами 1937 жылғы 15 қазанда CBS телеарнасының «Голливуд қонақ үйі» радио бағдарламасында «Қайғылы шындық» пьесасынан көріністер орындады. «Қайғылы шындық» Lux радио театрында үш рет бір сағаттық радио бағдарлама ретінде қойылды. 1939 жылғы 11 қыркүйекте Грант пен Клодетт Колберт бейімделуде басты рөлдерді сомдады. Боб Хоуп пен Констанс Беннет 1941 жылғы 10 наурыздағы нұсқадағы басты рөлдерді ойнады. Дунн мен Грант 1955 жылғы 18 қаңтардағы эфирдегі бастапқы басты рөлдерін қайта ойнады. Дунн 1944 жылғы 6 ақпанда CBS телеарнасының «Гудйер» бағдарламасында «Қайғылы шындық» пьесасының 30 минуттық нұсқасында Люси Уорринер рөлін қайта сомдады. Уолтер Пиджен Джерри Уорринер рөлін ойнады. Пьеса Джейн Уайман мен Рэй Милландтың қатысуымен «Let's Do It Again» (1953) мюзиклінің түсірілуіне түрткі болды.